III KO 42/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 czerwca 2026 r.
SSN Andrzej Stępka (przewodniczący)
SSN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca)
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie M.S.
skazanego z art. 157 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 15 czerwca 2026 r.,
wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt II AKa 36/25,
zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt III K 81/23,
na podstawie art. 544 § 2 i § 3 k.p.k. w zw. z art. 639 k.p.k.
zakończonego
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić wniosek;
2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania
wznowieniowego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 26 listopada 2024 r., sygn.
akt III K 81/23, M.S. został skazany za dokonanie przestępstwa zakwalifikowanego
III KO 42/26
2
m. in. z art. 157 § 1 k.k. popełnionego w dniu 16 lutego 2020 r. w G., na szkodę J.L.,
za które wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności. Ponadto Sąd meriti
zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego kwotę 80.000 złotych tytułem
zadośćuczynienia i kwotę 2850 złotych odszkodowania. Wyrokiem z dnia 23
kwietnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, sygn. akt II AKa 36/25, zmienił
zaskarżony wyrok Sądu I instancji w ten sposób, że obniżył orzeczoną karę
pozbawienia wolności do 1 roku i 6 miesięcy oraz obniżył zasądzoną kwotę
odszkodowania do 2050 złotych. W pozostałym zakresie wyrok Sądu I instancji
został utrzymany w mocy.
W dniu 18 czerwca 2025 r. obrońca skazanego wniósł kasację od wyroku
Sadu odwoławczego, która postanowieniem z dnia 16 stycznia 2026 r., III KK
589/25, została przez Sąd Najwyższy oddalona jako oczywiście bezzasadna.
Następnie w dniu 9 lutego 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek
obrońcy skazanego M.S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 23 kwietnia
2025 r., sygn. akt II AKa 36/25, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w
Szczecinie z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt III K 81/23.
We wniosku obrońca powołał się na treść przepisu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. w
zw. z art. 542 § 1 k.p.k. - wskazując, że ustalono osobę, która przesłuchana jako
świadek w sprawie mogłaby dostarczyć informacji dotyczących przebiegu zdarzenia
w dniu 16 lutego 2020 r. w G. i udziału w nim poszczególnych osób.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek obrońcy o wznowienie postępowania jako niezasadny podlegał
oddaleniu.
Na wstępie podkreślić należy, że prawomocnemu wyrokowi skazującemu,
mocą którego obalono domniemanie niewinności oskarżonego w zakresie czynu
będącego przedmiotem danego postępowania sądowego, przysługują co do
zasady walory trwałości, niezmienności i ostateczności. Tylko wyjątkowe
okoliczności, ściśle wskazane w przepisach procedury karnej, mogą uzasadniać
potrzebę wzruszenia prawomocnego orzeczenia. Takimi okolicznościami są m.in.
III KO 42/26
3
przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania wskazane w treści art.
540 k.p.k., art. 540a k.p.k. oraz art. 542 § 3 k.p.k., zaś jedną z tego rodzaju
podstaw jest ujawnienie się, po wydaniu orzeczenia, nowych faktów lub dowodów
wskazujących na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił
przestępstwa lub nie podlegał karze (art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.). Właśnie na
przesłankę dotyczącą nowych faktów i dowodów powołał się w złożonym wniosku
obrońca M.S.
Wskazać należy, iż „nowe fakty i dowody” w rozumieniu art. 540 § 1 pkt
2 k.p.k. mogą stanowić podstawę wznowienia, jeśli nie były uprzednio znane
sądowi ani stronie, a nadto z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością
wskazują na błąd sądowy w zakończonym postępowaniu. Inaczej mówiąc, muszą
być tej rangi i wagi, aby po wznowieniu uprawdopodobnione w wysokim stopniu
było wydanie zasadniczo odmiennego rozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 28 marca 2023 r., II KO 6/23).
Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie, albowiem wnioskodawca
nie przedstawił takiej argumentacji, która mogłaby się wpisywać w którąkolwiek z
podstaw wznowieniowych, w tym tę określoną w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. Zgodnie
bowiem z treścią tego przepisu, postępowanie sądowe zakończone prawomocnym
orzeczeniem wznawia się, jeżeli po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub
dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie
stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. Podstawy wznowienia nie mogą
jednak stanowić wszelkie nowe dowody lub fakty, a jedynie takie, które
jednocześnie wskazują na jedną z trzech okoliczności wyczerpująco wymienionych
w punkcie 2 art. 540 § 1 k.p.k. Nowe fakty, czy dowody, wskazywać mają na
zaistnienie wysokiego prawdopodobieństwa błędu sądowego w zakończonym
prawomocnie postępowaniu sądowym. Innymi słowy, muszą stwarzać przekonanie,
i to graniczące z pewnością, że dojdzie do uniewinnienia skazanego po wznowieniu
postępowania, albo skazania go za przestępstwo zagrożone karą łagodniejszą niż
to, za które go skazano. Tym samym nie chodzi jedynie o przedstawienie
wątpliwości, co do wcześniejszych ustaleń faktycznych (podkreślenie SN - por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2018 r., III KO 27/18). Należy
przy tym zauważyć, że w trakcie postępowania wznowieniowego nie przeprowadza
III KO 42/26
4
się postępowania dowodowego, a jedynie ocenia czy przedstawione przez stronę
dowody odpowiadają podstawie wznowieniowej propter nova. W ograniczonym
tylko zakresie sąd wznowieniowy jest uprawniony do dokonania czynności
sprawdzających (art. 97 k.p.k. w zw. z art. 546 k.p.k.), które prowadzone mogą być
tylko w celu zweryfikowania podstaw wznowienia, a nie w kierunku uniewinnienia
oskarżonego po ewentualnym wznowieniu postępowania karnego i uchyleniu
wyroku. Postępowanie wznowieniowe nie służy także poszukiwaniu dowodów, a
jedynie ocenie tego, czy nowe dowody lub fakty przedstawione przez żądającego
wznowienia, dają podstawę do takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 8 października 2019 r., V KO 20/19, OSNKW 2020/3/9). To
skazany, reprezentowany przez obrońcę, w razie powoływania się na podstawę de
novis, obarczony jest ciężarem uprawdopodobnienia zasadności wniosku o
wznowienie postępowania, skoro wcześniej prawomocnym wyrokiem skazującym
obalone zostało domniemanie niewinności. Nie wystarczy zatem samo
powoływanie się przez autora wniosku na nowy fakt czy dowód, ale powinien on
przedstawić co najmniej tzw. dowód swobodny (np. pisemne oświadczenie
określonej osoby), świadczący o błędności skazania (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 15 kwietnia 2008 r., II KO 84/07 oraz z dnia 19 kwietnia 2007
r., II KO 60/06, OSNwSK 2007/1/875). Takiego dowodu, ani jakiegokolwiek innego
obrońca skazanego nie przedstawił, nie wskazując nawet na potencjalną treść
depozycji Ł.K., wyrażając jedynie pogląd, że jego relacje procesowe mogą mieć
„zasadnicze znaczenie dla prawidłowej rekonstrukcji przedbiegu zdarzenia, w
szczególności ustalenia, kto faktycznie był jego sprawcą, jaka była dynamika
zajścia oraz jakie zachowania podejmowały osoby obecne na miejscu” (s. 4 - 5
wniosku). Obrona powołując się na osobę Ł.K. wskazała jedynie na gotowość do
złożenia przez niego zeznań. Nadesłane w toku postępowania wznowieniowego
przez obrońcę pisemne oświadczenie dnia 18 maja 2026 r. (k. 35), podpisane przez
osobę „Ł.K.” nie wskazuje nawet na rok zaistniałego zdarzenia, którego miałby być
dana osoba świadkiem. Tymczasem, w kontekście podstaw do wzruszenia
prawomocnego orzeczenia nie wystarczy samo przedstawienie nowego faktu czy
dowodu, wnioskujący powinien wskazać, jak już podniesiono, takie przesłanki, które
obiektywnie determinują zasadność twierdzenia o błędności skazania. Nie można
III KO 42/26
5
więc uznać, aby - w kontekście argumentacji wniosku o wznowienie, połączonego
z treścią wskazanego pisma inaczej mogły zostać ocenione w szczególności
zeznania J.G. i K.L.. Dowody z zeznań tych świadków zostały obszernie
przeanalizowane i ocenione przez procedujące w tej sprawie sądy [zob. s. 7 - 16
uzasadnienia Sądu Okręgowego oraz s. 4 i n. (zwłaszcza: s. 18 oraz s. 23 - 24)
uzasadnienia Sądu Apelacyjnego]. W rozważaniach Sądu ad quem dokładnie
odniesiono się również do zapisu monitoringu i wyprowadzono z całosci materiału
dowodowego kategoryczne wnioski (uzasadnienie SA s. 4 oraz s. 14).
Analiza „nowych faktów i dowodów” przedstawionych we wniosku o
wznowienie postępowania skutkuje uznaniem, że nie wskazują one na wysokie
prawdopodobieństwo wydania innego orzeczenia, niż zapadło przed Sądem
Okręgowym, a następnie zostało potwierdzone, co do kwestii zasadniczych, w tym
wydania wyroku skazującego co do M.S., przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie. W
niniejszej sprawie „nowe fakty i dowody” nie doprowadziły do powstania wątpliwości
co do trafności ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji, a uznanych
za prawidłowe przez Sąd odwoławczy. Wskazanej we wniosku obrońcy
perspektywy wydania odmiennego wyroku nie można było ocenić jako
wystarczającej do wznowienia postępowania. Reasumując należy stwierdzić, że
obrońca nie wykazał istnienia takiej materii procesowej, która wskazywałaby na
wysokie prawdopodobieństwo wadliwości wyroku wobec M.S., polegającej na tym,
iż skazany nie popełnił prawomocnie przypisanego mu czynu.
Z tych względów, nie stwierdzając istnienia okoliczności, które uzasadniałyby
wznowienie postępowania, orzeczono jak w sentencji, rozstrzygając o kosztach
sądowych postępowania wznowieniowego.
Wobec oddalenia wniosku o wznowienie postępowania pozostawiono bez
rozpoznania wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia (art. 532 § 1 k.p.k.)
złożony w dniu 25 maja 2026 r. (k. 33 akt SN).
Jacek Błaszczyk
[WB]
Andrzej Stępka
Eugeniusz Wildowicz
III KO 42/26
6
[r.g.]
