II ZOW 32/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 kwietnia 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)
SSN Tomasz Demendecki (sprawozdawca)
Ławnik SN Mariusz Wilczyński
Protokolant Karolina Majewska
przy udziale obwinionego X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w C. w stanie
spoczynku oraz SSO P. G. - Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie
Okręgowym w T.,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 10
kwietnia 2025 r. odwołania obwinionego od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10
kwietnia 2024 r., sygn. akt I ZSK 6/23
I. zaskarżony wyrok utrzymać w mocy;
II. kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa.
[M. T.]
Tomasz Demendecki Wiesław Kozielewicz Mariusz Wilczyński
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w […] uchwałą z 14 stycznia 2016 r.
zezwolił na pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego w C. w stanie spoczynku X. Y.
II ZOW 32/24
2
do odpowiedzialności karnej za to, że: w okresie od 1978 r. do sierpnia 2014 r. w W.,
N., G. i W1. znęcał się psychicznie nad swoją żoną J. B. w ten sposób, że
bezpośrednio i za pośrednictwem telefonu poniżał wymienioną przez określanie
słowami wulgarnymi i obraźliwymi, oraz znęcał się fizycznie w ten sposób, że
wielokrotnie naruszał nietykalność cielesną wymienionej przez bicie pięściami po
twarzy i po głowie, przewracanie na podłogę i kopanie po całym ciele, duszenie,
a nadto popychanie, szarpanie, wypychanie z samochodu na jezdnię i następnie
kopanie i spowodowanie w lutym 2014 r. w W. przez uderzenie wazonem w nos
złamania kości nosa z przemieszczeniem odłamów dolnych i zwichnięciem
przegrody na stronę lewą, tj. naruszenia czynności narządu ciała, tj. drożności nosa
na okres powyżej 7 dni w rozumieniu Kodeksu karnego, a nadto spowodowanie w
dniu 24 czerwca 2014 r. w G. – przez szarpanie za ramiona i przedramiona, rzucenie
pokrzywdzonej na łóżko i ścianę – zasinienia ramienia lewego i lewego nadgarstka
i palca I tej ręki, zasinienia ramienia lewego i lewego nadgarstka, zasinienia uda
prawego, naruszających czynności narządów ciała pokrzywdzonej na okres poniżej
7 dni w rozumieniu Kodeksu karnego, oraz spowodowanie w dniu 18 sierpnia 2014 r.
w W. przez popchnięcie i spowodowanie upadku, a następnie kilkukrotne kopnięcie
w tułów obrażeń ciała w postaci zasinienia okolicy talerza lewej kości biodrowej,
stłuczenia żeber VII, VIII i IX po stronie lewej poniżej łopatki oraz okolicy lewego
talerza kości biodrowej, naruszających czynności narządów ruchu na okres poniżej
7 dni w rozumieniu Kodeksu karnego, tj. o czyn z art. 207 § 1 k.k. i z art. 157 § 1 k.k.
i z art. 157 § 2 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k.
Uchwała ta została utrzymana w mocy uchwałą Sądu Najwyższego z 16 maja
2016 r., sygn. akt SNO 17/16.
Wyrokiem z 7 czerwca 2022 r., wydanym w sprawie o sygn. akt […], Sąd
Okręgowy w B. utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w B. z 25 lutego 2021 r.
(sygn. akt […]), którym Sąd uznał oskarżonego X. Y. winnym popełnienia
zarzucanego mu czynu z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k.
w zw. z art. 11 § 2 k.k., zaś na podstawie art. 207 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 4 §
1 k.k. skazał go na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności zaś na podstawie
art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 pkt 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. wykonanie orzeczonej
kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby.
II ZOW 32/24
3
Postanowieniem z 23 maja 2023 r., sygn. akt […], Sąd Najwyższy oddalił jako
oczywiście bezzasadną kasację wniesioną przez obrońcę skazanego X. Y. od
wyroku Sądu Okręgowego w B. z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt […], utrzymującego w
mocy wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt […].
W dniu 14 grudnia 2022 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie
Okręgowym w T. wniósł o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej sędziego Sądu
Rejonowego w C. w stanie spoczynku X. Y., obwinionego o to, że: w okresie od 1978
r. do sierpnia 2014 r. popełnił przestępstwo określone w art. 207 § 1 k.k. w zw. z art.
