Co dokładnie stanowi przepis
Art. 47(2) KPC przyznaje asystentowi sędziego kompetencję do wydawania zarządzeń w zakresie czynności przewodniczącego. Jest to rozwiązanie służące odciążeniu sędziów od czynności o charakterze technicznym i porządkowym w toku postępowania cywilnego. Ustawodawca wprowadził jednak wyraźny wyjątek: asystent nie może wydać zarządzenia o zwrocie pisma procesowego, w tym pozwu, ponieważ jest to czynność o daleko idących skutkach dla strony. Przepis zastrzega też, że w każdym przypadku przewodniczący może uchylić lub zmienić zarządzenie asystenta, co oznacza pełną kontrolę sędziowską nad tymi czynnościami. Odrębny mechanizm przewidziano dla zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty: strona może w terminie tygodnia od doręczenia wnieść zastrzeżenie, które nie wymaga uzasadnienia, a powinno jedynie wskazywać zaskarżone zarządzenie.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 47(2) KPC znajduje zastosowanie w sprawach cywilnych, w których czynności organizacyjne przewodniczącego wykonuje asystent sędziego. Chodzi o typowe zarządzenia dotyczące biegu sprawy, na przykład wezwania do uzupełnienia braków, doręczeń czy wezwania do uiszczenia opłaty. Warunkiem skutecznego wniesienia zastrzeżenia jest doręczenie stronie zarządzenia o wezwaniu do opłaty wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia zastrzeżenia. Skutkiem prawidłowo wniesionego zastrzeżenia jest utrata mocy przez zarządzenie asystenta. Jeżeli natomiast zastrzeżenie wniesiono po terminie albo nie spełnia ono warunków formalnych pisma procesowego, pozostawia się je bez rozpoznania, bez wzywania do poprawienia lub uzupełnienia, a przewodniczący z urzędu bada prawidłowość zarządzenia asystenta.
Przykład
Powód wnosi pozew o zapłatę, a asystent sędziego wydaje zarządzenie wzywające do uiszczenia opłaty sądowej w określonej wysokości, z pouczeniem o możliwości wniesienia zastrzeżenia. Powód uważa, że wskazana kwota jest zawyżona, więc w ciągu tygodnia od doręczenia składa pismo, w którym wskazuje zaskarżone zarządzenie i oświadcza, że wnosi zastrzeżenie. Nie musi przy tym przedstawiać argumentacji, ponieważ przepis nie wymaga uzasadnienia. Zarządzenie asystenta traci moc, a dalsze decyzje w zakresie opłaty podejmuje przewodniczący.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest traktowanie zastrzeżenia jak zażalenia i budowanie rozbudowanej argumentacji prawnej, podczas gdy wystarczy wskazanie zaskarżonego zarządzenia. Drugim jest przekonanie, że spóźnione zastrzeżenie zostanie i tak rozpoznane po usprawiedliwieniu opóźnienia - przepis wyraźnie wyklucza wzywanie do poprawienia i uzupełnienia. Trzecie nieporozumienie polega na zakładaniu, że asystent może zwrócić pismo lub pozew, co jest wprost wyłączone. Warto też pamiętać, że brak zastrzeżenia nie oznacza całkowitego braku kontroli, ponieważ przewodniczący zawsze może uchylić lub zmienić zarządzenie asystenta. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o terminy i skutki nieuiszczenia opłaty, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
