II ZOW 11/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 października 2025 r.
SSN Marek Motuk (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)
Ławnik SN Mariusz Wilczyński
Protokolant Kamila Zacharz
przy udziale SSO P. B. - Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie
Okręgowym w K. oraz adwokata H. M. - obrońcy obwinionej X. Y. – sędziego Sądu
Rejonowego w W. w stanie spoczynku,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej 24 października
2025 r., odwołania obrońcy obwinionej sędzi Sądu Rejonowego w W. w stanie
spoczynku X. Y. od wyroku Sądu Najwyższego z 5 marca 2025 r., sygn. akt I ZSK
4/22, w sprawie obwinionej X. Y. – sędzi Sądu Rejonowego w W. w stanie spoczynku,
obwinionej o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5 usp w zw.
z art. 104 § 3 usp,
orzeka:
I. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata H. M. – Kancelaria
Adwokacka w W1., kwotę 1476 zł (jeden tysiąc czterysta
siedemdziesiąt sześć złotych), w tym 23% VAT, tytułem
wynagrodzenia za obronę z urzędu obwinionej X. Y. – sędziego Sądu
Rejonowego w W. w stanie spoczynku w postępowaniu
II ZOW 11/25
2
dyscyplinarnym przed Sądem Najwyższym;
III. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.
Zbigniew Korzeniowski
Marek Motuk
Mariusz Wilczyński
UZASADNIENIE
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w K. wystąpił
wnioskiem z 24 stycznia 2019 r. do Sądu Najwyższego o rozpoznanie sprawy
dyscyplinarnej, sygn. akt […], przeciwko sędzi Sądu Rejonowego w W. w stanie
spoczynku X. Y., obwinionej o to, że:
w okresie nie później niż od dnia 2 listopada 2015 r. do dnia 16 lipca 2018 r. jako
sędzia w stanie spoczynku uchybiła godności urzędu sędziego w ten sposób, że
posiadając środki finansowe celowo unikała realizacji postanowienia Sądu
Rejonowego w W. z dnia 22 kwietnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt [...], a ponadto w
celu udaremnienia wykonania wymienionego postanowienia Sądu Rejonowego w W.:
I. w dniu 1 marca 2016 r., przed G. M. - notariuszem w W., zawarła ze swoją
córką K. W. umowę darowizny (sporządzoną w formie aktu notarialnego
zarejestrowanego w repertorium „A” numer [...]), na mocy której darowała swojej
córce K. W. działkę gruntu o obszarze 0,0530 ha zabudowaną domem mieszkalnym
o kubaturze 807,92 m³, położoną w W. przy ul. [...] (opisaną w księdze wieczystej nr
[…]), przez co uszczupliła zaspokojenie swojego wierzyciela I. M. i tym samym
dopuściła się występku z art. 300 § 2 k.k.;
II. w dniu 9 listopada 2017 r., przed G. M. - notariuszem w W., zawarła ze swoją
córką K. W. ugodę (sporządzoną w formie aktu notarialnego zarejestrowanego w
repertorium „A” numer [...]), na mocy której ustaliła wysokość zobowiązań
alimentacyjnych wobec wymienionej córki na kwotę 3.500 zł, przez co uszczupliła
zaspokojenie swojego wierzyciela I. M. i tym samym dopuściła się występku z art.
300 § 2 k.k., co jest sprzeczne z obowiązkiem unikania wszystkiego, co mogłoby
przynieść ujmę godności sędziego, wynikającym z art. 104 § 1 usp i art. 66 usp, tj.
popełnienie przewinienia służbowego z art. 107 § 1 usp w zw. z art. 104 § 3 usp.
Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I DSK 2/19, a następnie pod
sygn. I DSI 4/21.
II ZOW 11/25
3
Następnie prokurator Prokuratury Okręgowej w S. wystąpił do Izby
Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego z wnioskiem z 1 sierpnia 2019 r., w którym wniósł
o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu
Rejonowego w W. w stanie spoczynku X. Y., za czyn z art. 300 § 2 k.k.