157 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., polegające na tym, że w W., N.,
G. i W1. znęcał się psychicznie nad swoją żoną J. B. w ten sposób, że bezpośrednio
i za pośrednictwem telefonu poniżał wymienioną poprzez określanie słowami
wulgarnymi i obraźliwymi oraz znęcał się fizycznie w ten sposób, że wielokrotnie
naruszał nietykalność cielesną wymienionej poprzez bicie pięściami po twarzy i po
głowie, przewracanie na podłogę i kopanie po całym ciele, duszenie, a nadto
popychanie, szarpanie, wypychanie z samochodu na jezdnię i następnie kopanie
wymienionej i spowodowanie w lutym 2014 r. w W., poprzez uderzenie wazonem w
nos złamania kości nosa z przemieszczeniem odłamków dolnych i zwichnięciem
przegrody na stronę lewą, tj. naruszenie czynności narządu ciała, tj. drożności nosa
na okres powyżej 7 dni w rozumieniu kodeksu karnego, a nadto spowodowanie w
dniu 24 czerwca 2014 r. w G. poprzez szarpanie za ramiona i przedramiona, rzucanie
pokrzywdzonej na łóżko i ścianę - zasinienia ramienia prawego oraz nadgarstka i
palca I ręki, zasinienia ramienia lewego i lewego nadgarstka oraz zasinienia uda
prawego, naruszających czynności narządów ciała pokrzywdzonej na okres poniżej
7 dni w rozumieniu kodeksu karnego oraz spowodowanie w dniu 18 sierpnia 2014 r.
w W. poprzez popchnięcie i spowodowanie upadku, a następnie kilkukrotne
kopnięcie w tułów, obrażeń ciała w postaci zasinienia okolicy talerza lewej kości
biodrowej, stłuczenia okolicy żeber VII, VIII i IX po stronie lewej poniżej łopatki oraz
okolicy lewego talerza kości biodrowej, naruszając czynności narządów ruchu na
okres poniżej 7 dni w rozumieniu kodeksu karnego, tj. o czyn z art. 107 § 1 pkt 5
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej
powoływana jako: u.s.p.)
Wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I ZSK 6/23:
II ZOW 32/24
4
1. uznano obwinionego X. Y. winnym tego, że w okresie od 1978 r. do sierpnia
2014 r. popełnił przestępstwo określone w art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k. i
art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. polegające na tym, że w W., N., G. i W1.
znęcał się psychicznie nad swoją żoną J. B. w ten sposób, że bezpośrednio i za
pośrednictwem telefonu poniżał wymienioną poprzez określanie słowami wulgarnymi
i obraźliwymi oraz znęcał się fizycznie w ten sposób, że wielokrotnie naruszał
nietykalność cielesną wymienionej poprzez bicie pięściami po twarzy i po głowie,
przewracanie na podłogę i kopanie po całym ciele, duszenie, a nadto popychanie,
szarpanie, wypychanie z samochodu na jezdnię i następnie kopanie wymienionej i
spowodowanie w lutym 2014 r. w W., poprzez uderzenie wazonem w nos złamania
kości nosa z przemieszczeniem odłamków dolnych i zwichnięciem przegrody na
stronę lewą tj. naruszenie czynności narządu ciała tj. drożności nosa na okres
powyżej 7 dni w rozumieniu kodeksu karnego, a nadto spowodowanie w dniu 24
czerwca 2014 r. w G. poprzez szarpanie za ramiona i przedramiona, rzucanie
pokrzywdzonej na łóżko i ścianę - zasinienia ramienia prawego oraz nadgarstka i
palca I ręki, zasinienia ramienia lewego i lewego nadgarstka oraz zasinienia uda
prawego, naruszających czynności narządów ciała pokrzywdzonej na okres poniżej
7 dni w rozumieniu kodeksu karnego oraz spowodowanie w dniu 18 sierpnia 2014 r.
w W. poprzez popchnięcie i spowodowanie upadku, a następnie kilkukrotne
kopnięcie w tułów, obrażeń ciała w postaci zasinienia okolicy talerza lewej kości
biodrowej, stłuczenia okolicy żeber VII, VIII i IX po stronie lewej poniżej łopatki oraz
okolicy lewego talerza kości biodrowej, naruszając czynności narządów ruchu na
okres poniżej 7 dni w rozumieniu kodeksu karnego, czym uchybił godności urzędu
sędziego, tj. czynu z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p., przyjmując, że wyczerpuje on
jednocześnie znamiona czynu zabronionego przewidzianego w art. 207 § 1 k.k. w zw.
