III KK 19/18

Sygn. akt III KK 19/18

POSTANOWIENIE

Dnia 15 lutego 2018 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Stępka

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 15 lutego 2018 r.

sprawy M.M. skazanego z art. 282 k.k. i innych,

z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt V Ka…/17, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt VIII K…/12,

                                                    p o s t a n o w i ł

I. oddalić kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną;

II. obciążyć skazanego kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w R. wyrokiem z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt VIII K …/12, uznał oskarżonego M.M. za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu, polegającego na tym, że w dacie bliżej nieustalonej w kwietniu 2012 r. w R. i J., będąc uprzednio skazanym w warunkach art. 64 § 1 k.k. w ciągu pięciu lat po odbyciu, co najmniej roku pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo przeciwko mieniu, popełnione z użyciem przemocy, działając wspólnie i w porozumieniu z pięcioma innymi nieustalonymi dotychczas mężczyznami oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, grożąc K.W. zabójstwem oraz spowodowaniem uszczerbku na zdrowiu jego żony i dziecka usiłował doprowadzić K.W. do rozporządzenia mieniem w kwocie 2.000 zł, doprowadzając go do wydania mu pieniędzy w wysokości 900 zł z żądanej uprzednio kwoty 2.000 zł, z uwagi na brak przez pokrzywdzonego żądanej kwoty pieniędzy w pozostałej części - a więc uznał go winnym przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. i art. 282 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k., przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k., w brzmieniu przepisów do 1 lipca 2015 r. – i na mocy art. 282 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. skazał go na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 63 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary okres tymczasowego aresztowania od 5 lipca 2012 r. do 6 września 2012 r. Ponadto Sąd orzekł o kosztach procesu, zasądzając stosowne wynagrodzenie dla obrońcy z urzędu oraz częściowo obciążył oskarżonego kosztami sądowymi.

Powyższy wyrok apelacjami zaskarżyli obrońcy oskarżonego.

Wyrokiem z dnia 30 maja 2017 r., w sprawie o sygn. akt V Ka …/17, Sąd Okręgowy w R. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego.

Od tego wyroku kasację wniósł obrońca skazanego M.M. Na podstawie art 519 k.p.k. oraz art. 520 k.p.k. w zw. z art. 523 § 1 i 2 k.p.k. zaskarżył orzeczenie w całości i zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na jego treść, a to:

1/ art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez nierzetelne rozpoznanie przez Sąd Odwoławczy zarzutów apelacyjnych dotyczących dowolnej oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sąd I instancji, w zakresie:

- dania w całości wiary zeznaniom K.W., M.W. i M.P. w sytuacji, gdy zeznania te w części wzajemnie się wykluczają;

- nieuwzględnienia faktu, iż w związku z toczącymi się postępowaniami, jak i zapadłymi wyrokami, K.W. ma perspektywę długiego pobytu w zakładzie karnym;

- dowolnego przyjęcia, że oskarżony M.M. miał motyw, aby napaść na pokrzywdzonego w sytuacji, gdy nie udowodniono by wiedział o obciążających go zeznaniach K.W. oraz by znał M.Z. ps. S.;

- bezkrytycznego dania wiary pokrzywdzonemu, że pożyczył pieniądze w kwocie 900 zł, choć tego nie udowodnił;

W ocenie obrońcy to naruszenie ewidentnie mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego kasacją orzeczenia, albowiem pominięte zostały w jego uzasadnieniu rozważania dotyczące dowodów i okoliczności, które wskazują na duże prawdopodobieństwo dokonania odmiennych ustaleń faktycznych skutkujących korzystnym dla oskarżonego rozstrzygnięciem.