Wniosek ten został zarejestrowany w Sądzie Najwyższym Izbie
Dyscyplinarnej, pod sygn. akt I DO 56/19, a następnie postanowieniem z 3 września
2019 r. Sąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość i sprawę przekazał do
rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w […].
W dalszej kolejności uchwałą Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym
w S. z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt [...], uwzględniono wniosek Prokuratora
Okręgowego w S. z 1 sierpnia 2019 r. i wyrażono zgodę na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w W. w stanie
spoczynku, podejrzewaną o wymienione w tym wniosku czyny z art. 300 § 2 k.k.,
polegające na tym, że:
I. w dniu 9 listopada 2017 r. w W., w celu udaremnienia wykonania
postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 22 kwietnia 2013 r., sygn. akt [...], na
mocy którego zasądzono na rzecz I. M. kwotę 76.607,27 zł, uszczupliła zaspokojenie
wierzyciela w ten sposób, że rzeczywiście obciążono składniki majątku dłużnika, co
najmniej zagrożone zajęciem poprzez podwyższenie na mocy ugody zawartej w
formie aktu notarialnego nr Rep. A numer [...] renty alimentacyjnej do wysokości
3.500 zł miesięcznie, uprzednio ustalonej na mocy ugody zawartej w formie aktu
notarialnego z dnia 30 stycznia 2015 r. numer Rep. A nr [...] na kwotę 3.200 zł oraz
na mocy ugody zatwierdzonej przez Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 13
lipca 2007 r., sygn. akt [...] na kwotę 2.500 zł miesięcznie, czym działano na szkodę
I. M., tj. o czyn z art. 300 § 2 k.k.;
II. w dniu 1 marca 2016 r. w W., w celu udaremnienia wykonania postanowienia
Sądu Rejonowego w W. z dnia 22 kwietnia 2013 r., sygn. akt [...], na mocy którego
zasądzono na rzecz I. M. kwotę 76.607,27 zł, uszczupliła zaspokojenie wierzyciela
poprzez darowiznę, w drodze umowy darowizny sporządzonej w formie aktu
notarialnego numer Rep. A nr [...] składnika majątku w postaci nieruchomości
stanowiącej działkę gruntu o obszarze 0,0530 ha, zabudowanej domem
II ZOW 11/25
4
mieszkalnym o kubaturze 807,92 m3 położonej w W. przy ul. [...], opisanej w księdze
wieczystej nr [...], czym działano na szkodę I. M., tj. o czyn z art. 300 § 2 k.k.
W dalszej kolejności Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w […]
uchwałą z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt [...], obniżył wysokość uposażenia X. Y. -
sędziego Sądu Rejonowego w W. w stanie spoczynku, o 25% na czas trwania
postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez Sąd Najwyższy.
Z dniem wejścia w życie ustawy z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie
Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, w strukturze Sądu Najwyższego została
zniesiona Izba Dyscyplinarna oraz została utworzona Izba Odpowiedzialności
Zawodowej, która przejęła sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia
w życie tej ustawy należące do właściwości Izby Dyscyplinarnej (por. art. 8 ust. 1 i
ust. 2 ustawy z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz
niektórych innych ustaw). Przedmiotowa sprawa zarejestrowana w Izbie
Dyscyplinarnej pod sygn. akt I DSK 4/21 została zarejestrowana w Izbie
Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. akt I ZSK 4/22.
Wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. akt I ZSK 4/22 Sąd Najwyższy uznał
obwinioną X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w W. w stanie spoczynku za winną
popełnienia zarzuconego jej przewinienia dyscyplinarnego, przyjmując, iż
wyczerpuje ono jednocześnie znamiona przestępstwa z art. 300 § 2 k.k., tj.
przewinienia określonego w art. 107 § 1 pkt 5 usp w zw. z art. 104 § 2 usp, przez co
uchybiła godności urzędu sędziego, i za ten czyn na podstawie art. 104 § 3 pkt 3 usp
wymierzył jej karę dyscyplinarną zawieszenia podwyższenia uposażenia, o którym
mowa w art. 100 § 3 usp, na okres 2 lat. Ponadto Sąd Najwyższy zasądził na rzecz
obrońcy obwinionej wynagrodzenie za obronę z urzędu zaś kosztami postępowania
obciążył Skarb Państwa.
Sąd Najwyższy, orzekając jako Sąd dyscyplinarny I instancji, ustalił
następujący stan faktyczny:
Obwiniona X. Y. jest sędzią w Sądu Rejonowego w W. w stanie spoczynku.
Obowiązki sędziego pełniła od 1 lipca 1983 r. do czasu przejścia w stan spoczynku.
Obwiniona X. Y. 26 czerwca 1999 r. zawarła związek małżeński z I. M.
Małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z
14 grudnia 2006 r., sygn. akt […]. Przed rozwiązaniem małżeństwa, wyrokiem z 6
II ZOW 11/25
5
lipca 2006 r., sygn. akt […] Sąd Rejonowy w W. ustanowił rozdzielność majątkową
pomiędzy stronami od 6 listopada 2004 r.
W trakcie trwania małżeństwa obwiniona X. Y. i I. M. postanowili nabyć
nieruchomość, w której zamierzali zaadaptować część pomieszczenia na gabinet
lekarski. W tym celu 7 września 1999 r. obwiniona X. Y. zawarła umowę zamiany,
sporządzoną w formie aktu notarialnego nr Rep. A nr […] w Kancelarii Notarialnej w
W., na mocy której nabyła nieruchomość stanowiącą działkę gruntu nr […] o
obszarze 530 m², zabudowaną budynkiem mieszkalnym o powierzchni 807,92 m³
położoną w W. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w W. […] Wydział Ksiąg
Wieczystych prowadził księgę wieczystą nr [...] w zamian za spółdzielcze
własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 59,43 m² oraz
spółdzielcze własnościowe prawo do garażu samochodowego nr […] o powierzchni
16,70 m² z zobowiązaniem dopłaty kwoty 35.000 zł.
Ograniczone prawa do powyższych nieruchomości stanowił majątek osobisty
obwinionej X. Y., nabyty przed zawarciem związku małżeńskiego. Nieruchomość
położona w W. przy ul. [...] została nabyta do majątku osobistego obwinionej X. Y.
I. M. i obwiniona X. Y. wspólnie zaciągnęli kredyt w B. celem m.in. remontu i
przebudowy przedmiotowego budynku. Na wniosek I. M. 25 sierpnia 1999 r. została
wydana decyzja Burmistrza Miasta W. o ustaleniu warunków zabudowy i
zagospodarowania terenu, polegająca na wykonaniu w budynku wiatrołapu,
dobudowaniu tarasu z podpiwniczeniem oraz nadbudowie o dach stromy. W dniu 28
września 1999 r. I. M. zawarł umowę z R. G., na podstawie której miał on wykonać
prace remontowe, rozbudowy i przebudowy budynku położonego przy ul. [...] w W.
Prace zrealizowane przez R. G. zostały wykonane częściowo wadliwie.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 12 lipca 2006 r., sygn. akt […], zmienionym
wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt […], zasądzono
solidarnie od obwinionej X. Y. i I. M. na rzecz R. G. kwotę 37.481,25 zł wraz z
odsetkami ustawowymi od dnia 29 października 2000 r. oraz kwotę 4.418,43 zł
tytułem kosztów procesu poniesionych przez R. G. Celem wyegzekwowania
należności R. G. złożył u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w D.
wniosek o wszczęcie egzekucji.