z art. 157 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;
2. na podstawie art. 104 § 3 pkt 4 w zw. z art. 104 § 2 u.s.p. wymierzono X. Y.
karę pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia;
3. kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniósł obwiniony, który zaskarżył
je w całości na swoją korzyść, podnosząc:
II ZOW 32/24
5
I. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na jego treść, tj.
art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt. 9 k.p.k., wyrażającą się w tym, że Sąd
Najwyższy orzekał w sprawie, pomimo że wniosek o rozpoznanie niniejszej sprawy
dyscyplinarnej pochodził od nieuprawnionego oskarżyciela Zastępcy Rzecznika
Dyscyplinarnego.
W przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu, obwiniony zarzucił
zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
II. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na jego treść, tj.:
1. art. 338 § 1 i 2 k.p.k., wyrażającą się w tym, że Sąd Najwyższy orzekał
w sprawie i wydał wyrok, pomimo niedoręczenia obwinionemu odpisu wniosku
o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej, co jednocześnie uniemożliwiło obwinionemu
złożenie pisemnej odpowiedzi na ten wniosek, złożenia stosownych wyjaśnień
i ewentualnie ustanowienia obrońcy, co przy braku znajomości jego treści mijało się
z celem;
2. art. 374 § 1 k.p.k. wyrażającą się w tym, że Sąd Najwyższy przeprowadził
rozprawę bez udziału obwinionego w sytuacji, gdy nieobecność ta winna być uznana
za usprawiedliwioną oraz rodzić konsekwencje zastosowania odpowiednio przepisu
art. 378a § 1 - 3 k.p.k.;
3. art. 6 k.p.k. i art. 42 ust. 2 Konstytucji RP przez pozbawienie obwinionego
prawa do obrony oraz wyrażonej w art. 4 k. p. k. zasady obiektywizmu poprzez
nieuwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego, co stanowi
jednocześnie naruszenie standardu rzetelnego procesu.
III. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 53 § 1, 2 i 2a pkt. 1), 2) i 7)
k.k., polegającą na przyjęciu, że po stronie obwinionego nie zachodzą liczne
okoliczności łagodzące oraz nieuwzględnieniu motywacji i sposobu zachowania się
obwinionego, a także jego właściwości i warunków osobistych, sposobu życia
i postępowania po popełnieniu przestępstwa, a nadto zachowania się pokrzywdzonej,
zarówno w okresie wspólnego zamieszkiwania, stanowiącego znaczne
przyczynienie się do przestępstwa stwierdzonego wyrokiem Sądu Rejonowego
w B. z dnia z 25 lutego 2021 r., wydanym w sprawie sygn. akt […], co miało
niewątpliwy wpływ na wymiar orzeczonej kary tym wyrokiem, nie tylko
II ZOW 32/24
6
w dolnych granicach zagrożenia, ale również na warunkowym zawieszeniu jej
wykonania, jak również jej postępowania wobec obwinionego i najbliższych członków
rodziny po wydaniu tego wyroku,
IV. orzeczenie rażąco niewspółmiernej kary dyscyplinarnej oraz
nieuwzględniającej w stosunku do obwinionego zasad humanitaryzmu (art. 3 k. k.
i art. 438 pkt. 1a w zw. 128 u.s.p.).
Formułując zarzut z punktu I obwiniony wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku i umorzenie postępowania w sprawie. W konsekwencji natomiast zarzutów
podniesionych w pkt. II., III. i IV. wniósł o wysłuchanie wyjaśnień obwinionego na
rozprawie przed sądem odwoławczym oraz na podstawie stosowanych odpowiednio
przepisów art. 427 § 1, art. 437 §1 i 2 k.p.k., a przede wszystkim art. 440 k.p.k.,
o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie odmiennie co do istoty sprawy poprzez
orzeczenie kary dyscyplinarnej w łagodniejszym wymiarze bądź o uchylenie
orzeczenia sądu I instancji i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego
rozpoznania.
W odpowiedzi na odwołanie Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy
Sądzie Okręgowym w T. wskazał, iż powyższe nie zasługuje na uwzględnienie,
wnosząc o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.
Obwiniony, ustosunkowując się do powyższej odpowiedzi, pismem z dnia 26
marca 2025 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) podtrzymał swoje stanowisko
w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Odwołanie obwinionego, wobec niezasadności wszystkich z podniesionych
w nim zarzutów, nie mogło doprowadzić do wydania orzeczenia o charakterze
reformatoryjnym.
