III PSK 95/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 października 2025 r.
SSN Jolanta Frańczak
w sprawie z powództwa M.R.
przeciwko Skarbowi Państwa - Izbie Administracji Skarbowej w Rzeszowie
o przywrócenie na poprzednie warunki służby i uposażenia, ewentualnie o ustalenie
stosunku służby, ewentualnie o odszkodowanie,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 23
października 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w
Rzeszowie
z dnia 5 grudnia 2024 r., sygn. akt IV Pa 54/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2024 r. oddalił
apelację pozwanego Skarbu Państwa - Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie
od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 11 marca 2024 r., którym
przywrócono powódkę M.R. do służby - jako funkcjonariusza - na warunkach służby
i uposażenia obowiązujących przed dniem 1 czerwca 2017 r. oraz zasądził od
pozwanego na rzecz powódki kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego za drugą instancję z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w
spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się
niniejszego orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty.
III PSK 95/25
2
Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej
instancji, jak i przyjętą przez ten Sąd ocenę prawną. Z ustaleń tych wynika, że
składając powódce, będącej funkcjonariuszem Służby Celnej, propozycję zwolnienia
ze służby i podjęcia od dnia 1 czerwca 2017 r. zatrudnienia na podstawie umowy o
pracę (tzw. „ucywilnienie”) na podstawie art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada
2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U.
z 2016 r., poz. 1948, dalej jako ustawa wprowadzająca), pozwany nie wykazał
kryteriów, którymi kierował się przy wyborze powódki do zmiany podstawy jej
zatrudnienia. W szczególności, propozycja ta była złożona automatycznie, wyłącznie
w oparciu o rodzaj wykonywanych przez powódkę zadań, bez dokonania rzeczowej
i bezstronnej analizy posiadanych przez nią kwalifikacji i dotychczasowego przebiegu
służby, czego wymaga powołany powyżej przepis. Brak stworzenia przez
pozwanego przejrzystych procedur uwzględniających przewidziane ustawą kryteria
doboru do „ucywilnienia” stanowi obejście przepisów gwarantujących
funkcjonariuszom wzmożoną trwałość zatrudnienia, jest sprzeczne z zasadami
współżycia społecznego oraz narusza konstytucyjną zasadę zaufania osób
pełniących służbę do państwa jako pracodawcy (art. 2 Konstytucji RP), jak też
zasadę działania organów państwa wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, a
więc z wyłączeniem arbitralności (art. 7 Konstytucji RP). Zważywszy, że przepisy
ustawy wprowadzającej nie gwarantują funkcjonariuszowi jakiegokolwiek odwołania
od propozycji „ucywilnienia”, wadliwe zakończenie jego stosunku służbowego w
trybie art. 165 ust. 7 tej ustawy otwiera mu drogę do żądania przywrócenia do służby
na podstawie art. 56 § 1 w związku z art. 67 k.p., mających zastosowanie per
analogiam. Niewątpliwie na skutek przyjęcia propozycji pracowniczego zatrudnienia
powódka pozostawała poza służbą od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 1 grudnia 2020
r., kiedy to złożono jej propozycję powrotu do służby. Nawiązany ponownie stosunek
służby nastąpił już na innych zasadach niż przed dniem 1 czerwca 2017 r., przy
zastosowaniu innego mnożnika kwoty bazowej uposażenia oraz innych dodatków -
służbowego i za wieloletnią służbę. Ponowne wstąpienie powódki do służby nie
skonsumowało jej roszczenia o przywrócenie do służby na poprzednich warunkach.
W konsekwencji zasadne było przywrócenie powódki do służby na warunkach służby
i uposażenia obowiązujących przed dniem 1 czerwca 2017 r.