II ZOW 11/25
6
W toku postępowania egzekucyjnego obwiniona X. Y. wnosiła o wtrzymanie
czynności komornika do czasu rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej,
wskazując przy tym, że głównym dłużnikiem jest I. M. Wniosek ten został oddalony.
W toku egzekucji okazało się, że z mocy ugody zawartej 13 lipca 2007 r. przed
Sądem Rejonowym w P., w sprawie o sygn. akt [...], obwiniona X. Y. zobowiązała się
płacić tytułem alimentów na rzecz córki K. W. kwotę 2.500 zł miesięcznie. Ponadto
K. W. złożyła sprzeciw co do zajęcia przez komornika sądowego nieruchomości
położonej w W. przy ul. [...]. Uzasadniając sprzeciw wskazała, że nieruchomość
faktycznie jest jej własnością, stąd też 17 grudnia 2007 r. wniosła powództwo o
ustalenie prawa własności nieruchomości. Postępowanie w zakresie powództwa K.
W. toczyło się przed Sądem Okręgowym w K. i postanowieniem z 2 września 2009 r.,
sygn. akt […], zostało umorzone na skutek uprzedniego zawieszenia na zgodny
wniosek stron wobec braku wniosku o jego podjęcie. Egzekucja okazała się
skuteczna i wyegzekwowano od I. M. kwotę 121.042,70 zł, zaś od obwinionej X. Y.
kwotę 34.197,95 zł.
W dniu 5 grudnia 2007 r. I. M. spowodował wypadek samochodowy, w którym
obrażenia ciała odniosła obwiniona X. Y. Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z 8 sierpnia
2007 r., sygn. akt […], uznał I. M. za winnego popełnienia czynu z art. 177 § 2 k.k.
Od powyższego wyroku prokurator i obwiniona X. Y. złożyli apelacje.
Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 20 listopada 2007 r., sygn. akt […], zasądził
od I. M. na rzecz obwinionej X. Y. kwotę 10.000 zł tytułem nawiązki. I. M. spłacił
nawiązkę w ratach po 100 zł, co najmniej w kwocie 9.300 zł. Obwiniona X. Y. w
pozwie z 2 lutego 2008 r. przeciwko I. M. żądała zapłaty kwoty 80.000 zł tytułem
zadośćuczynienia oraz renty w kwocie 1.500 zł miesięczne.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 27 maja 2013 r., sygn. akt [...], zasądzono
od I. M. na rzecz obwinionej X. Y. kwotę 9.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z
odsetkami ustawowymi od 1 maja 2008 r. do dnia zapłaty oraz rentę w wysokości
300 zł miesięcznie, poczynając od 1 maja 2008 r. Ponadto zasądzono od I. M. na
rzecz obwinionej X. Y. kwotę 4.017 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Pozwem z 3 grudnia 2007 r. I. M. wniósł o zasądzenie od obwinionej X. Y.
kwoty 241.042,69 zł tytułem zwrotu nakładów poczynionych z własnego majątku
odrębnego na majątek odrębny byłej żony, tj. na dom jednorodzinny położony w W.
II ZOW 11/25
7
przy ul. [...]. Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 20 maja 2009 r., sygn. akt […], oddalił
powództwo I. M.
Natomiast wnioskiem z 4 stycznia 2010 r. pełnomocnik I. M. wniósł o podział
majątku wspólnego. Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z 22 kwietnia 2022 r., sygn.
akt [...], dokonał podziału majątku wspólnego byłych małżonków - obwinionej X. Y.
oraz I. M. i zasądził od obwinionej X. Y. na rzecz I. M. kwotę 76.607 zł.
Od powyższego postanowienia obwiniona X. Y. złożyła apelację, którą Sąd
Okręgowy w K. postanowieniem z 22 października 2013 r., sygn. akt […], oddalił.
Obwiniona X. Y. złożyła również skargę o wznowienie postępowania odrzuconą
postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z 21 listopada 2014 r., sygn. akt […].