Poczynając od sformułowanego w punkcie I odwołania zarzutu negatywnej
przesłanki procesowej w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela wskazać
należy, iż nie zasługiwał on na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom obwinionego
wniosek o wyłączenie Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym
w T. został rozpoznany postanowieniem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego
Sędziów Sądów Powszechnych w dniu 27 października 2022 r., sygn. akt […], w
II ZOW 32/24
7
którym to nie uwzględniono postulatu obwinionego o wyłączenie sędziego L. G. od
udziału w sprawie o sygn. akt [...]. Następnie, postanowieniem Zastępcy Rzecznika
Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt
[…], ponowny wniosek obwinionego o wyłączenie sędziego L. G. od rozpoznania
sprawy o sygn. akt [...] pozostawiono bez rozpoznania, wskazując, iż wobec upływu
kadencji sędziego L. G. jest on bezprzedmiotowy. Sędzia L. G. był zatem w pełni
uprawniony do złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej w niniejszej
sprawie, gdyż w sposób prawidłowy został wyznaczony do pełnienia funkcji Zastępcy
Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w T. Okoliczność, że skarżący
w toku postępowania składał wnioski o wyłączenie wymienionego sędziego od
rozpoznania sprawy oraz subiektywna ocena łączącej go z nim relacji w żadnej
mierze nie może skutkować powzięciem przekonania, że był on nieuprawniony do
sporządzenia i podpisania wniosku o rozpoznanie sprawy, a argumentacja
zaprezentowana przez obwinionego w tym zakresie nie znajduje jakichkolwiek
podstaw do aprobaty.
Niezasadny okazał się również zarzut dotyczący niedoręczenia obwinionemu
odpisu wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej. Weryfikacja akt sprawy
jednoznacznie wskazuje bowiem, że na etapie postępowania dyscyplinarnego odpis
wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej został doręczony obwinionemu na
mocy zarządzenia z dnia 15 października 2023 r. (k. 195,196) w dniu 21 listopada
2023 r. (k. 205). Niezależnie od powyższego wskazać przy tym należy, iż ewentualny
brak doręczenia obwinionemu egzemplarza wniosku o rozpoznanie sprawy
dyscyplinarnej nie mógł mieć wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, gdyż
skarżący w toku całego postępowania dyscyplinarnego wiedział, jaki jest jego
przedmiot i jakie zachowanie zarzuca mu się w postępowaniu przed sądem
dyscyplinarnym. Zauważyć jednocześnie należy, że skarżący odebrał osobiście
odpis postanowienia Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym
w T. z dnia 12 września 2022 roku, w którym wszczęto przeciwko niemu
postępowanie dyscyplinarne i przedstawiono zarzut dyscyplinarny, zasadniczo
tożsamy z zarzutem sformułowanym następnie we wniosku o rozpoznanie sprawy
dyscyplinarnej. Nie sposób stwierdzić również przeszkód faktycznych bądź prawnych,
II ZOW 32/24
8
aby obwiniony stawił się na rozprawie przed sądem dyscyplinarnym, złożył
wyjaśnienia oraz wnioski dowodowe, czy też ustanowił obrońcę z wyboru.
Z powyższych zatem przyczyn na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut
obwinionego, oscylujący wokół pozbawienia obwinionego prawa do obrony.
Za nietrafny uznać należało następnie zarzut obrazy art. 374 § 1 k.p.k., które
to uchybienie obwiniony upatrywał w przeprowadzeniu rozprawy przed sądem meriti
bez udziału obwinionego. Weryfikacja przebiegu postępowania wskazuje natomiast,
iż obwiniony został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, natomiast fakt
rozpoznania jego wniosku o zniesienie terminu rozprawy, uzasadniany podniesioną
przez obwinionego polemiką w zakresie właściwości miejscowej, na rozprawie w dniu
10 kwietnia 2024 r. nie stanowi uchybienia procesowego, które mogło wpłynąć na
prawidłowość rozstrzygnięcia. Zaznaczenia wymaga przy tym, iż dla skuteczności
zarzutu odwoławczego wymagane jest również wykazanie możliwego wpływu na
treść orzeczenia, któremu to obowiązkowi obwiniony nie sprostał. Podkreślić należy
przy tym, iż Sąd Najwyższy odniósł się do wniosku obwinionego o odroczenie
rozprawy, w pełni trafnie uznając, że nie jest on uzasadniony z uwagi na brak
jakiejkolwiek podstawy faktycznej i prawnej do jego uwzględnienia.
