III KO 45/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 30 kwietnia 2025 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie R. R. ,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 30 kwietnia 2025 r.,
wniosku skazanego o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt II AKa 2/21,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt III K 138/19,
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł:
odmówić przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania
wobec jego oczywistej bezzasadności.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 10 lutego 2025 r. R. R. złożył wniosek o wznowienie
postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego
w Szczecinie z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt II AKa 2/21, zmieniającym wyrok
Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt III K
138/19. Powołując się w petitum wniosku na przepisy art. 540 § 1 i 2 k.p.k. skazany
wskazał na wyjaśnienia D. K. w innej sprawie karnej, które jak stwierdził – mogą
świadczyć o jego niewinności. Wyraził też ogólne przekonanie o braku
III KO 45/25
2
występowania podstawy dowodowej do wydania wobec niego wyroku skazującego.
W osobnym piśmie z tej samej daty skazany zwrócił się o wyznaczenie mu obrońcy
z urzędu w spawie o wznowienie postępowania.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wniosek o wznowienie postępowania jest bezzasadny w oczywistym
stopniu.
Jak wskazuje się w orzecznictwie: „oczywista bezzasadność wniosku o
wznowienie ma miejsce także wtedy, gdy wniosek taki oparty zostanie na innych
podstawach niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu
postępowania karnego lub też żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności nie
będzie się mieściła w katalogu przesłanek zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a
k.p.k. lub art. 540b k.p.k. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4 lipca
2019 r., V KO 36/19, LEX nr 2696944; z dnia 4 lipca 2019 r., V KO 28/19, LEX nr
2696924; z dnia 26 lutego 2021 r., V KO 6/21, LEX nr 3123842). „Osobisty wniosek
strony o wznowienie postępowania podlega wstępnej kontroli w zakresie zbadania,
czy nie jest oczywiście bezzasadny. W wypadku stwierdzenia oczywistej
bezzasadności osobistego wniosku skazanego, sąd odmawia jego przyjęcia bez
konieczności wyznaczania obrońcy z urzędu w celu rozważenia potrzeby
sporządzenia i wniesienia wniosku o wznowienie postępowania karnego. O
sytuacji, o której mowa w art. 545 § 3 k.p.k. można mówić w szczególności
wówczas, gdy oczywista bezzasadność wniosku jest widoczna na pierwszy rzut
oka, niewątpliwa i wniosek ten obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia
prawomocnego wyroku” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia
2024 r., V KO 9/24, LEX nr 3703763).
Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie, albowiem skazany nie
przedstawił żadnej argumentacji, która mogłaby się wpisywać w którąkolwiek z
podstaw wznowieniowych, w tym tę określoną w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.
Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, postępowanie sądowe zakończone
prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli po wydaniu orzeczenia ujawnią się
nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn
jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. Jak wskazuje się w
orzecznictwie, nowe fakty lub dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, gdy
III KO 45/25
3
uprzednio nie były znane, nie tylko sądowi, ale również stronie. Podstawy
wznowienia nie mogą jednak stanowić wszelkie nowe dowody lub fakty, a jedynie
takie, które jednocześnie wskazują na jedną z trzech okoliczności wyczerpująco
wymienionych w punkcie 2 art. 540 § 1 k.p.k. Nowe fakty, czy dowody, wskazywać
mają na zaistnienie wysokiego prawdopodobieństwa błędu sądowego w
zakończonym prawomocnie postępowaniu sądowym. Innymi słowy, muszą
stwarzać duże prawdopodobieństwo uniewinnienia skazanego po wznowieniu
postępowania, albo skazania go za przestępstwo zagrożone karą łagodniejszą niż
to, za które go skazano. Tym samym nie chodzi jedynie o przedstawienie
wątpliwości, co do wcześniejszych ustaleń faktycznych (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 10 maja 2018 r., III KO 27/18, LEX nr 2490299). Należy przy
tym zauważyć, że w trakcie postępowania wznowieniowego nie przeprowadza się
postępowania dowodowego, a jedynie ocenia czy przedstawione przez stronę
dowody odpowiadają podstawie wznowieniowej propter nova. W ograniczonym
tylko zakresie sąd wznowieniowy jest uprawniony do dokonania czynności
sprawdzających (art. 97 k.p.k. w zw. z art. 546 k.p.k.), które prowadzone mogą być
tylko w celu zweryfikowania podstaw wznowienia, a nie w kierunku uniewinnienia
oskarżonego po ewentualnym wznowieniu postępowania karnego i uchyleniu
wyroku. Postępowanie wznowieniowe nie służy także poszukiwaniu dowodów, a
jedynie ocenie tego, czy nowe dowody lub fakty przedstawione przez żądającego
wznowienia, dają podstawę do takiego rozstrzygnięcia (wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 8 października 2019 r., V KO 20/19, OSNKW 2020/3/9). „To skazany, w razie
powoływania się na podstawę de novis, obarczony jest ciężarem
uprawdopodobnienia zasadności wniosku o wznowienie postępowania, skoro
wcześniej prawomocnym wyrokiem skazującym obalone zostało domniemanie
niewinności. Nie wystarczy zatem samo powoływanie się przez autora wniosku na
nowy fakt czy dowód, ale powinien on przedstawić co najmniej tzw. dowód
swobodny (np. pisemne oświadczenie określonej osoby), świadczący o błędności
skazania” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2008 r., II KO
84/07, LEX nr 393907; zob. też np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19
kwietnia 2007 r., II KO 60/06, OSNwSK 2007/1/875). Takiego dowodu, ani
jakiegokolwiek innego skazany nie przedstawił, nie wskazując nawet na potencjalną
III KO 45/25
4
treść depozycji D. K., wyrażając jedynie pogląd, że jego relacje procesowe „mogą
świadczyć, że mówiłem prawdę i mogą doprowadzić do mojego uniewinnienia” (s. 2
wniosku). Z uwagi na lakoniczność wniosku brak jest pola do czynienia szerszych
rozważań, a formułowanie tak ogólnego i przy tym hipotetycznego stanowiska
prowadzić musi do oddalenia wniosku o wznowienie jako oczywiście
bezzasadnego. Na marginesie należy wskazać, że Sądy orzekające w tej sprawie,
rozstrzygając w przedmiocie odpowiedzialności karnej R. R. , miały na uwadze
także udział w sprawie mężczyzny o nazwisku D. K. , jak i prowadzony przez niego
rzekomo handel prawdziwą benzyną.
Z tych względów, nie stwierdzając okoliczności, które uzasadniałyby
wznowienie postępowania, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia,
co czyniło zbędnym kwestię wyznaczenia skazanemu obrońcy z urzędu.
[J.J.]
[a.ł]