Następnie, Sąd Najwyższy postanowieniem z 16 września 2015 r., sygn. akt
[…] odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej obwinionej X. Y. od
postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 22 października 2013 r., sygn. akt […] oraz
postanowieniem z 9 grudnia 2015 r. w sprawie o sygn. akt […] oddalił zażalenie na
postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 21 listopada 2014 r., sygn. akt […].
Z wniosku pełnomocnika I. M. z 6 lipca 2016 r. Komornik Sądowy przy Sądzie
Rejonowym w O. w sprawie o sygn. akt […] wszczął egzekucję na podstawie tytułu
wykonawczego w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w W. z 22 kwietnia
2013 r., sygn. akt [...]. We wniosku egzekucyjnym pełnomocnik I. M. wniósł o
prowadzenie egzekucji z rachunków bankowych należących do obwinionej X. Y., zaś
w przypadku bezskuteczności egzekucji z rachunków bankowych, o wszczęcie
egzekucji z ruchomości znajdujących się w miejscu zamieszkania, wierzytelności
dłużnika i świadczenia emerytalnego oraz nieruchomości.
W toku egzekucji 20 lipca 2016 r. obwiniona X. Y. oświadczyła, że nie jest
właścicielem domu położonego przy ul. [...] w W. Po wyegzekwowaniu kwoty
7.521,22 zł postępowanie egzekucyjne zostało w dniu 4 maja 2017 r. przekazane
Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w D. celem dalszego jego
prowadzenia i w postępowaniu egzekucyjnym o sygn. akt […] na 3 grudnia 2020 r.
wyegzekwowano kwotę 22.714,25 zł. Egzekucja była prowadzona z renty przyznanej
obwinionej X. Y. przez ZUS od 1 grudnia 1992 r. z tytułu niezdolności do pracy w
związku z chorobą zawodową w wysokości 1.371,97 zł brutto wraz z dodatkiem
pielęgnacyjnym w kwocie 222,01 zł. Ponadto egzekucja była prowadzona z
II ZOW 11/25
8
uposażenia obwinionej X. Y. jako sędziego w stanie spoczynku, które wynosi
6.679,91 zł netto.
W maju 2019 r. na rzecz I. M. wyegzekwowano odpowiednio z renty
obwinionej X. Y. kwotę 305,89 zł, zaś z uposażenia jako sędziego w stanie
spoczynku kwotę 255,56 zł. Przy czym egzekucję z renty obwinionej X. Y.
skierowano jeszcze w trzech innych postępowaniach egzekucyjnych. Natomiast
egzekucja z uposażenia obwinionej X. Y. jako sędziego w stanie spoczynku
podlegała ograniczeniu z uwagi na jej zobowiązania do alimentacji na rzecz córki K.
W. Bowiem na mocy ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w P. 13 lipca 2007 r.,
w sprawie o sygn. akt [...], obwiniona X. Y. zobowiązała się płacić tytułem alimentów
na rzecz córki K. W. 2.500 zł miesięcznie.
W pozwie z 8 maja 2007 r. złożonym przeciwko obwinionej X. Y., K. W.
wskazała, że matka rozwiodła się z mężem, który bez jej wiedzy pozaciągał wysokie
zobowiązania pieniężne. Długami tymi solidarnie została obciążona również jej
matka, przy czym egzekucja tych długów z dochodów jej matki może pozbawić jej
środków na zaspokojenie potrzeb życiowych. Na dzień zawarcia ugody K. W. miała
25 lat i była studentką IV roku […] w P. oraz studentką Il roku […] w P. Do 1 lutego
2007 r. otrzymywała rentę rodzinną wysokości 1.066,64 zł.
