Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Referendarz sądowy może wykonywać czynności w postępowaniu cywilnym w przypadkach wskazanych w ustawie. W zakresie powierzonych mu czynności referendarz sądowy ma, zależnie od rodzaju podejmowanej czynności, prawa i obowiązki sądu albo przewodniczącego.
Zapytaj o orzecznictwo do art. 47(1) KPC
Odpowiedź z cytowanymi sygnaturami, do sprawdzenia w źródle.
Art. 47[1] KPC wskazuje pozycję referendarza sądowego w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z jego treścią referendarz może wykonywać czynności w tym postępowaniu wyłącznie w przypadkach wskazanych w ustawie, a więc jego kompetencje nie są ogólne, lecz wynikają z wyraźnych przepisów szczególnych. Druga część przepisu przesądza o zakresie uprawnień: w granicach powierzonych mu czynności referendarz ma prawa i obowiązki sądu albo przewodniczącego. O tym, czy działa "jak sąd", czy "jak przewodniczący", decyduje rodzaj podejmowanej czynności - jeżeli dana czynność w normalnym trybie należy do sądu, referendarz wykonuje ją z uprawnieniami sądu, a jeżeli do przewodniczącego, przysługują mu uprawnienia przewodniczącego. Przepis ma zatem charakter ustrojowo-kompetencyjny i porządkuje udział referendarza w sprawach cywilnych.
Art. 47[1] KPC stosuje się zawsze wtedy, gdy inny przepis ustawy przewiduje możliwość dokonania określonej czynności przez referendarza sądowego. Sam ten artykuł nie tworzy żadnej samodzielnej kompetencji - jest normą odsyłającą, która nakazuje szukać podstawy działania referendarza w konkretnych regulacjach szczegółowych. Jeżeli ustawa nie przewiduje udziału referendarza w danej czynności, czynność ta pozostaje zastrzeżona dla sędziego. Przepis ma znaczenie także przy ocenie, jakie obowiązki ciążą na referendarzu, na przykład w zakresie sposobu procedowania i formy wydawanego rozstrzygnięcia, skoro przysługują mu prawa i obowiązki sądu albo przewodniczącego. Dla stron oznacza to, że czynność referendarza wywołuje takie same skutki procesowe jak czynność organu, którego kompetencje wykonuje.
Uczestnik postępowania otrzymuje pismo z sądu podpisane przez referendarza sądowego i zastanawia się, czy taki dokument jest wiążący. Jeżeli ustawa dopuszcza wykonanie danej czynności przez referendarza, to jego rozstrzygnięcie jest w pełni skuteczne, ponieważ zgodnie z art. 47[1] KPC działa on wtedy z prawami i obowiązkami sądu albo przewodniczącego. Strona nie musi zatem oczekiwać, że tę samą czynność powtórzy sędzia. Powinna natomiast sprawdzić pouczenie zamieszczone w piśmie, ponieważ od czynności referendarza przysługują odrębne środki zaskarżenia przewidziane w przepisach szczególnych.
Pierwszym błędem jest przekonanie, że referendarz sądowy może zastąpić sędziego w każdej czynności - przepis wyraźnie ogranicza to do przypadków wskazanych w ustawie. Drugim jest traktowanie decyzji referendarza jako mniej wiążącej lub "wstępnej", podczas gdy w zakresie powierzonych czynności ma ona moc czynności sądu albo przewodniczącego. Trzecim nieporozumieniem jest utożsamianie referendarza z sędzią pod względem ustrojowym; art. 47[1] KPC zrównuje go z sądem tylko funkcjonalnie i tylko w granicach konkretnej czynności. Zdarza się też, że strony pomijają terminy i tryb zaskarżenia czynności referendarza, zakładając, że stosuje się do nich te same zasady co do orzeczeń sędziowskich. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy ocenie skutków i sposobu zaskarżenia konkretnej czynności, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie. Art. 47[1] KPC pozwala mu działać wyłącznie w przypadkach wskazanych w ustawie. Poza nimi czynności należą do sędziego.
W zakresie powierzonych mu czynności tak - referendarz ma prawa i obowiązki sądu albo przewodniczącego, zależnie od rodzaju czynności.
Decyduje rodzaj podejmowanej czynności. Jeżeli dana czynność zwykle należy do sądu, referendarz wykonuje ją z uprawnieniami sądu.
Środki zaskarżenia wynikają z przepisów szczególnych, a nie z samego art. 47[1] KPC. Warto sprawdzić pouczenie zamieszczone w otrzymanym piśmie.
Nie. Art. 47[1] KPC zrównuje go z sądem lub przewodniczącym jedynie funkcjonalnie, w granicach konkretnej powierzonej czynności.
Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.
Przeczytanie tych wyroków zajmie godzinę. PrawMi streści linię orzeczniczą do art. 47(1) w minutę. Streść orzecznictwo
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
PrawMi odpowiada z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń.
Zapytaj o art. 47(1)