III USK 319/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 października 2025 r.
SSN Jarosław Sobutka
w sprawie z odwołania O.L.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we Wrocławiu
o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 9
października 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu
z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt III AUa 1144/22,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
II. zasądza od O.L. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddziału we Wrocławiu kwotę 240,00 (dwieście
czterdzieści) złotych, wraz z odsetkami, o których mowa w art. 98
§ 11 k.p.c. - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu kasacyjnym.
DS
UZASADNIENIE
Decyzją z 5 listopada 2020 r. (numer: […]), Zakład Ubezpieczeń
Społecznych Oddział we Wrocławiu, na podstawie przepisów ustawy z dnia 17
grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(Dz.U. z 2020 r., poz. 53 ze zm.) oraz ustawy z dnia 30 października 2002 r. o
III USK 319/24
2
ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
(Dz.U. z 2019 r., poz. 1205 ze zm.), odmówił O.L. prawa do renty z tytułu
niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. W uzasadnieniu decyzji
organ rentowy podniósł, że Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z 29 września
2020 r. ustaliła, że wnioskodawca nie jest niezdolny do pracy.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,
wyrokiem z 27 maja 2022 r. (sygn. akt VIII U 3309/20), wydanym w sprawie O.L.,
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu, o prawo do
renty z tytułu niezdolności do pracy, w związku z wypadkiem przy pracy, oddalił
odwołanie.
Na skutek apelacji odwołującego, Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 23 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III
AUa 1144/22), oddalił apelację.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, do Sądu
Najwyższego wywiódł odwołujący, zaskarżając judykat w całości, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik
sprawy tj.:
1. art. 278 § 1 k.p.c. i art. 285 § 1 k.p.c. oraz art. 286 k.p.c. w związku z art. 378
§ 1 k.p.c., art. 382 k.p.c. oraz art. 391 k.p.c., polegające na
nieprzeprowadzeniu przez Sąd drugiej instancji uzupełniającego
postępowania dowodowego w postaci dowodu z opinii innego biegłego z
zakresu medycyny pracy, czy też żądanie złożenia przez powołanego
biegłego ustnych wyjaśnień, podczas gdy wydana opinia główna jak i
uzupełniająca jest niepełna, wewnętrznie sprzeczna, nielogiczna i nie może
stanowić podstawy do ustaleń w zakresie stanu zdrowia skarżącego oraz
jego wpływu na zdolność do pracy, ponadto powołany biegły posiada
specjalizację z zakresu chorób płuc nie ma zatem odpowiednich kwalifikacji
do całościowej oceny stanu zdrowia skarżącego i jego wpływu na zdolność
do pracy;
2. art. 278 § 1 k.p.c., art. 285 § 2 k.p.c. oraz 286 k.p.c., art. 382 k.p.c. i art. 391
§ 1 k.p.c. przez niedopuszczenie przez Sąd drugiej instancji dowodu z
łącznej opinii biegłych lekarzy sądowych z zakresu chirurgii, ortopedii,
III USK 319/24
3
neurologii i medycyny pracy - mimo złożenia przez pełnomocnika
skarżącego takiego wniosku w treści apelacji i zastrzeżenia na pominięcie
tego dowodu w trybie art. 162 k.p.c. na rozprawie apelacyjnej - na
okoliczność całościowej oceny stanu zdrowia skarżącego, wydania
jednoznacznej opinii co do ogólnego stanu zdrowia skarżącego oraz jego
wpływu na zdolność do pracy, wskazania czy stan zdrowia O.L. ustalony na
podstawie opinii złożonych w aktach sprawy VIII U 344/17 uległ zmianie, w
jaki sposób doszło do zaprotezowania kikuta, do jakiego doszło po
wygojeniu rany operacyjnej, możliwości użytkowania protezy wykonanej w
2008 r. w chwili obecnej, podczas gdy ocena zdolności do pracy skarżącego
lub też braku takiej zdolności wymaga wiadomości specjalnych,
odpowiednich kwalifikacji do sporządzenia opinii niezbędnej dla
rozstrzygnięcia sprawy, zaś w toku postępowania prowadzonego w sprawie