III PSK 95/25
3
Pozwany w całości zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego skargą kasacyjną,
domagając się uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go
wyroku Sądu Rejonowego oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania
temu Sądowi, a także zasądzenia od powódki na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii
Generalnej RP kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym
według norm przepisanych.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i
prawa procesowego, a mianowicie:
1) art. 378 § 1 w związku z art. 47 § 1 k.p.c., art. 1 k.p.c. (a contrario), art. 379
pkt 4 i art. 386 § 2 k.p.c., przez nieuchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji,
wydanego w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników,
mimo że sprawa ta nie jest sprawą z zakresu prawa pracy, gdyż źródłem
dochodzonego uprawnienia powódki nie jest stosunek pracy, lecz stosunek
administracyjnoprawny funkcjonariusza służby celno-skarbowej,
2) art. 67 w związku z art. 56 § 1 k.p., przez ich niewłaściwe zastosowanie per
analogiam w stosunku do roszczeń związanych ze stosunkiem służby, podczas gdy
funkcjonariusz Służby Celnej nie jest pracownikiem (art. 2 k.p.) w związku z czym
przy ocenie roszczeń związanych ze stosunkiem służby nie jest możliwe subsydiarne
stosowanie przepisów Kodeksu pracy,
3) art. 67 w związku z art. 56 § 1 i 2 w związku z art. 45 w związku z art. 51 §
1 w związku art. 5 k.p., przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że prawnie
dopuszczalne jest przywrócenie do służby ze skutkiem wstecznym i za zamknięty
okres w przeszłości, podczas gdy przywrócenie do służby (o ile jest w ogóle możliwe
w oparciu o stosowane analogiczne normy Kodeksu pracy) wywołuje skutek
wyłącznie na przyszłość (tj. reaktywuje stosunek służby ze skutkiem ex nunc), a tym
samym nie jest możliwe, jeżeli funkcjonariusz nawiązał ponowie stosunek służby
przed prawomocnym przywróceniem go do służby,
4) art. 165 ust. 7 ustawy wprowadzającej, przez: a) błędną wykładnię
polegającą na uznaniu, że przed złożeniem funkcjonariuszowi propozycji służby albo
propozycji pracy należy dokonać porównania kwalifikacji i przebiegu służby z
kwalifikacjami i przebiegiem służby innych funkcjonariuszy, podczas gdy przepis ten
nie wprowadza takiego obowiązku, wymagając jedynie dokonania analizy
III PSK 95/25
4
posiadanych kwalifikacji i przebiegu dotychczasowej pracy lub służby, a także
uwzględnienia dotychczasowego miejsce zamieszkania, b) niewłaściwe
zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący składając powódce propozycję
pracy, nie kierował się obiektywnymi kryteriami w związku z czym zachodzi ryzyko
arbitralności jego decyzji, podczas gdy kierował się on w tym względzie kryteriami
obiektywnymi, tj. posiadanymi kwalifikacjami i przebiegiem dotychczasowej służby, a
także dotychczasowym miejscem zamieszkania,
5) art. 165 ust. 7 w związku z art. 170 ust. 2 w związku z art. 171 ust. 1 pkt 2
ustawy wprowadzającej w związku z art. 2, art. 24, art. 32 , art. 60, art. 65 oraz art.
77 ust. 2 Konstytucji RP, przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że wskazane normy
ustawy wprowadzającej naruszają standard konstytucyjny, ponieważ uniemożliwiają
dostęp do służby publicznej na jednakowych zasadach, nie zapewniają prawa do
sądu czy też nie przewidują mechanizmu kontroli, podczas gdy przepisy te nie
naruszają standardów konstytucyjnych, a ich uchwalenie wiązało się z
przeprowadzeniem zasadniczej reformy administracji skarbowej.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący stwierdził,
że „z uwagi na nieważność postępowania pierwszoinstancyjnego związaną z
rozpoznaniem sprawy, która nie ma swego źródła w stosunku pracy, w składzie
jednego sędziego i dwóch ławników (naruszenie przepisów art. 378 § 1 k.p.c. w
związku z art. 47 § 1 k.p.c., art. 379 pkt 4 k.p.c. i art. 386 § 2 k.p.c.), skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona”. W sprawie występuje także istotne zagadnienie
prawne, wyrażające się w pytaniu, „czy na podstawie stosowanych per analogiam
art. 56 § 1 i 2 k.p. w związku z art. 67 k.p. w związku z art. 51 k.p. (ewentualnie art.
