III KK 36/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 marca 2025 r.
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
SSN Andrzej Tomczyk
SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)
w sprawie K.P.
skazanego z art. 278 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 26 marca 2025 r.
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść
od wyroku Sądu Rejonowego w Oświęcimiu
z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt II K 653/23,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Rejonowemu w Oświęcimiu do ponownego rozpoznania.
Andrzej Tomczyk
Waldemar Płóciennik
Eugeniusz Wildowicz
UZASADNIENIE
K. P. został oskarżony o to, że:
III KK 36/25
2
I. w dniu 31 maja 2023 r. w O. przy ul. […], dokonał zaboru w celu przywłaszczenia
roweru marki R. typu „T.” o wartości 730 zł na szkodę J. W., tj. o przestępstwo z art.
278 § 1 k.k.,
II. w dniu 14 czerwca 2023 r. w O. przy ul. [...] w sklepie R., dokonał zaboru w celu
przywłaszczenia perfum marki H., H.1 o łącznej wartości 619,97 zł na szkodę R. sp.
z o.o., tj. o przestępstwo z art. 278 § 1 k.k.,
III. w dniu 22 czerwca 2023 r. w O. przy ul. [...] w sklepie R., dokonał zaboru w celu
przywłaszczenia perfum marki H. oraz dwóch sztuk perfum C. o łącznej wartości
559,97 zł na szkodę R. sp. z o.o., tj. o przestępstwo z art. 278 § 1 k.k.,
przy czym czynów tych dopuścił się w warunkach art. 64 § 1 k.k., czyli w ciągu 5 lat
po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za umyślne
przestępstwo podobne, będąc uprzednio skazanym:
- wyrokiem Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II
K 1119/14, na karę roku pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k.,
objętą następnie karą łączną pozbawienia wolności w wymiarze roku i 2 miesięcy
pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w
Oświęcimiu z dnia 23 kwietnia 2018 r. sygn. akt II K 17/18,
- wyrokiem Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt II
K 969/17, na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwa z art. 278 § 1
k.k., art. 190 § 1 k.k., art. 191 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k.,
- wyrokiem Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt II
K 778/20, na karę łączną 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwa z art.
278 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k.,
- wyrokiem Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z dnia 11 grudnia 2020 r., sygn. akt II K
805/20, na karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 283
k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i art. 288 § 1 k.k., objętą następnie karą łączną
pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy, orzeczoną wyrokiem łącznym
Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt IV Ka 1077/21,
którą odbył w okresie od dnia 15.12.2017 r. do dnia 21.12.2017 r., od dnia 5.01.2018
r. do dnia 24.07.2018 r., od dnia 4.07.2020 r. do dnia 5.07.2020 r., od dnia 11.12.2020
r. do dnia 31.03.2021 r. i od dnia 15.04.2021 r. do dnia 24.10.2022 r.
III KK 36/25
3
Sąd Rejonowy w Oświęcimiu, wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt II
K 653/23:
„I. uznał oskarżonego K. P. za winnego popełnienia zarzucanych mu aktem
oskarżenia czynów, przyjmując, iż zostały one popełnione w ciągu przestępstw, co
stanowi występek z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. przy zast. art. 91 § 1 k.k.
i za to na mocy art. 278 § 1 k.k. wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności,
II. na mocy art. 46 § 1 k.k. nałożył na oskarżonego obowiązek naprawienia szkody w
całości poprzez zapłatę na rzecz:
- R. sp. z o.o. kwoty 619,97 zł (czyn II), R. sp. z o.o. kwoty 559,97 zł (czyn III), tj.
łącznie kwoty 1179,94 zł,
III. na mocy art. 63 § 1 k.k. zaliczył na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności
zatrzymanie w dniu 7.07.2023 r. w godz. od 18.30 do 21.45 uznając karę
pozbawienia wolności w liczbie 1 dnia za wykonaną.”
W dniu 14 sierpnia 2024 r., Sąd Rejonowy w Oświęcimiu wydał postanowienie
o sprostowaniu w trybie art. 105 § 3 k.p.k. oczywistej omyłki pisarskiej w powyższym
wyroku w ten sposób, że w pkt I sentencji, linii 2-4, w miejsce sformułowania „(…)
przyjmując, iż zostały one popełnione w ciągu przestępstw, co stanowi występek z
art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. przy zast. art. 91 § 1 k.k. i za to na mocy art.
278 § 1 k.k. wymierza mu (...)”, wpisał sformułowanie „(...) przyjmując, iż popełnione
zostały w krótkich odstępach czasu i z wykorzystaniem takiej samej sposobności, co
stanowi występek z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i
za to na mocy art. 278 § 1 k.k. wymierza mu...” (k. 126).
Wyrok Sądu I instancji oraz postanowienie o jego sprostowaniu
uprawomocniły się bez zaskarżenia.
