III CZ 261/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Dończyk
23 lipca 2026 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie
zażalenia A.K. i P.K.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Rybniku
z 11 września 2025 r., II Ca 338/24,
w sprawie z wniosku A.K. i P.K.
z udziałem H.Z.
o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości,
1. uchyla postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja
2026 r., sygn. akt III CZ 261/25;
2. odrzuca zażalenie;
3. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie
w sprawie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 11 września 2025 r. (sygn. akt II Ca 338/24) Sąd
Okręgowy w Rybniku oddalił wniosek wnioskodawców o zwolnienie z kosztów
sądowych (pkt 1) oraz odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawców A.K. i P.K. od
postanowienia tego Sądu z 11 marca 2025 r. (pkt 2), którym oddalono ich apelację
od postanowienia częściowego Sądu Rejonowego w Rybniku z 6 lutego 2024 r.,
oddalającego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia rozpoznawany w postępowaniu o
III CZ 261/25
2
zniesienie współwłasności na podstawie art. 618 k.p.c. Sąd Okręgowy uznał skargę
kasacyjną za niedopuszczalną z uwagi na zbyt niską wartość przedmiotu
zaskarżenia wskazując, że wartość ta została określona przez skarżących na kwotę
100 000 zł, a więc poniżej ustawowego progu 150 000 zł (art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c.).
W konsekwencji, na podstawie art. 398 § 2 k.p.c., odrzucił skargę kasacyjną jako
niedopuszczalną.
Od powyższego postanowienia zażalenie do Sądu Najwyższego wniósł
w imieniu wnioskodawców pełnomocnik, adw. M.J., który zaskarżył je w całości,
zarzucając naruszenie art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. i domagając się uchylenia
zaskarżonego orzeczenia. W nagłówku środka zaskarżenia wskazał, że jest to
„Zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 11 września
2025 r. w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej”. Zażalenie zostało
zarejestrowane w Sądzie Najwyższym w rep. III CZ pod numerem 261/25.
Sąd Najwyższy postanowieniem z 28 maja 2026 r., wydanym w sprawie
III CZ 261/25 na posiedzeniu niejawnym odrzucił ww. zażalenie. Przed
podpisaniem jego uzasadnienia dostrzeżono nieprawidłowość w zawiadomieniu
stron i ich pełnomocników o składzie Sądu Najwyższego wyznaczonym do
rozpoznania tego zażalenia w celu zapewnienia stronom możliwości skorzystania
z uprawnienia przewidzianego w art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 622) zgłoszenia wniosku
o zbadanie spełniania przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości
i bezstronności. W związku z tym zarządzono zawiadomienie pełnomocników stron
oraz wnioskodawczyni o składzie Sądu Najwyższego wyznaczonym do
rozpoznania sprawy III CZ 261/25. Po prawidłowym doręczeniu ww. zawiadomień
i bezskutecznym upływie terminu do zgłoszenia wniosku, o którym mowa w art. 29
§ 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, Sąd Najwyższy ponownie skierował sprawę
wywołaną wniesionym zażaleniem na posiedzenie niejawne w dniu 23 lipca 2026 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2026 r., którego uzasadnienie
nie zostało podpisane, ze względu na wcześniej wskazane okoliczności jego
podjęcia podlegało uchyleniu na podstawie art. 358 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, art.
III CZ 261/25
3
39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c., co uaktualniło konieczność jego
rozpoznania.
Podlegało ono jednak odrzuceniu. Z akt sprawy wynika bowiem, że nie
została od niego uiszczona należna opłata w kwocie 400 zł, o uiszczenie której
został wezwany pełnomocnik, który wniósł zażalenie, w terminie tygodniowym pod
rygorem odrzucenia tego środka zaskarżenia (zarządzenie z 20 października
2025 r., k. 282). Wezwanie zostało uznane za skutecznie doręczone 10 listopada
2025 r. (epok - k. 284), wobec czego termin do wykonania zarządzenia upłynął
17 listopada 2025 r. Z adnotacji urzędowej z 21 listopada 2025 r., sporządzonej
w oparciu o Portal Wyjaśnień Sądu Okręgowego, opłata od zażalenia nie została
jednak uiszczona (zapisek urzędowy - k. 285). Nie został też uzupełniony brak
formalny zażalenia w postaci wykazania należytego umocowania adw. M.J. do
reprezentowania wnioskodawczyni przed Sądem Najwyższym, bowiem złożone do
akt sprawy pełnomocnictwo z 27 listopada 2023 r. (k. 156) ograniczało jego
umocowanie do reprezentowania wnioskodawczyni wyłącznie przed sądami
powszechnymi, a takim sądem nie jest Sąd Najwyższy (art. 175 ust. 1 Konstytucji
RP). Mimo wezwania ww. pełnomocnika do uzupełnienia tego braku przez Sąd
Okręgowy (zarządzenie z 31 marca 2026 r. – k. 290, elektroniczne potwierdzenie
odbioru 20 kwietnia 2026 r. – k.294) nie został on także uzupełniony w terminie
tygodniowym.
Tylko ubocznie dodać należy – wobec niejednoznacznie określonego
w zażaleniu zakresu zaskarżenia Sądu drugiej instancji – że na rozstrzygnięcie
zawarte w punkcie pierwszym zaskarżonego postanowienia – oddalające wniosek
o zwolnienie od kosztów sądowych – zażalenie nie przysługuje. Nie zostało bowiem
ono wymienione w art. 3941 § 1 i 11 k.p.c. określających postanowienia sądu drugiej
instancji podlegające zaskarżeniu zażaleniem do Sądu Najwyższego.
Postanowienie Sądu drugiej instancji oddalające wniosek strony o zwolnienie od
kosztów sądowych może być przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego jedynie
w razie zawarcia w dopuszczalnym zażaleniu (np. o odrzuceniu skargi kasacyjnej)
odpowiedniego wniosku - opartego na przepisie art. 380 k.p.c., który
w postępowaniu zażaleniowym ma odpowiednie zastosowanie - o dokonanie
kontroli postanowienia sądu drugiej instancji, które nie podlegało odrębnemu
III CZ 261/25
4
zaskarżeniu, a miało wpływ na orzeczenie podlegające zaskarżeniu zażaleniem
(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 6 lutego 2015 r., II CZ 94/14,
z 14 stycznia 2015 r., I CZ 96/14, z 29 października 2014 r., II UZ 38/14, 12 lipca
2012 r., I CZ 76/12). W zażaleniu nie zawarto jednak takiego wniosku. Brak w nim
również zarzutów odnoszących się do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie
pierwszym postanowienia Sądu Okręgowego w Rybniku.
Ze względu na wyżej stwierdzone okoliczności zażalenie podlegało
odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c.
Zgodnie z tymi przepisami, Sąd Najwyższy odrzuca środek zaskarżenia, który
podlegał odrzuceniu przez sąd drugiej instancji z powodu jego niedopuszczalności
względnie którego braków formalnych lub fiskalnych nie uzupełniono w terminie.
O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Najwyższy orzekł w ten
sposób, że pozostawił ich rozstrzygnięcie sądowi, który wyda orzeczenie kończące
postępowanie w sprawie (art. 108 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39821
i art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c.).
(A.G.)
[a.ł]