2/ art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., poprzez „nierzetelne nierozpoznanie” przez Sąd odwoławczy zarzutów apelacyjnych dotyczących dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego dokonanej z pominięciem protokołów przesłuchania K.W. zawartych na kartach 34-36, 95-96, 99-100, 142-146 akt sprawy, co ewidentnie mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego kasacją orzeczenia, albowiem pominięte zostały w jego uzasadnieniu rozważania dotyczące dowodów i okoliczności, które wskazują na duże prawdopodobieństwo dokonania odmiennych ustaleń faktycznych skutkujących korzystnym dla oskarżonego rozstrzygnięciem.

Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, chociaż prawidłowo należało żądać również uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w R.

Prokurator Rejonowy w R. w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie z uwagi na oczywistą bezzasadność.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Kasacja okazała się bezzasadna i to w stopniu oczywistym, o jakim mowa w art. 535 § 3 k.p.k. Autor kasacji nie wskazał na zaistnienie naruszenia prawa, które byłoby rażące i mogło stanowić podstawę do uznania kasacji za skuteczną na podstawie art. 523 § 1 k.p.k.

Kasacja okazała się w całości zwrócona przeciwko ustaleniom faktycznym poczynionym przez Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie, a uznanym za słuszne i trafne przez Sąd odwoławczy. Jej autor zarzucił, że Sąd I instancji bezpodstawnie dał wiarę określonym dowodom, w szczególności „bezkrytycznie dał wiarę pokrzywdzonym”, a jednocześnie błędnie nie uznał wersji przedstawionej przez skazanego za wiarygodną. Naruszenie wskazanych w kasacji przepisów, zdaniem autora kasacji, miało polegać na przyjęciu wersji wydarzeń niekorzystnej dla skazanego, a przede wszystkim na niewyciągnięciu wniosku o niewinności skazanego na podstawie sprzeczności w zeznaniach świadków, w tym pokrzywdzonych. Obrońca usiłował wykazać, że w sprawie zaistniały niedające się usunąć wątpliwości co do tego, czy w istocie doszło do inkryminowanych wydarzeń. Nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu odwoławczego, który stwierdził, że Sąd orzekający nie popełnił błędu w ustaleniach faktycznych, gdyż prawidłowo przyjął na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że oskarżony M.M. dopuścił się zarzucanego mu czynu.

W opinii autora kasacji, „rażące naruszenie prawa procesowego”, którego miał dopuścić się Sąd odwoławczy, polegało na „nierzetelnym rozpoznaniu zarzutów apelacyjnych dotyczących dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego”. Sąd Okręgowy bowiem podkreślił, że ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy znajdują potwierdzenie przede wszystkim w zeznaniach pokrzywdzonego K.W., ale również świadków M.W. i M.P. Nie można więc zgodzić się z wyrażonym przez obrońcę stanowiskiem w kasacji, że Sąd drugiej instancji nie odniósł się w ogóle do zawartego w apelacji zarzutu dowolności, polegającej na bezkrytycznym daniu w całości wiary zeznaniom tych świadków w sytuacji, gdy ich zeznania częściowo wykluczały się wzajemnie. Sąd Okręgowy bowiem przyjął, że wbrew twierdzeniom wnoszących apelacje obrońców, zeznania tych świadków były logiczne, konsekwentne i dawały pełny obraz zdarzenia, a drobne nieścisłości wynikały jedynie z upływu czasu i dotyczyły okoliczności nieistotnych.

Sąd Najwyższy po dokonaniu analizy akt sprawy oraz uzasadnień wyroków Sądów obu instancji stwierdził, że Sądy orzekające w sprawie należycie wyjaśniły, na jakich oparły się przesłankach przypisując skazanemu M.M. popełnienie przestępstwa określonego w art. 282 k.k. Nie doszło przy tym do naruszenia wskazanych w zarzutach kasacyjnych przepisów.