VIII U 344/17 na temat zdrowia odwołującego się i jego zdolności do pracy
wypowiadali się biegli z zakresu chirurgii i neurologii;
3. art. 278 k.p.c. poprzez uznanie, że skarżący jest zdolny do pracy jedynie w
oparciu o sporządzoną w toku postępowania opinie biegłych z zakresu
ortopedii i medycyny pracy, przy pominięciu pozostałych elementów
stanowiących podstawę dla przyjęcia niezdolności do pracy, a to takich jak
poziom kwalifikacji ubezpieczonego, możliwość zarobkowania w zakresie
tych kwalifikacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcie
innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, czy skarżący
jest w stanie wykonywać pełen zakres czynności związanych z wyuczonym
czy też wykonywanym po przekwalifikowaniu zawodem, podczas gdy w tym
zakresie ocena stanu faktycznego sprawy może być dokonana jedynie przez
sąd, bowiem ma ona charakter prawny, wyrok zaś nie może opierać się
jedynie na twierdzeniach i wnioskach zaprezentowanych przez biegłych w
sporządzonych opiniach;
4. art. 236 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., art. 271 k.p.c. poprzez brak wydania
jakiegokolwiek postanowienia dowodowego w zakresie dowodu
zawnioskowanego w treści apelacji w postaci przesłuchania świadków T. i
J.L. w celu ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy:
III USK 319/24
4
sposobu zaprotezowania kikuta, do jakiego doszło do zagojeniu rany
operacyjnej, możliwości użytkowania protezy wykonanej w 2008 r. w chwili
obecnej, zakresu pomocy udzielanej synowi O.L. w prowadzeniu działalności
gospodarczej;
5. naruszenie prawa materialnego tj. art. 57 w związku z art. 12 oraz 13 ust. 1
ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych poprzez ich:
1. niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie spełnia kryteriów
wymaganych przepisami prawa by móc zostać uznanym za niezdolnego do
pracy, co warunkowało odmowę przyznania prawa do renty z tytułu
częściowej niezdolności do pracy, podczas gdy dysfunkcja jaką posiada nie
rokuje by był zdolny do podjęcia pracy zawodowej nawet po
przekwalifikowaniu;
2. niezastosowanie i błędne przyjęcie, że stan zdrowia skarżącego poprawił się
od czasu, gdy miał przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do
pracy i nie kwalifikuje się do uznania, że jest on chociaż częściowo niezdolny
do pracy w rozumieniu tych przepisów, mimo że wobec stwierdzonego stanu
po amputacji ręki tj. jednoręczność nie uniemożliwia mu wykonywania
wyuczonego zawodu jak podjęcie zatrudnienia jako pracownik montażu
instalacji gazowych, nie może on wykonywać wszystkich czynności
związanych z jakąkolwiek pracą zawodową ze względu na brak jednej ręki.
W związku ze stawianymi zarzutami, skarżący wniósł o:
1. uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 23.04.2024 r.
wydanego w sprawie o sygn. akt III AUa 1144/22 w całości i przekazanie mu
sprawy celem ponownego rozpoznania apelacji, przy uwzględnieniu kosztów
dotychczasowego postępowania;
2. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz orzeczenie co
do istoty sprawy tj. uwzględnienie odwołania i uchylenie decyzji Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5.11.2020 r. nr […] i przyznanie O.L. prawa
do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy;
III USK 319/24
5
3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego O.L. kosztów procesu za I i II
instancję oraz kosztów postępowania kasacyjnego według norm
przepisanych,
Skarżący wniósł także o przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, z uwagi
na fakt, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, a zaskarżony niniejszą
skargą kasacyjną wyrok Sądu II instancji został wydany z naruszeniem przepisów
prawa materialnego, to jako wyrok wadliwy nie może się on ostać. W ocenie
skarżącego wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania dalece
koresponduje z podstawą skargi dotyczącą naruszenia przepisów postępowania
przez Sąd II instancji.