184 uKAS) dopuszczalne jest przywrócenie do służby, ze skutkiem wstecznym oraz
za zamknięty okres czasu (tj. za okres pozostawania w stosunku pracowniczym),
funkcjonariusza służby celno-skarbowej, który przyjął propozycję zatrudnienia (został
„ucywilniony”) i wystąpił z roszczeniem o przywrócenie do służby na
dotychczasowych warunkach, lecz przed wydaniem prawomocnego wyroku w
sprawie ponownie wstąpił w stosunek służby odpowiadający dotychczasowym
warunkom?”
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
III PSK 95/25
5
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż
tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2
k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez
skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.
Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na
przesłankach z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
Stosownie do utrwalonego orzecznictwa dla przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania w związku z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. konieczne jest przedstawienie
problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym
orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Jednocześnie zagadnienie
prawne powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr
52571). Przez istotne zagadnienie prawne należy rozumieć też problem, którego
wyjaśnienie byłoby konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający
w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez
sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i także w
związku z podstawą prawną stanowiącą podstawę wydania zaskarżonego wyroku.
Musi więc ono pozostawać w związku ze sprawą (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, LEX nr 1375467; z dnia 26
stycznia 2012 r., I PK 124/11, LEX nr 1215465; z dnia 23 marca 2012 r., II PK 284/11,
LEX nr 1214575; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 293/11, LEX nr 1214577; z dnia 24
III PSK 95/25
6
lutego 2005 r., III PK 6/05, LEX nr 513003) i mieścić się w zakresie problematyki,
która podlega rzeczywistemu badaniu w postępowaniu kasacyjnym.
Realizacja wskazanej wyżej przesłanki nie polega jedynie na sformułowaniu
problemu prawnego bazującego na przepisach wskazanych w podstawie skargi
kasacyjnej. Konieczne jest bowiem przedstawienie odpowiedniego wywodu
jurydycznego, wykazującego nie tylko zasadność preferowanego przez skarżącego
sposobu rozstrzygnięcia zagadnienia, ale także wadliwość rozwiązania
postawionego problemu przez sąd drugiej instancji przy wykorzystaniu zapatrywań
prawnych wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, opartych na
poczynionych w sprawie jednoznacznych i stabilnych ustaleniach faktycznych
wiążących Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej (art. 39813 § 2 k.p.c.)
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2017 r., I CSK 175/17,
LEX nr 2372560). W konsekwencji nie można uznać, że w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeśli Sąd Najwyższy zajął już
stanowisko w kwestii przedstawianej w skardze i wyraził swój pogląd we
wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające
zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 marca 2012
r., II PK 294/11, LEX nr 1214578; z dnia 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14, LEX nr
1652383; z dnia 17 marca 2015 r., I PK 4/15, LEX nr 1661934).
Przedstawione w skardze pytanie nie spełnia kryteriów wymaganych do
zakwalifikowania go jako zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c. Dotyczy bowiem sytuacji, w której nastąpiło „przywrócenie do służby, ze
skutkiem wstecznym oraz za zamknięty okres czasu” funkcjonariusza, który najpierw
przyjął propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, następnie wystąpił z
roszczeniem o przywrócenie do służby na dotychczasowych warunkach, po czym -
przed prawomocnym rozstrzygnięciem tego roszczenia - ponownie nawiązał
stosunek służbowy odpowiadający dotychczasowym warunkom. Opisana w tym
pytaniu sytuacja nie miała jednak miejsca w ustalonym przez Sądy orzekające stanie
faktycznym sprawy. Z sentencji wyroku wydanego w pierwszej instancji wynika, że
Sąd Rejonowy „przywraca powódkę (…) do służby - jako funkcjonariusza - na
warunkach służby i uposażenia obowiązujących przed dniem 1 czerwca 2017 r.” Z
kolei w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy wyraźnie odniósł się do
III PSK 95/25
7
warunków ponownego pełnienia przez powódkę służby wskazując, że nastąpiło ono
na „na innych warunkach, przy zastosowaniu innego mnożnika kwoty bazowej
uposażenia, dodatku stażowego i dodatku za wieloletnią służbę”. Sądy orzekające w
sprawie nie przywróciły zatem powódki do służby „ze skutkiem wstecznym” ani „za
zamknięty okres”, jak twierdzi skarżący, lecz orzekły, że ponowna służba powódki
ma się odbywać na warunkach (także co do uposażenia), które obowiązywały przed
dniem 1 czerwca 2017 r. Czyni to wskazane zagadnienie pozornym na tle stanu
faktycznego ustalonego w sprawie, na co zwrócił już uwagę Sąd Najwyższy w swoim
orzecznictwie (zob. wyroki z dnia 18 września 2025 r., III PSKP 24/25, niepubl. i III
PSKP 11/25, niepubl.).
