Art. 398.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 398 KPC jest przepisem odsyłającym, który zamyka dział Kodeksu postępowania cywilnego dotyczący zażalenia. Stanowi on, że przepisy tego działu stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego. Innymi słowy ustawodawca nie tworzy odrębnej, samodzielnej procedury dla zaskarżania zarządzeń, lecz nakazuje sięgać do reguł wypracowanych dla zażaleń na postanowienia sądu. Dotyczy to zarówno wymogów formalnych pisma, jak i terminu jego wniesienia, sposobu jego rozpoznania oraz skutków, które wywołuje. Słowo "odpowiednio" ma tu istotne znaczenie: przepisy stosuje się z uwzględnieniem różnicy między orzeczeniem sądu a zarządzeniem wydawanym przez przewodniczącego jako organ kierujący tokiem sprawy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 398 KPC wchodzi w grę wtedy, gdy w toku postępowania cywilnego zostaje wydane zarządzenie przewodniczącego, na które ustawa dopuszcza zażalenie. Zarządzenia dotyczą co do zasady czynności technicznych i porządkowych, takich jak wzywanie do uzupełnienia braków formalnych, doręczenia, zwrot pisma procesowego czy ustalanie kolejności czynności. Nie każde zarządzenie jest zaskarżalne, dlatego najpierw należy ustalić, czy dany przepis Kodeksu przewiduje w konkretnym wypadku możliwość złożenia zażalenia. Jeżeli taka możliwość istnieje, to art. 398 KPC wskazuje, według jakich zasad zażalenie należy sporządzić, komu je złożyć i w jakim czasie. Przepis ma więc charakter porządkujący i eliminuje wątpliwości co do trybu.

Przykład zastosowania

Powód składa pozew, w którym brakuje odpisu dla strony przeciwnej. Przewodniczący wzywa go do uzupełnienia braku, a po bezskutecznym upływie terminu wydaje zarządzenie o zwrocie pozwu. Powód uważa, że wezwanie nigdy do niego nie dotarło, i chce zakwestionować zwrot pisma. Dzięki art. 398 KPC wie, że powinien sporządzić zażalenie według tych samych reguł co zażalenie na postanowienie sądu, czyli wskazać zaskarżone zarządzenie, sformułować wniosek o jego uchylenie oraz zwięźle uzasadnić zarzuty, a następnie złożyć pismo w terminie przewidzianym dla zażaleń.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na przyjęciu, że skoro art. 398 KPC mówi o zażaleniach na zarządzenia, to zaskarżalne jest każde zarządzenie przewodniczącego. Tak nie jest: przepis reguluje wyłącznie tryb, a nie samą dopuszczalność środka, którą trzeba wywieść z przepisów szczególnych. Druga pomyłka to lekceważenie terminu, ponieważ zażalenie na zarządzenie podlega takim samym rygorom czasowym jak zażalenie na postanowienie, a spóźnione pismo zostaje odrzucone. Zdarza się także mylenie zażalenia z wnioskiem do przewodniczącego o zmianę własnego zarządzenia, co nie zastępuje prawidłowo wniesionego środka zaskarżenia. Wreszcie strony zapominają, że odpowiednie stosowanie przepisów oznacza konieczność spełnienia ogólnych wymogów pisma procesowego. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy chodzi o zachowanie terminu, warto skonsultować się z prawnikiem.