PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 1.

Aktualizacja: 18 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

2) 3) Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II C 1886/14Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie

Opóźnienie lotu a awaria techniczna – wyrok SR Warszawa

Fragment uzasadnienia

… okres przedawnienia. Mając powyższe na względzie, roszczenie powodów nie uległoby przedawnieniu. O kosztach procesu orzeczono w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 102 kpc , nie obciążając powodów kosztami postępowania. Na podstawie art. 113 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 1025 ze zm.) nakazał ściągnąć od powodów kwoty po 347,58…
Czytaj orzeczenie
IX Ca 1188/15Sąd Okręgowy w Olsztynie

Brak doręczenia pozwu a pozbawienie obrony praw

Fragment uzasadnienia

… przyczyna odroczenia. Powód zaskarżył powyższy wyrok w całości. Zarzucił w apelacji: I. naruszenie prawa procesowego tj.: 1. art. 130 k.p.c. poprzez jego pominięcie, skutkujące niewezwaniem strony do usunięcia braków formalnych pisma, 2. art. 232 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, iż powód nie złożył żadnych wniosków dowodowych, 3. art. 156 k.p.c. w zw. z art. 130 k.p.c. poprzez ich pominięcie, skutkujące nieodroczeniem…
  • umowa
Czytaj orzeczenie
VI P 491/15Sąd Rejonowy w Białymstoku

Sprostowanie protokołu powypadkowego – wyrok SR w Białymstoku

Fragment uzasadnienia

… Nadto wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jako podstawę prawną swojego roszczenia powód wskazał art. 189 k.p.c. ( por. pozew, k. 2-5 ). Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od strony powodowej na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany…
Czytaj orzeczenie
III AUa 770/15Sąd Apelacyjny w Rzeszowie

ZUS może podważyć zawyżone wynagrodzenie do składek

Fragment uzasadnienia

… 41 ust. 12 i 13 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , poprzez błędne i nieuzasadnione zastosowanie powołanych przepisów w niniejszej sprawie oraz art. 107 § 1 i 3 kpa , poprzez brak przytoczenia podstawy prawnej wydanie decyzji i jej uzasadnienia. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, wskazując że wnioskodawczyni przed zawarciem umowy o pracę w dniu 3.03.2014 r., była…
  • podstawa wymiaru składki
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 1: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co stanowi przepis

Art. 1 KPC otwiera Kodeks postępowania cywilnego i wyznacza granice jego stosowania. Przepis wskazuje, że kodeks normuje postępowanie sądowe w sprawach wynikających ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, a także w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Dodatkowo obejmuje wszystkie inne sprawy, w których przepisy tego kodeksu stosuje się na mocy ustaw szczególnych. Wszystkie te kategorie łącznie ustawodawca nazywa "sprawami cywilnymi", co oznacza, że pojęcie to ma tu znaczenie szersze niż potoczne. Art. 1 KPC tworzy więc definicję ustawową, do której odwołują się liczne dalsze przepisy kodeksu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis ma znaczenie zawsze wtedy, gdy trzeba ustalić, czy dana sprawa w ogóle podlega rozpoznaniu w postępowaniu cywilnym, a nie w innym trybie. Sprawa może być cywilna z uwagi na swoją istotę, czyli dlatego że dotyczy stosunku prawnego z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego, opiekuńczego lub prawa pracy. Może też być sprawą cywilną wyłącznie dlatego, że przepis odrębnej ustawy nakazuje stosować do niej Kodeks postępowania cywilnego, choć materialnie należy do innej gałęzi prawa. Ta druga grupa obejmuje między innymi sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz szereg spraw rozpoznawanych przez sądy na podstawie odesłań ustawowych. Art. 1 KPC jest zatem punktem wyjścia przy badaniu dopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym.

Przykład

Pan Marek chce pozwać wykonawcę remontu, który nie usunął wad w łazience mimo zgłoszeń. Roszczenie wynika z umowy o dzieło, czyli ze stosunku prawa cywilnego, więc jest to sprawa cywilna w rozumieniu art. 1 KPC i będzie rozpoznana według przepisów tego kodeksu. Gdyby ten sam pan Marek odwoływał się od decyzji organu rentowego odmawiającej mu renty, sprawa również byłaby sprawą cywilną, ale z zakresu ubezpieczeń społecznych, wprost wskazanego w art. 1 KPC. W obu przypadkach zastosowanie znajdą przepisy proceduralne kodeksu, choć tryb postępowania i przepisy szczególne będą się różnić.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest utożsamianie "sprawy cywilnej" wyłącznie ze sporami majątkowymi między osobami prywatnymi. Tymczasem art. 1 KPC obejmuje także sprawy rodzinne, opiekuńcze, pracownicze i ubezpieczeniowe, w których jedną ze stron bywa organ publiczny. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że skoro sprawa dotyczy pieniędzy lub umowy, to zawsze trafi do sądu cywilnego; o właściwym trybie decyduje charakter stosunku prawnego oraz ewentualne odesłania ustawowe. Warto też pamiętać, że art. 1 KPC nie przesądza sam przez się o właściwości konkretnego sądu ani o rodzaju postępowania, lecz jedynie o zakresie regulacji kodeksu. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy pojawia się wątpliwość co do właściwego trybu, warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest sprawa cywilna według Kodeksu postępowania cywilnego?

To sprawa ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, a także sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawą cywilną jest również każda inna sprawa, do której przepisy KPC stosuje się z mocy ustawy szczególnej.

Czy sprawy rozwodowe i alimentacyjne to sprawy cywilne?

Tak, wynikają one ze stosunków prawa rodzinnego i opiekuńczego, które art. 1 KPC wprost zalicza do spraw cywilnych. Są zatem rozpoznawane według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Dlaczego odwołanie od decyzji ZUS rozpoznaje sąd cywilny?

Ponieważ art. 1 KPC zalicza sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych do spraw cywilnych w rozumieniu kodeksu. Rozpoznaje je sąd powszechny według przepisów KPC, w tym przepisów odrębnych o tej kategorii spraw.

Czy sprawa może stać się cywilna tylko na podstawie innej ustawy?

Tak. Art. 1 KPC obejmuje również sprawy, do których przepisy tego kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych, nawet jeśli materialnie należą do innej gałęzi prawa.

Czy art. 1 KPC wskazuje, który sąd będzie właściwy?

Nie. Ten przepis określa jedynie zakres spraw normowanych przez kodeks, a właściwość sądu wynika z dalszych przepisów o właściwości rzeczowej i miejscowej.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 1
← Wróć do pełnej ustawy