Na aprobatę nie zasługiwały również zarzuty odwoławcze sformułowane
w punkcie III i IV. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości.
Wyrokiem z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w B. utrzymał w mocy
wyrok Sądu Rejonowego w B. z 25 lutego 2021 r., sygn. […], którym uznano
oskarżonego X. Y. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 207 § 1 k.k. w
zw. z art. 157 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i skazano go na karę
1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, zawieszając na podstawie art. 69 § 1 i 2
k.k., art. 70 § 1 pkt 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. wykonanie orzeczonej kary
pozbawienia wolności warunkowo na okres 3 lat próby. Postanowieniem z 23 maja
2023 r., sygn. akt […], Sąd Najwyższy oddalił następnie jako oczywiście bezzasadną
kasację wniesioną przez obrońcę skazanego X. Y. od wyroku Sądu Okręgowego w
B. z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt [...], utrzymującego w mocy wyrok Sądu
Rejonowego w B. z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt […]. Wyrok sądu karnego w
zakresie, w jakim dokonano w nim przypisania obwinionemu w postępowaniu
II ZOW 32/24
9
dyscyplinarnym przestępstwa, jest dla sądu dyscyplinarnego wiążący. Postępowanie
dyscyplinarne nie jest tożsame z postępowaniem karnym, a sąd dyscyplinarny nie
posiada legitymacji do orzekania o tym czy czyn zarzucany sędziemu stanowi
przestępstwo. Związany jest on domniemaniem niewinności obwinionego, które
obalone może jednak zostać prawomocnym wyrokiem skazującym wydanym przez
sąd karny. Innymi słowy, sąd dyscyplinarny nie może uznać, że obwiniony nie
popełnił przestępstwa, za które został skazany.
Przypomnieć w tym miejscu wymaga również, iż zarzut obrazy prawa
materialnego - co do zasady - nie może dotyczyć dyrektyw sądowego wymiaru kary
wskazanych w art. 53 § 1 k.k. Przepis ten nie ma bowiem charakteru normy
stanowczej, gdyż nie zobowiązuje sądu do określonego zachowania, pozostawiając
mu swobodę orzekania w zakresie zastosowanego stopnia represji karnej.
W wypadku więc kwestionowania przez skarżącego wymiaru kary z uwagi na
nieprawidłową ocenę zawartych w art. 53 § 1 k.k. dyrektyw albo okoliczności
dotyczących wymiaru kary zarzut odwoławczy powinien dotyczyć rażącej
niewspółmierności kary. Z pisemnych motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia
w sposób niebudzący wątpliwości wynikają natomiast okoliczności wzięte przez pod
uwagę przy wymiarze kary orzeczonej wobec obwinionego.
Poprzedzając natomiast ocenę sformułowanego jednocześnie zarzutu
określonego w art. 438 pkt 4 k.p.k. podkreślić należy, iż rażąca niewspółmierność
kary, o którym stanowi wspomniany uprzednio przepis, jest pojęciem
niezdefiniowanym przez ustawodawcę, którego treść wypełnia orzecznictwo.
W judykaturze ugruntowany jest natomiast pogląd, iż powyższa winna być rozumiana
jako znaczna, wyraźna i oczywista, a więc niedająca się zaakceptować dysproporcja
między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą, tj. karą, jaką należy wymierzyć
w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw
wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo Za rażąco
niewspółmierną uznaje się przy tym karę, która “nie uwzględnia w należyty sposób
stopnia społecznej szkodliwości przypisanego czynu oraz nie realizuje wystarczająco
celu kary w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, ze
szczególnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych, jakie kara
II ZOW 32/24
10
ma osiągnąć w stosunku do skazanego” (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 27
września 2012 r., SNO 39/12, Lex nr 1403915).