W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną, organ rentowy wniósł o
wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
i zasądzenie od odwołującego na rzecz pozwanego organu rentowego kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym wg norm przepisanych, a w
razie nieuwzględnienia tego wniosku o jej oddalenie oraz zasądzenie od
odwołującego na rzecz pozwanego organu rentowego kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym wg norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna odwołującego nie kwalifikuje się do przyjęcia i
merytorycznego rozpoznania.
Na wstępie warto podkreślić, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest
sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem
zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji
kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze
skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi
kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,
wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego, w art. 3984 § 2 k.p.c.
wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek
złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg
III USK 319/24
6
ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między innymi na możliwości
odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art.
3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego
wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie
okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu
katalogowi przesłanek.
Ustawodawca konstruując wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w
oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw
kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku o
przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa
odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i
podlegają ocenie Sądu Najwyższego na różnych etapach postępowania
kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie
podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy
kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do
rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą
być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,
czego w niniejszej sprawie zabrakło. Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c.
nie wystarczy więc odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo
choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy, w
ramach przedsądu, bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające
przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich
uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana,
aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych
elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga
kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia realizującym przede
wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie
sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie
wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na
wykazaniu, że takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007; z 10 marca 2008
III USK 319/24
7
r., III UK 4/08, LEX nr 459291; z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 404134 i z
19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392).
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
W motywach wniosku opartego na przesłance przedsądu jaką jest oczywista
zasadność skargi kasacyjnej powinien być zawarty wywód prawny wyjaśniający, w
czym wyraża się owa oczywistość i przedstawione argumenty na poparcie tych
twierdzeń (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 kwietnia 2006 r., II CZ
28/06, LEX nr 198531; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z 9
stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07,
LEX nr 448205; z 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z 5 września
2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy,
że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do dalszego jej
rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia
przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości
widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez
potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy przepisów
prawa i doszukiwania się ich znaczenia (tak m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z 22 stycznia
2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr
453107; z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 21 maja 2008 r., I UK
11/08, LEX nr 491538 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W
judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet
oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z 11 stycznia 2008 r.,
III USK 319/24
8
I UK 285/07, LEX nr 442743; z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185
i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). Strona skarżąca nie
przedstawiła jakiejkolwiek argumentacji, która mogłaby uzasadniać oczywistą
zasadność wniesionej skargi kasacyjnej. Argumentacja mająca przemawiać za
oczywistością skargi kasacyjnej sprowadza się w istocie do polemiki ze
stanowiskiem Sądu II instancji i jego oceną stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Jednak poza tym nie przedstawia jakichkolwiek argumentów natury prawnej, które
mogłyby świadczyć o rażącym naruszeniu przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu
przepisów prawa (żadnych przepisów we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania w ogóle nie wskazuje).
Sąd Najwyższy zwraca przy tym uwagę, że z wniesionej skargi kasacyjnej
można wywnioskować, iż strona skarżąca próbuje podważyć w głównej mierze
ustalenia faktyczne poczynione w przedmiotowym postępowaniu. Tymczasem
podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub
oceny dowodów. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c., jest bowiem
związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego
orzeczenia. Związanie to wyklucza, nie tylko przeprowadzenie w jakimkolwiek
zakresie dowodów, lecz także badanie czy sąd drugiej instancji nie przekroczył
granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi
kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej
instancji, chociażby pod pozorem kwestionowania wykładni lub niewłaściwego
zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi na jego
sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. jest a limine niedopuszczalny (por. wyrok Sądu
Najwyższego z 3 kwietnia 2019 r., II CSK 95/18, LEX nr 2645127).
Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił, zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów oparto na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c.
w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w
związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz.
1935 ze zm.).
DS.
III USK 319/24
9
[a.ł]