W dniu 22 stycznia 2025 r. Prokurator Generalny wniósł na podstawie art. 521
§ 1 k.p.k. kasację od tego wyroku. Zaskarżył go w całości na niekorzyść skazanego
i zarzucił rażące oraz mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa
karnego materialnego - art. 278 § 1 k.k., wskutek niezasadnego przyjęcia, iż K. P.,
dokonując trzykrotnie zaboru w celu przywłaszczenia mienia o wartości: 730 zł,
619,97 zł i 559,97 zł dopuścił się czynów każdorazowo wypełniających dyspozycję
art. 278 § 1 k.k., podczas gdy w dacie orzekania, z uwagi na wartości mienia
będącego przedmiotem wykonawczym każdego z czynów zabronionych, na skutek
III KK 36/25
4
nowelizacji Kodeksu wykroczeń, obowiązującej od dnia 1 października 2023 r.,
wszystkie czyny K. P. wyczerpały jedynie znamiona wykroczeń z art. 119 § 1 k.w.,
jako kradzieży cudzych rzeczy ruchomych, których wartość nie przekroczyła 800 zł.
Podnosząc powyższe, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego
orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Oświęcimiu do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, co uzasadnia jej rozpoznanie i
uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Sąd Rejonowy w Oświęcimiu dopuścił się w istocie dwóch wskazanych w
kasacji Prokuratora Generalnego naruszeń: prawa materialnego - art. 278 § 1 k.k.
oraz prawa procesowego - art. 105 § 3 k.p.k. przeprowadzając korektę własnego
błędu wykraczającą poza ramy sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, bowiem
ingerującą w merytoryczną treść orzeczenia.
W niniejszej sprawie, po wniesieniu aktu oskarżenia doszło do korzystnej dla
oskarżonego zmiany przepisów, na skutek której został podwyższony do wysokości
800 zł próg kwotowy rozgraniczający wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. od przestępstwa
z art. 278 § 1 k.k. Przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 7 lipca 2022
r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r.
poz. 2600), tj. przed dniem 1 października 2023 r., zarzucone K. P. czyny, popełnione
w dniach 31 maja, 14 czerwca i 22 czerwca 2023 r., wypełniały dyspozycję art. 278
§ 1 k.k. W momencie wydania wyroku w dniu 7 sierpnia 2024 r. – z uwagi na
nieprzekraczającą kwoty 800 zł wartość skradzionych dóbr – stanowiły już
wykroczenia.
Wydając przedmiotowy wyrok Sąd przyjął, że popełnione przez oskarżonego
przestępstwa stanowią ciąg przestępstw, a więc są to trzy odrębne czyny, tyle że
popełnione w krótkich odstępach czasu z wykorzystaniem tej samej sposobności i
zanim zapadł wyrok, choćby nieprawomocny, co do któregokolwiek z nich. Przyjęcie
tej konstrukcji nie pozwalało na zsumowanie wartości skradzionych przedmiotów i
przy kwalifikacji prawnej uwzględnienie ich łącznej wartości, toteż nie dawało Sądowi
możliwości skazania K. P. za czyny z art. 278 § 1 k.k.
III KK 36/25
5
Dostrzegłszy swój błąd, Sąd Rejonowy podjął próbę usunięcia go z wydanego
przez siebie orzeczenia poprzez przyjęcie, że zachowania oskarżonego stanowiły w
istocie nie ciąg przestępstw, ale jeden czyn ciągły – a łączna wartość skradzionego
mienia - 1909,94 zł dawała podstawę do przypisania oskarżonemu
odpowiedzialności za przestępstwo, ponieważ przekraczała kwotę 800 zł. Uczynił to
jednak w procedurze, która nie służy korygowaniu merytorycznych błędów orzeczeń,
a tym samym postanowienie Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z dnia 14 sierpnia
2024 r. o sprostowaniu jest prawnie bezskuteczne.
Przepis art. 105 k.p.k. należy wykładać w ten sposób, że nie daje on podstawy
do ingerowania w materialną treść orzeczenia, w tym rozstrzygnięcia co do winy i
kary, albowiem orzeczenie w tym zakresie może być weryfikowane jedynie w trybie
kontroli instancyjnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2020 r., III KK
340/20). Niedopuszczalne jest zatem sięganie do art. 105 k.p.k. w celu
konwalidowania merytorycznych błędów zawartych w decyzji procesowej, co
obejmuje m.in. dokonywanie w tym trybie zmiany lub uzupełnienia orzeczenia co do
kary, czy, jak w niniejszej sprawie, zastosowanie pewnych konstrukcji
prawnokarnych, których wyrok pierwotnie nie zawierał (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 26 lutego 2021 r., IV KK 382/20). Sprostowanie służy korekcie
błędów pisarskich czy o charakterze rachunkowym, o ile mają one oczywisty
charakter, a dokonana zmiana nie wpływa na meritum orzeczenia. W okolicznościach
niniejszej sprawy o takiej sytuacji nie może być mowy, bowiem przyjęcie konstrukcji
czynu ciągłego w miejsce ciągu przestępstw wywiera wpływ na ustalenia faktyczne,
a także kwalifikację prawną przypisanego oskarżonemu czynu.
Mając na uwadze powyższe, kasację Prokuratora Generalnego należało
uwzględnić, uchylając zaskarżone orzeczenie i przekazując sprawę Sądowi
Rejonowemu w Oświęcimiu do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając sprawę po raz kolejny, Sąd ten, ze względu na kierunek kasacji
na niekorzyść, będzie dysponował pełną swobodą przy wyborze kwalifikacji prawnej
przypisanych oskarżonemu czynów.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
[J.J.]
III KK 36/25
6
[r.g.]
Andrzej Tomczyk Waldemar Płóciennik Eugeniusz Wildowicz
