PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 47.

Aktualizacja: 13 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.W pierwszej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 2.W pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników rozpoznaje sprawy:

1)z zakresu prawa pracy o:

a)ustalenie istnienia lub treści, nawiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy, o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia i o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy,

b)naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i o roszczenia z tym związane,

c)odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania mobbingu,

2)ze stosunków rodzinnych o:

a)rozwód,

b)separację,

c)ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa,

d)rozwiązanie przysposobienia.

§ 3.Postanowienia poza rozprawą wydaje sąd w składzie jednego sędziego.

§ 31.Zarządzenia wydaje przewodniczący.

§ 32.W sprawach rozpoznawanych w składzie jednego sędziego sędzia ten ma prawa i obowiązki przewodniczącego.

§ 4.Prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

SNO 65/15Wydział VI

Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziego za sprzedaż w upadłości

Fragment uzasadnienia

… sposób realizujące dyrektywy wymiaru kary. Od wyroku tego obrońca obwinionego wniósł odwołanie nazwane apelacją, w którym zarzucił obrazę: - art. 40 § 1 w związku z art. 47 § 1 k.p.k. przez to, że w postępowaniu dyscyplinarnym brał udział zastępca rzecznika dyscyplinarnego Sądu Okręgowego […] SSO P. F., który jako sędzia orzekający wydawał orzeczenia w postępowaniu karnym, dotyczącym postępowań upadłościowych, w których…
Czytaj orzeczenie
I CSK 858/14Wydział I

Delegowany sędzia a skład sądu – pytanie do SN

Fragment uzasadnienia

… jego nieważność. 2. Zagadnienie składu sądu, który ma rozpoznać sprawę i wydać w niej rozstrzygnięcie uregulowane jest na potrzeby postępowania pierwszoinstancyjnego w art. 47 k.p.c., a na potrzeby postępowania apelacyjnego w art. 367 § 3 zdanie pierwsze k.p.c. Przesłanką nieważności postępowania jest sprzeczność składu sądu orzekającego z przepisami prawa (art. 379 pkt 4 in princ. k.p.c.). Sądem orzekającym w rozumieniu…
Czytaj orzeczenie
I PK 136/14Wydział I

Odszkodowanie za okres wypowiedzenia - wyrok SN z 2015 r.

Fragment uzasadnienia

… stycznia 2012 r. obie Spółki wniosły skargi kasacyjne, w których zarzuciły naruszenie prawa materialnego: art. 42 k.p. i art. 8 k.p. oraz art. 58 k.c. w związku z art. 300 k.p., art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p., art. 361 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 300 k.p., oraz przepisów postępowania: art. 217 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. Ponadto skarżące zarzuciły nierozpoznanie istoty sprawy oraz pozbawienie ich…
Czytaj orzeczenie
IV CSK 673/13Wydział IV

Zadośćuczynienie za wypadek dziecka – wyrok SN z 2014 r.

Fragment uzasadnienia

… w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r.- Prawo budowlane; art. 378 § 1 k.p.c. i art. 379 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 47 § 1 k.p.c. i art. 46 § 1 ustawy z dnia 21 lipca 2001 r.- Prawo o ustroju sądów powszechnych poprzez nierozważenie przez Sąd Apelacyjny z urzędu, że skład sądu pierwszej instancji był sprzeczny z ustawą. W ramach naruszenia prawa materialnego zarzucił…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 47: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Artykuł 47 Kodeksu postępowania cywilnego reguluje skład sądu rozpoznającego sprawy w pierwszej instancji. W paragrafie 1 wskazano, że zasadniczo sądem orzekającym jest pojedynczy sędzia, chyba że inny skład wynika z przepisów szczególnych. Paragraf 2 definiuje wyjątki, w których sąd orzeka w składzie jednego sędziego wraz z dwoma ławnikami. Dotyczy to konkretnych spraw z zakresu prawa pracy, takich jak ustalenie stosunku pracy, naruszenie zasad zatrudnienia czy mobbing, oraz wybranych spraw rodzinnych, w tym rozwodu czy separacji. Paragrafy 3 oraz 3¹ i 3² precyzują, że postanowienia poza rozprawą wydaje pojedynczy sędzia, który w takich sprawach pełni funkcję przewodniczącego, a zarządzenia wydaje właśnie przewodniczący. W paragrafie 4 przewidziana jest możliwość rozpoznania sprawy w składzie trzech sędziów, gdy prezes sądu uzna to za konieczne ze względu na zawiłość lub charakter precedensowy sprawy.