Z kolei, jeśli chodzi o przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., to Sąd Najwyższy
jednolicie przyjmuje, że odwołanie się tej przesłanki wymaga nie tylko powołania się
na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również
wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi
wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz
podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób
oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu
(przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać
kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego
polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14
lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4 poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ
28/06, LEX nr 198531; z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia
10 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto przez oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie
sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Zatem
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu,
niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu
drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Jednak o
tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona nie może decydować argumentacja
III PSK 95/25
8
zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
2 kwietnia 2008 r. II PK 347/07, LEX nr 465860). Z tego względu przyjmuje się, że
nie spełnia tych wymagań odwołanie się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie
zawartego tam zarzutu dodatkowo określeniem „rażącego”, „ewidentnego”,
„kwalifikowanego” lub „oczywistego”, jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia
się oczywistość wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z dnia 20
sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr 1511117; z dnia 11 kwietnia 2018 r., III UK
98/17, LEX nr 2497587).
Oczywistego naruszenia „art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 47 § 1 k.p.c., art.
379 pkt 4 k.p.c. i art. 386 § 2 k.p.c.” skarżący upatruje w niedostrzeżeniu przez Sąd
Okręgowy, że Sąd pierwszej instancji orzekał w składzie sprzecznym z przepisami
prawa, tj. w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, chociaż niniejsza sprawa
„nie ma swego źródła w stosunku pracy”. W rzeczywistości więc skarżący kontestuje
skład sądu, zarzucając, że skoro rozpoznawana sprawa nie należy sensu stricto do
spraw z zakresu prawa pracy, to ma zastosowanie art. 47 § 1 k.p.c. i Sąd pierwszej
instancji powinien rozpoznać sprawę jednoosobowo. Skarżący pomija jednak, że
skarga kasacyjna przysługuje od orzeczeń sądu drugiej instancji, co oznacza, że
nawet ewentualne uchybienie sądu drugiej instancji, polegające na niewzięciu pod
rozwagę - z urzędu lub w ramach zarzutu apelacyjnego – nieważności postępowania
przed sądem pierwszej instancji - stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z
art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik
sprawy przed sądem drugiej instancji (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17
stycznia 2017 r., I UK 497/15, LEX nr 2203528 i orzeczenia tam powołane), a takiego
wywodu trudno się doszukać. Ponadto nie można stracić z pola widzenia, że w
sprawach o stanach faktycznych podobnych do ustalonego w rozpoznawanej
sprawie - a więc dotyczących roszczeń o przywrócenie do służby na poprzednie
warunki służby i uposażenia byłych funkcjonariuszy Służby Celnej, wobec których na
podstawie art. 165 ust. 7 ustawy wprowadzającej podjęto decyzję o zaproponowaniu
im nowych warunków zatrudnienia, tj. na podstawie stosunku pracy, bez poddania
tej decyzji ocenie pod kątem kryteriów wymienionych w tym przepisie - Sąd
Najwyższy uznał, że bez względu na to czy funkcjonariusz przyjął tę propozycję, czy
III PSK 95/25
9
też nie, przysługuje mu roszczenie o przywrócenie do służby (por. wyroki z dnia 16