Nieakceptowalna dysproporcja orzeczonej kary i jej ewidentna
niesprawiedliwość ma zatem miejsce w postępowaniu dyscyplinarnym w sytuacji,
gdy powyższa nie przystaje do okoliczności sprawy, nie uwzględnia stopnia
zawinienia obwinionego oraz szkodliwości czynu w ujęciu zarówno korporacyjnym,
jak i dla wymiaru sprawiedliwości, a w konsekwencji nie spełnia pokładanych w niej
celów. Formułowanie zarzutu wskazanego w art. 438 pkt 4 k.p.k. musi natomiast
wiązać się z wykazaniem, że kara wymierzona przez sąd I instancji nie uwzględnia
w wystarczającym stopniu ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy
wpływ na jej wymiar - tak łagodzących, jak i przemawiających za przyjęciem
surowszej represji karnej (odpowiednio: dyscyplinarnej).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd Najwyższy
doszedł do przekonania, iż orzeczona przez sad meriti kara nie stanowi rażąco
surowej reakcji dyscyplinarnej, a podnoszone przez obwinionego okoliczności (m.in.
„przyczynienie się byłej małżonki do przestępstwa) nie sposób zakwalifikować jako
łagodzące. Wbrew twierdzeniom obwinionego przyjęte przez sąd I instancji
rozstrzygnięcie uznać należy za wolne od cech niewspółmierności, rozumianej
w aspekcie nadmiernej surowości przyjętej reakcji dyscyplinarnej. Obwiniony
w swoim odwołaniu zdecydowanie przecenia wartość okoliczności łagodzących,
jakie związane są z przebiegiem jego służby, a także z relacją z byłą małżonką.
Sąd a quo w pełni prawidłowo poczynił ustalenia faktyczne, które Sąd
Najwyższy w całości aprobuje, a kształtując wymiar kary uwzględnił we właściwy
sposób charakter, czasokres i wielokrotność przewinienia oraz stopnia zawinienia
obwinionego. Powyższa koresponduje jednocześnie z wysokim stopniem
szkodliwości przypisanego obwinionemu czynu i realizuje cele kary w zakresie
prewencji generalnej i indywidualnej. Obwiniony, mimo prawomocnego skazania
wyrokiem karnym, wciąż zdaje się nie dostrzegać w swoim zachowaniu jakichkolwiek
nieprawidłowości, skupiając się na usprawiedliwianiu swego nagannego
postępowania postawą byłej małżonki. Obwiniony przez ponad 36 lat dopuszczał się
zachowań w sposób ewidentny przynoszących ujmę godności sędziego
II ZOW 32/24
11
i naruszających obowiązki określone w ślubowaniu oraz zasadach etyki zawodowej
sędziów. Postępowanie sędziego niewątpliwie ocenić należy nie tylko jako
uchybiające zasadom sędziowskiego etosu, lecz naruszające godność innych osób
i czyniące wbrew nie tyle podwyższonym standardom zachowania oczekiwanych od
osób pełniących urząd sędziego, co podstawowym zasadom kultury, współżycia
społecznego i relacjom międzyludzkim, kreując przez znaczący czas niewątpliwie
skrajnie negatywny obraz urzędu sędziego i wymiaru sprawiedliwości.
Odnosząc się to podnoszonej przez obwinionego „działania obwinionego dla
dobra polskiego wymiaru sprawiedliwości” wskazać należy, iż nienaganna służba
stanowi normę wymaganą od każdego sędziego i oczekiwany standard w
zachowaniu sędziego, a nie okoliczność godną szczególnego traktowania, bądź
uprawniającą do upatrywania w niej czynnika łagodzącego (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z 16 maja 2014 r., SNO 14/14).
W odniesieniu do obwinionego nie wystąpiły zatem żadne szczególne
okoliczności łagodzące, które przemawiałyby za odstąpieniem od wymierzenia
najsurowszej kary dyscyplinarnej.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że pozbawiając obwinionego prawa do
uposażenia, nie prowadzi to do pozbawienia go środków do życia z uwagi na możliwe
do uzyskania uprawnienia w związku z emeryturą opartą na powszechnym systemie
ubezpieczeń.
Prawidłowe zastosowanie dyrektyw wymiaru kary i całokształt okoliczności
podmiotowo-przedmiotowych czynu wskazuje zatem, iż wymierzona przez sąd meriti
kara jest adekwatna do wagi przewinienia dyscyplinarnego oraz szkodliwości - tak
korporacyjnej, jak i dla wymiaru sprawiedliwości.
O kosztach postępowania odwoławczego sąd orzekł zgodnie z treścią art. 133
u.s.p.
[M. T.]
[r.g.]
Tomasz Demendecki Wiesław Kozielewicz Mariusz Wilczyński
II ZOW 32/24
12