III PSK 50/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 czerwca 2025 r.
SSN Halina Kiryło
w sprawie z powództwa J. P.
przeciwko W. w L.
o odszkodowanie w związku z rozwiązaniem umowy o pracę wraz z odsetkami
oraz z powództwa wzajemnego W. w L.
przeciwko J. P.
o odszkodowanie wraz z odsetkami
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 23
czerwca 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej W. w L. od wyroku Sądu Okręgowego
w Lublinie
z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt VIII Pa 177/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od W. w L. na rzecz J. P. tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego kwotę 1.350 (tysiąc trzysta
pięćdziesiąt) złotych z ustawowymi odsetkami za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia
zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 22 listopada 2023 r. oddalił
apelację pozwanego i powoda wzajemnego W. w L. od wyroku Sądu Rejonowego
III PSK 50/24
2
Lublin – Zachód w Lublinie z dnia 13 października 2022 r., zasądzającego od
pozwanego W. w L. na rzecz powoda J. P. kwotę 23.400 zł wraz z ustawowymi
odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 11 lipca 2018 r. do dnia zapłaty oraz
oddalającego powództwo wzajemne pozwanego.
Pozwany/powód wzajemny wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Okręgowego w Lublinie, zaskarżając orzeczenie w całości i opierając skargę na
podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego: (-) art. 45 § 1 w związku z art. 114
i art. 119 k.p., przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wypowiedzenie
powodowi umowy o pracę jest nieuzasadnione, w sytuacji gdy kontrola zewnętrzna
Narodowego Funduszu Zdrowia Oddziału Wojewódzkiego w L. skierowana
wyłącznie do powoda (pozwanego wzajemnego) jednoznacznie stwierdziła
nierzetelne prowadzenie dokumentacji medycznej przez powoda i niezasadne
wystawianie zleceń na wyroby medyczne (wózki specjalne), co skutkowało
nałożeniem na pozwanego (powoda wzajemnego) kary pieniężnej przez Narodowy
Fundusz Zdrowia Oddział Wojewódzki w L.; uznanie, że uiszczenie przez
pozwanego (powoda wzajemnego) kary pieniężnej nałożonej przez organ kontroli z
tytułu nienależnej refundacji za wózki inwalidzkie specjalne nie powoduje
pracowniczej odpowiedzialności materialnej za wyrządzoną szkodę w trybie
ograniczonej pracowniczej odpowiedzialności materialnej i nie uzasadnia
wypowiedzenia umowy o pracę; (-) art.8 k.p., przez jego niezastosowanie, mimo że
w okolicznościach sprawy zgłoszone przez powoda (pozwanego wzajemnego)
żądanie zapłaty odszkodowania za nieuzasadnione jego zdaniem wypowiedzenie
umowy o pracę stanowiło nadużycie prawa podmiotowego, a skutki kontroli
Narodowego Funduszu Zdrowia skierowanej wyłącznie do powoda (pozwanego
wzajemnego) i jego zachowanie się w czasie kontroli podważyły i naruszyły zasadę
zaufania pracodawcy do pracownika i wolę dalszej współpracy; (-) art. 25 ust. 1
pkt 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw
Pacjenta (jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r., poz.1545 ze zm.), przez jego
niezastosowanie i uznanie, że informacja w dokumentacji medycznej dotycząca
opisu udzielonych pacjentowi świadczeń zdrowotnych jest fakultatywna i
umieszczana tylko w przypadku udzielania świadczeń zdrowotnych, podczas gdy
art. 25 ust. 1 ustawy precyzuje wymagania minimalne, obligatoryjne dokumentacji
III PSK 50/24
3
medycznej; (-) § 10 ust. 1 pkt 5 lit. a w związku z § 41 ust. 4 pkt 8 wówczas
obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w
sprawie rodzaju, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej
przetwarzania (Dz.U. z 2015 r., poz.2069), przez błędną wykładnię i uznanie, że
informacja dotycząca opisu udzielonych świadczeń zdrowotnych jest fakultatywna i
umieszczana tylko w przypadku, gdy świadczeń zdrowotnych udzielono; (-) art. 5
pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2022 r., poz. 2561
ze zm.), przez jego niezastosowanie i uznanie, że udzielenie porady
specjalistycznej ortopedycznej, postawienie rozpoznania niedowładu
czterokończynowego nie jest udzieleniem świadczenia zdrowotnego, a w związku z
tym nie jest konieczny zawarty w dokumentacji medycznej opis udzielonych
świadczeń zdrowotnych uzasadniających postawione rozpoznanie; 2) naruszenia
przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy: (-)
art. 316 § 1 w związku z art. 244 § 1 w związku z art. 382 w związku z art.391 § 1
k.p.c., przez pominięcie, niepoddanie ocenie ani nie odniesienie się do znaczenia
dla rozstrzygnięcia sprawy części materiału dowodowego - oświadczenia organu
kontrolnego, znajdującego się w dokumentacji postępowania kontrolnego,
prowadzonego w stosunku do powoda (pozwanego wzajemnego) przez uprawniony
do kontroli świadczeń zdrowotnych Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu
Zdrowia o sprawdzeniu na przestrzeni lat 2010-2018 w zasobach Narodowego
Funduszu Zdrowia kryteriów zdrowotnych 13 pacjentów uprawniających ich do
otrzymania zlecenia na refundowany wózek inwalidzki specjalny i stwierdzeniu, że
pacjenci w 13 przypadkach nie spełniają tych kryteriów zdrowotnych, a więc powód
(pozwany wzajemny) niezasadnie wystawił zlecenie na wózki, gdyż pacjenci nie
spełniali kryteriów zdrowotnych do ich otrzymania - co mogło mieć istotny wpływ na
treść rozstrzygnięcia; nie odniesienie się do znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy
opinii uzupełniającej biegłego w kontekście do dokumentacji kontroli Narodowego
Funduszu Zdrowia, który to biegły zastrzegł, że bez zbadania pacjentów kryteria
zdrowotne uprawniające pacjentów do otrzymania takiego wózka inwalidzkiego nie
