Art. 397¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 397(1) Kodeksu postępowania cywilnego ma w aktualnym tekście ustawy adnotację "(uchylony)". Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze pozostaje wprawdzie widoczna w strukturze kodeksu, lecz nie zawiera już żadnej normy prawnej. Ustawodawca zdecydował o usunięciu jej treści, a puste miejsce z oznaczeniem "uchylony" jest standardową techniką legislacyjną, która pozwala zachować dotychczasową numerację pozostałych artykułów. Dzięki temu odwołania do sąsiednich przepisów, zawarte w innych ustawach, orzeczeniach czy umowach, nie tracą aktualności. Z art. 397(1) KPC nie da się zatem obecnie wyprowadzić żadnego uprawnienia, obowiązku ani wymogu proceduralnego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

W obecnym stanie prawnym art. 397(1) KPC nie ma zastosowania do żadnej czynności procesowej i nie może stanowić samodzielnej podstawy wniosku, zarzutu ani rozstrzygnięcia sądu. Znaczenie praktyczne uchylonej jednostki redakcyjnej ogranicza się do sytuacji o charakterze historycznym i intertemporalnym. Chodzi przede wszystkim o postępowania wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji, do których - na mocy przepisów przejściowych zawartych w ustawie zmieniającej - może być stosowana wcześniejsza wersja Kodeksu. O tym, którą wersję przepisów stosuje się do konkretnej sprawy, rozstrzyga zawsze treść przepisów przejściowych, a nie sam fakt uchylenia artykułu. Poza tym art. 397(1) KPC bywa spotykany w starszych komentarzach, pismach procesowych i wzorach dokumentów, które nie zostały zaktualizowane.

Przykład

Osoba przygotowująca zażalenie korzysta ze wzoru pisma pobranego z internetu kilka lat temu i znajduje w nim powołanie na art. 397(1) KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania cywilnego okazuje się, że przepis figuruje tam wyłącznie z adnotacją "(uchylony)". Powołanie takiej podstawy w piśmie procesowym nie wywoła zamierzonego skutku, ponieważ sąd ocenia pismo według obowiązującego stanu prawnego, a nie według nieaktualnego wzoru. W takiej sytuacji należy odszukać przepisy, które regulują daną kwestię obecnie, i to je wskazać w piśmie, ewentualnie opisać żądanie w sposób opisowy.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal widnieje w kodeksie, przepis wciąż obowiązuje - tak nie jest, adnotacja "(uchylony)" jednoznacznie wyklucza jego stosowanie. Drugim jest mylenie art. 397(1) KPC z art. 397 KPC lub z kolejnymi artykułami; górny indeks przy numerze oznacza odrębną jednostkę redakcyjną, dodaną w toku nowelizacji. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie przepisu automatycznie unieważnia czynności dokonane wcześniej na jego podstawie - skutki tych czynności ocenia się według reguł intertemporalnych. Warto również pamiętać, że wyszukiwarki i starsze publikacje często prezentują nieaktualne brzmienie, dlatego podstawą powinien być zawsze aktualny tekst ujednolicony ustawy. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona toczącego się postępowania, warto skonsultować się z prawnikiem.