Procedowanie Sądu odwoławczego było zgodne z art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., gdyż w uzasadnieniu podał, czym kierował się wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji uznał za niezasadne. Sąd ten wypełnił swój obowiązek w sposób rzetelny, wyczerpująco opisując swoje przemyślenia prowadzące go do wniosku o prawidłowości postępowania Sądu I instancji. Sąd odwoławczy przedstawił w uzasadnieniu wyroku, dlaczego uznał za trafne wnioski Sądu I instancji co do sprawstwa oskarżonego i na podstawie jakich dowodów powziął przekonanie co do tego, że nie może być mowy w niniejszej sprawie o naruszeniu art. 7 k.p.k. Sąd Rejonowy nie naruszył bowiem tego przepisu ustalając na podstawie zeznań pokrzywdzonego, że M.M. widząc K.W., w sposób wulgarny zażądał od niego kwoty 2000 zł za to, że ten ujawnił okoliczności napadu w S., o czym oskarżony dowiedział się od mężczyzny o pseudonimie S. Skazany przy tej okazji stwierdził, że pieniądze zostaną przeznaczone na wynagrodzenie dla adwokata, który będzie reprezentował S. Następnie, gdy pokrzywdzony spytał oskarżonego, o co mu chodzi, ten zagroził K.W. zabójstwem oraz napadem na jego dom i rodzinę. Nie może być więc mowy o „dowolności” w ocenie materiału dowodowego, skoro taki stan faktyczny wynikał z zeznań pokrzywdzonego oraz innych świadków. Sąd I instancji starannie odniósł się do kwestii wiarygodności każdego z przesłuchanych na rozprawie świadków. Odrzucił przede wszystkim wersję wydarzeń podaną przez niektórych świadków z tego powodu, iż z zeznań M. W. i M.Z. wynikało, że istniała zmowa członków „świata przestępczego” przeciwko osobom podejmującym współpracę z organami ścigania i kwestionowanie prawdziwości zeznań takich świadków spowodowane było zamierzonym sposobem negowania wiarygodności tych dowodów przez określoną grupę. Zeznania tych świadków, a także J.W. i R.J. potwierdziły, zdaniem procedującego Sądu, znaną powszechnie niechęć środowiska przestępczego do osób dopuszczających się współpracy z organami wymiaru sprawiedliwości. Dlatego też Sąd uznał za niewiarygodne zeznania świadka R.J., który tylko na podstawie twierdzeń oskarżonego oraz informacji o współpracy pokrzywdzonego z Policją utrzymywał, że M.M. został pomówiony. Podobnie świadkowie J.W. i A.K. w swoich zeznaniach wskazywały na nieprawdziwość zeznań pokrzywdzonego tylko z uwagi na jego współpracę z Policją. W takiej sytuacji Sąd Rejonowy nie naruszył dyspozycji art. 7 k.p.k. odmawiając wiarygodności zeznaniom tych świadków i uznając zeznania pokrzywdzonego K.W. za mogące stanowić podstawę do czynienia ustaleń faktycznych w sprawie.

Również na etapie kasacyjnym należy podkreślić, że zarzuty przedstawione przez skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd Najwyższy stwierdził, że podobnie jak w przypadku apelacji, tak i treść kasacji stanowi jedynie bezpodstawną polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu Rejonowego. Wskazać należy, że ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji zostały już poddane kontroli w drodze apelacji, zaś Sąd Najwyższy nie jest kompetentny do tego, by tę kontrolę powtórzyć. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, podstawą zarzutu kasacyjnego nie może być samo negowanie wiarygodności dowodów stanowiących podstawę przypisania sprawstwa skazanemu tylko dlatego, że zostały one ocenione w sposób dla niego niekorzystny, ani też przeciwstawienie im innych dowodów lub ich fragmentów, stawiających skazanego w korzystniejszym świetle. Tego rodzaju zabieg stanowi nie tylko nieuprawnioną polemikę, ale też obejście przepisu art. 523 k.p.k. i niedopuszczalną próbę przekształcenia kontroli kasacyjnej w apelacyjną (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2015 r., III KK 176/15, LEX nr 1770895).

Implikacją przedstawionych powyżej ocen o oczywistej bezzasadności wszystkich podniesionych w kasacji obrońcy M.M. zarzutów, było jej oddalenie w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne obciążono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. skazanego.

a.ł