mogą być w wystarczającym stopniu przez niego ocenione - co mogło mieć istotny
wpływ na treść rozstrzygnięcia w kontekście oświadczenia organu kontroli
III PSK 50/24
4
Narodowego Funduszu Zdrowia o sprawdzeniu w swoich zasobach na przestrzeni
8 lat braku kryteriów zdrowotnych do wystawienia zlecenia na wózek inwalidzki
specjalny u 13 pacjentów; nie odniesienie się do znaczenia dla rozstrzygnięcia
sprawy do oświadczenia powoda (pozwanego wzajemnego) o zobowiązaniu, w
ramach pracowniczej odpowiedzialności materialnej, do naprawienia szkody
wyrządzonej na skutek ustaleń zewnętrznego organu kontrolnego, wynikającej z
nienależytego wykonywania obowiązków pracowniczych; (-) art. 224 § 1 w związku
z art. 227 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., przez nieprzeprowadzenie dowodów
istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i oddalenie wniosku dowodowego pozwanego
(powoda wzajemnego) jako nieistotnego dla rozstrzygnięcia sprawy i
nieuzupełnienie postępowania dowodowego o dowód z opinii Instytutu Opinii i
Ekspertyz Sądowych w Krakowie wnioskowany przez pozwanego (powoda
wzajemnego) w trybie art. 162 k.p.c., mimo że wniosek zmierzał do wyjaśnienia
istotnych okoliczności; (-) art. 382 w związku z art. 3271 § 1 pkt 1 w związku z
art. 391 § 1 k.p.c., przez brak spójności argumentacji faktycznej uzasadnienia
wyroku.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu
Okręgowego w Lublinie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego
rozpoznania oraz zasądzenie od powoda (pozwanego wzajemnego) na rzecz
pozwanego (powoda wzajemnego) kosztów postępowania kasacyjnego według
przepisów prawa, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o
uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy.
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący powołał się
na jej oczywistą zasadność, a uzasadniając wniosek, w istocie powtórzył zarzuty
stanowiące podstawy kasacyjne tak w zakresie prawa materialnego, jak i
procesowego.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o nieprzyjęcie
skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanego (powoda wzajemnego)
kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym, w tym kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
III PSK 50/24
5
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Na wstępie warto podkreślić, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest
sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem
zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji
kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze
skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi
kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,
wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego, w art. 3984 § 2 k.p.c.
wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek
złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg
ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między innymi na możliwości
odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
(art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego
wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie
okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu
katalogowi przesłanek.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
W razie powołania przesłanki przedsądu, jaką jest oczywista zasadność
skargi kasacyjnej, należy w motywach wniosku zawrzeć wywód prawny
wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na
poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX
nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia 11
stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK
352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050).
III PSK 50/24
6
O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to
dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej
postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na
jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej
analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia
(postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX
nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26 lutego
2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr
490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca
2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam
zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie
prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona
(postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP
2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z
dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r.,
II UK 37/08, LEX nr 494133).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że
strona skarżąca nie wykazała istnienia powołanej przesłanki przedsądu.
O oczywistej zasadności skargi kasacyjnej rozstrzyga w pierwszej kolejności
prawo materialne, gdyż to ono determinuje prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu
meriti. Zarzuty naruszenia prawa procesowego oceniane jako argument za
oczywistą zasadnością skargi muszą, z jednej strony, być istotne dla
rozstrzygnięcia sprawy, a ponadto nie mogą dotyczyć prawidłowość oceny
materiału dowodowego i ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd drugiej
instancji. Twierdzenie o oczywistym naruszeniu prawa materialnego musi zostać
skonfrontowane z ustaleniami Sądu drugiej instancji, którymi na mocy art. 39813 § 2
k.p.c. Sąd Najwyższy jest związany. Rezultat takiego zabiegu jest dla strony
skarżącej niekorzystny. Tezy podniesione w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
III PSK 50/24
7
skargi kasacyjnej do rozpoznania znajdują swoje podstawy w odmiennych
ustaleniach, w szczególności co do wadliwości zachowań pracownika.