Przepis znajduje zastosowanie przede wszystkim podczas rozpatrywania spraw cywilnych w sądach rejonowych i okręgowych. W sytuacji, gdy nie ma specjalnych regulacji przewidujących inny skład, sprawa jest rozpozna przez jednego sędziego. Natomiast określone w paragrafie 2 kategorie spraw z prawa pracy i rodzinnych wymagają rozszerzonego składu z ławnikami, co ma na celu większą reprezentatywność i udział społeczeństwa w orzekaniu. Dodatkowo, jeśli sprawa jest szczególnie skomplikowana lub może stworzyć ważny precedens, prezes sądu może zarządzić rozpoznanie jej przez skład trzech sędziów.

Przykładowo, wyobraźmy sobie sprawę rozwiązywania stosunku pracy, gdzie pracownik domaga się przywrócenia do pracy po nieuzasadnionym wypowiedzeniu. Taka sprawa musi zostać rozpoznana przez sąd w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, co gwarantuje szersze spojrzenie na problem oraz uwzględnienie aspektów społecznych. Natomiast w mniej skomplikowanych sprawach cywilnych, na przykład w sprawie dotyczącej sporu majątkowego między sąsiadami, rozpoznanie przez jednego sędziego jest wystarczające.

Częstym nieporozumieniem przy stosowaniu art. 47 KPC jest mylne rozróżnianie, kiedy sąd orzeka samodzielnie, a kiedy z ławnikami. Błędy te mogą prowadzić do wadliwego składu sądu i skutkować odrzuceniem sprawy lub koniecznością powtórzenia postępowania. Innym problemem jest niedostateczne uzasadnianie decyzji o rozpoznaniu sprawy przez trzyosobowy skład, co wymaga szczególnej zawiłości lub znaczenia precedensowego danej sprawy. Warto również pamiętać, że przepisy szczególne mogą niekiedy przewidywać odmienne składy i należy je uwzględniać.

Podsumowując, art. 47 KPC precyzyjnie określa zasady tworzenia składu orzekającego w pierwszej instancji, przy czym ważna jest rola jednego sędziego oraz omówionych wyjątków z ławnikami i składu trzyosobowego. W każdej indywidualnej sytuacji prawnej warto zasięgnąć porady prawnika, aby prawidłowo rozpoznać właściwy skład sądu i uniknąć proceduralnych błędów.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy w pierwszej instancji orzeka skład z ławnikami?

Skład z ławnikami działa w sprawach z zakresu prawa pracy dotyczących stosunku pracy oraz w sprawach rodzinnych takich jak rozwód, separacja, ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa i rozwiązanie przysposobienia.

Czy w każdej sprawie pierwszej instancji orzeka jeden sędzia?

Zasadniczo tak, ale przepisy szczególne mogą przewidywać inny skład, np. z udziałem ławników lub trzech sędziów, szczególnie w przypadkach określonych w art. 47 KPC.

Kto wydaje zarządzenia w sprawach rozpoznawanych przez jednego sędziego?

Zarządzenia wydaje przewodniczący składu orzekającego, którym w przypadku jednego sędziego jest właśnie ten sędzia.

Kiedy sąd może rozpoznać sprawę w składzie trzech sędziów?

Prezes sądu może zarządzić taki skład, jeśli sprawa ma szczególnie zawiły charakter lub jest sprawą precedensową.

Czy postanowienia poza rozprawą wydaje zawsze jeden sędzia?

Tak, zgodnie z art. 47 § 3 KPC postanowienia poza rozprawą wydawane są przez sąd w składzie jednego sędziego.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 47
← Wróć do pełnej ustawy