marca 2023 r., III PSKP 19/22, OSNP 2023 nr 9, poz. 98 i z dnia 11 grudnia 2024 r.,
II PSKP 47/23, LEX nr 3851710). W motywach wyroku z dnia 11 grudnia 2024 r., II
PSKP 47/23, wyrażono pogląd, że nieprzedstawienie propozycji dalszej służby i
przedstawienie propozycji zatrudnienia na podstawie stosunku pracy nie jest
pozostawione swobodnemu uznaniu podmiotu składającego propozycję, lecz musi
uwzględniać kryteria określone w art. 165 ust. 7 ustawy wprowadzającej (posiadane
kwalifikacje i przebieg dotychczasowej pracy lub służby, a także dotychczasowe
miejsce zamieszkania), stąd procedura ta, w przypadku wystąpienia przez (byłego)
funkcjonariusza z odpowiednim roszczeniem, podlega kontroli w postępowaniu
sądowym. W wyroku z dnia 16 marca 2023 r., III PSKP 19/22, Sąd Najwyższy
stwierdził, że o ile kontrola prawidłowości samej przyjętej przez ustawodawcę
procedury zmieniającej rozwiązania legislacyjne kwalifikuje się do uznania za sprawę
o charakterze publicznoprawnym i tym samym predestynuje do koncepcji
właściwości sądów administracyjnych, o tyle przesądzenie przez ten pion braku
możliwości skorzystania z drogi sądowej uzasadnia nie tylko samą właściwość sądu
powszechnego, lecz także pozwala, by na gruncie art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 16
listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2022 r., poz. 813)
zaakceptować - w miejsce zwrotu „uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o
zwolnieniu ze służby” - roszczenia związane z reaktywacją wadliwie przerwanego
stosunku służbowego (zob. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2023 r., III
PSKP 31/22, OSNP 2024 nr 11, poz. 104). W orzecznictwie nie budzi zatem uwag
dopuszczalność drogi sądowej przed sądem powszechnym (sądem pracy) co do
roszczeń byłego funkcjonariusza, w sytuacji, gdy nie może on uzyskać ochrony
prawnej przed sądem administracyjnym. Wówczas – z uwagi na prawo do sądu (art.
45 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP, art. 6 Konwencji o ochronie Praw Człowieka i
Podstawowych Wolności) oraz autonomiczne rozumienie pojęcia „sprawy” w
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP – właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd
pracy, który rozpoznaje sprawę merytorycznie i orzeka co do istoty sporu. Sytuacja
funkcjonariusza jest bowiem taka sama jak pracownika, z tą różnicą, że zakończeniu
uległ stosunek służbowy a nie umowa o pracę.
III PSK 95/25
10
Przepis art. 47 § 2 pkt 1 k.p.c. wśród spraw z zakresu prawa pracy
rozstrzyganych w pierwszej instancji przez sąd w składzie jednego sędziego jako
przewodniczącego i dwóch ławników wymienia sprawy „o przywrócenie do pracy i
przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone
roszczenia”. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 17 października 2019 r., III
PZP 5/19 (OSNP 2020 nr 5, poz. 39), której nadano moc zasady prawnej, Sąd
Najwyższy uwypuklił, że zakres zastosowania art. 47 § 2 pkt 1 lit. a k.p.c. (który
stanowi, że skład „ławniczy" stosowany jest „w sprawach z zakresu prawa pracy")
konweniuje z procesowym systemem dyferencjacji. Znaczenie ma bowiem jak dany
rodzaj sprawy widzi prawo procesowe, a nie jak jest ona kwalifikowana w świetle
prawa materialnego, a przede wszystkim, czy jej podstawą prawną są przepisy
Kodeksu pracy, czy też Kodeksu cywilnego. Chodzi zatem tylko o to, czy dana
sprawa została „genetyczno-funkcjonalnie" powiązana ze stosunkiem pracy (zob.
K.W. Baran, Procesowe prawo pracy, Kraków 2003, s. 147; K.W. Baran: Droga
sądowa w sprawach z zakresu prawa pracy osób zatrudnionych w powszechnych
jednostkach organizacyjnych prokuratury, Prokuratura i Prawo 1995 nr 6, s. 70; M.
Mędrala: Funkcja ochronna cywilnego postępowania sądowego w sprawach z
zakresu prawa pracy, Warszawa 2011, s. 96). W konsekwencji nie można uznać, że
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(J.C.)
[a.ł]