Sąd Okręgowy w Lublinie przyjął za własne ustalenia Sądu pierwszej
instancji, w tym zaaprobował stwierdzenie, że powód nie dopuścił się naruszenia
przepisów w zakresie, w jakim prowadził dokumentację. Jak wynika z treści pisma
wypowiadającego, pracodawca podjął decyzję niewątpliwie w wyniku nałożenia
kary umownej, która była skutkiem wystawiania zleceń na wyroby medyczne (wózki
inwalidzkie), a nie z powodu braków w dokumentacji. Taki skutek przyniosło
natomiast 13 przypadków wyszczególnionych w toku kontroli w zakresie
zasadności wyboru wyrobów medycznych. Pracodawca jednoznacznie uzależnił
wypowiedzenie od tej pierwszej kwestii. Wobec takiej treści protokołu kontroli,
wystąpienia pokontrolnego oraz pisma wypowiadającego umowę o pracę, Sąd
Rejonowy ustalając stan faktyczny, prawidłowo położył akcent nie tyle na zgodność
prowadzenia dokumentacji z przepisami, gdyż to wynikało już z wystąpienia
pokontrolnego w części niekwestionowanej tak przez pracodawcę, jak i pracownika,
co na zbadanie zasadności wystawianych zleceń. Ta kwestia została natomiast
ustalona w oparciu o opinie biegłych sądowych lekarzy. Jak wynika z opinii z dnia
24 marca 2020 r. oraz z opinii uzupełniającej z dnia 14 lipca 2020 r., brak jest
podstaw do kwestionowania dokonanych przez powoda zapisów. Nie naruszył on
żadnych przepisów obowiązujących przy wystawianiu zleceń na wózek inwalidzki,
ponieważ nie jest konieczne określenie ortopedycznej przyczyny niedowładu.
W opinii z dnia 30 listopada 2021 r. biegły również uznał, że we wszystkich 13
przypadkach pacjenci mieli uprawnienia do refundacji środków zaopatrzenia
ortopedycznego w postaci wózków inwalidzkich specjalnych. Ocenę podtrzymał w
opinii uzupełniającej z dnia 1 czerwca 2022 r.
Uwzględniając powyższe ustalenia, Sąd drugiej instancji uznał, że
wypowiedzenie umowy o pracę było bezzasadne. Konkluzji tej nie podważa w
sposób należyty strona skarżąca. W świetle ustaleń faktycznych nie można
dopatrzeć się rażąco błędnego stosowania art. 45 § 1 k.p. Skoro zaś pracownik nie
dopuścił się uchybień w zakresie dokumentacji medycznej oraz wystawiania zleceń,
to nie można przypisać mu odpowiedzialności z tytułu zawinionego, nienależytego
wykonania obowiązków pracowniczych.
III PSK 50/24
8
Argumentacja podana przez stronę skarżącą w uzasadnieniu wniosku o
przyjęcie skargi do rozpoznania sprowadza się do podważenia ustaleń faktycznych
i akcentowania faktu ukarania pracodawcy przez NFZ. Nie jest to jednak przedmiot
sporu między pracownikiem a pracodawcą. Sąd pracy badając sprawę
samodzielnie uznał – w świetle niekwestionowanych ustaleń faktycznych – że
stawiane pracownikowi zarzuty nie znajdują podstaw. Ewentualna prawidłowość
kary nałożonej przez Narodowy Fundusz Zdrowia powinna być przedmiotem innego
postępowania. Upatrywanie zasadności skargi jedynie w zagrożeniu interesów
pracodawcy nie może abstrahować od braku bezprawnego, zawinionego
zachowania pracownika, stanowiącego, z jednej strony, podstawę ewentualnej
odpowiedzialności materialnej pracownika (art. 114 k.p.), z drugiej zaś –
negatywnie ocenione przez Sąd meriti uzasadnienie przyczyny rozwiązania umowy
o pracę. Choć wypowiedzenie umowy o pracę jest zwykłym sposobem rozwiązania
umowy, nie może być jednak uzasadnione okolicznościami nierzeczywistymi, a za
takie Sąd uznał zarzuty stawiane pracownikowi. Nie znalazły one potwierdzenia w
poczynionych ustaleniach faktycznych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna nie
jest oczywiście uzasadniona i z tego powodu, zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł
jak w sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do art. 98
§ 1 i 3 w związku z art. 39821 k.p.c.
[SOP]