Następnie obwiniona X. Y. i K. W. zawarły przed notariuszem w Kancelarii
Notarialnej w W. 30 stycznia 2015 r. (Rep. A nr [...]) ugodę, na mocy której obwiniona
X. Y. zobowiązała się płacić na rzecz swojej córki w miejsce renty alimentacyjnej
ustalonej ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w P. 13 lipca 2007 r. w sprawie
o sygn. akt [...], podwyższoną rentę alimentacyjną w kwotach po 3.200 zł miesięcznie,
poczynając od lutego 2015 r.
Następnie na mocy ugody przed notariuszem w Kancelarii Notarialnej w W. 9
listopada 2017 r. (Rep. A nr [...]), obwiniona X. Y. oraz jej córka K. W. zmieniły
zawartą ugodę 30 stycznia 2015 r. i obwiniona X. Y. zobowiązała się płacić na rzecz
córki rentę alimentacyjną w kwocie 3.500 zł miesięcznie, poczynając od listopada
2017 r.
W okresie od 2 listopada 2015 r. do 15 stycznia 2018 r. K. W. była zatrudniona
na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w W. Z kolei 1 marca 2016 r.
X. Y. w drodze umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego (rep A nr
II ZOW 11/25
9
[...]) darowała na rzecz K. W. nieruchomość, stanowiącą działkę gruntu o obszarze
0,0530 ha, zabudowaną domem mieszkalnym o kubaturze 807,92 m³, położoną w W.
przy ul. [...], opisaną w księdze wieczystej nr [...].
Z wniosku I. M. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w D. prowadził
jeszcze dwa postępowanie egzekucyjne przeciwko X. Y. w sprawach o sygn. akt […]
i […], które okazały się skuteczne.
Pozwem z 13 listopada 2018 r. obwiniona X. Y. wniosła o zasądzenie od I. M.
kwoty 62.000 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów rozbiórki samowoli budowlanej
na nieruchomości zabudowanej położonej w W. przy ul. [...]. Prawomocnym
wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z 30 października 2019 r., sygn. akt [...], oddalono
powództwo obwinionej X. Y.
Obwiniona X. Y. złożyła u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w D.
wniosek o wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wyroku
Sądu Okręgowego w K. z 27 maja 2013 r., sygn. akt [...], i wyegzekwowania kwoty
68.382,98 zł. Komornik sądowy prowadził egzekucję od lipca 2022 r. do 22 maja
2023 r. i wyegzekwował kwotę 30.064,71 zł. Pełnomocnik I. M. złożył zawiadomienie
o popełnieniu przestępstwa i w tym zakresie prowadzone jest postępowanie
przygotowawcze w sprawie złożenia u Komornika Sądowego przy Sądzie
Rejonowym w D. wniosku o wszczęcie egzekucji i prowadzenie egzekucji przeciwko
I. M. w celu uzyskania nienależnej korzyści w kwocie 68.382,98 zł w sytuacji gdy
kwota ta, zasądzona wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 27 maja 2013 r. w sprawie
o sygn. akt [...] zaopatrzonym w klauzulę wykonalności z 17 maja 2022 r., została
wypłacana przez firmę ubezpieczeniową, wobec czego X. Y. została zaspokojona, tj.
o czyn z art. 286 § 1 k.k.
K. W. 22 marca 2023 r. zawarła z I. M. ugodę w sprawie przystąpienia do długu.
W ugodzie zawarto oświadczenie I. M., że obwiniona X. Y. jest mu winna kwotę
42.926,42 zł z tytułu spłaty zasądzonej prawomocnym postanowieniem Sądu
Rejonowego w W. z 22 kwietnia 2013 r., w sprawie o sygn. akt [...]. K. W. oświadczyła,
że przystąpiła do długu w zakresie należności głównej i zobowiązała się spłacić
w następujący sposób, kwotę 30.000 zł w terminie trzech dni od zawarcia ugody, zaś
pozostałą kwotę 12.926,42 zł w 13 miesięcznych ratach, przy ustaleniu 12 rat na
II ZOW 11/25
10
kwotę po 1.000 zł oraz 1 ratę na kwotę 926,42 zł. W dniu 23 marca 2023 r. K. W.
wpłaciła kwotę 3.000 zł na rzecz I. M.
Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt […],
postępowanie karne wobec X. Y. warunkowo umorzył na okres dwóch lat próby
odnośnie dwóch zarzucanych jej przestępstw, a mianowicie, że:
I. w dniu 9 listopada 2017 r. w W., w celu udaremnienia wykonania postanowienia
Sądu Rejonowego w W. z dnia 22 kwietnia 2013 r., sygn. akt [...], na mocy którego
zasądzono na rzecz I. M. kwotę 76.607,27 zł, uszczupliła zaspokojenie wierzyciela w
ten sposób, że rzeczywiście obciążono składniki majątku dłużnika, co najmniej
zagrożone zajęciem poprzez podwyższenie na mocy ugody zawartej w formie aktu
notarialnego nr Rep. A numer [...] renty alimentacyjnej do wysokości 3.500 zł
miesięcznie, uprzednio ustalonej na mocy ugody zawartej w formie aktu notarialnego
z dnia 30 stycznia 2015 r. numer Rep. A nr [...] na kwotę 3.200 zł oraz na mocy ugody
zatwierdzonej przez Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 13 lipca 2007 r.,
sygn. akt [...] na kwotę 2.500 zł miesięcznie, czym działano na szkodę I. M., tj.
przestępstwa z art. 300 § 2 k.k.;
II. w dniu 1 marca 2016 r. w W., w celu udaremnienia wykonania postanowienia Sądu
Rejonowego w W. z dnia 22 kwietnia 2013 r., sygn. akt [...], na mocy którego
zasądzono na rzecz I. M. kwotę 76.607,27 zł, uszczupliła zaspokojenie wierzyciela
poprzez darowiznę, w drodze umowy darowizny sporządzonej w formie aktu
notarialnego numer Rep. A nr [...] składnika majątku w postaci nieruchomości
stanowiącej działkę gruntu o obszarze 0,0530 he, zabudowanej domem
mieszkalnym o kubaturze 807,92 m.sześc. położonej w W. przy ul. [...], opisanej w
księdze wieczystej nr [...], czym działano na szkodę I. M., tj. przestępstwa z art. 300
§ 2 k.k.
Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 29
listopada 2023 r. w sprawie o sygn. akt […].
Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt […], uznał X.
Y. za winną popełnienia zarzucanych jej dwóch przestępstw z art. 300 § 2 k.k. i
postępowanie karne warunkowo umorzył na okres dwóch lat próby oraz orzekł
świadczenie pieniężne w kwocie 1.500 zł na rzecz Funduszu Pomocy
II ZOW 11/25
11
Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej, zasądził od niej na rzecz Skarbu
Państwa kwotę 993,02 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z opłatą.
Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 29 listopada 2023 r., sygn. akt […], utrzymał
w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w W. z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt
[…], zwolnił X. Y. i I. M. w całości od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa
kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym od opłat.
Stan faktyczny Sąd Najwyższy orzekający w I instancji, ustalił na
podstawie dokumentów zgromadzonych: w aktach sprawy […] i załączniku nr
[…] ([…]); w aktach sprawy o sygn. I ZSK 4/22.
Odwołanie od wyroku Sądu Najwyższego Izby Odpowiedzialności Zawodowej
z 5 marca 2025 r., w sprawie o sygn. akt I ZSK 4/22, wniósł pismem z 7 kwietnia
2025 r., obrońca obwinionej adw. H. M., który zaskarżył wyrok Sądu Najwyższego w
całości na korzyść obwinionej.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. obrazę przepisu postępowania mającą wpływ na treść wyroku, a mianowicie
naruszenie 8 k.p.k. poprzez zaniechanie dokonania własnych ustaleń w sprawie, co
w konsekwencji skutkowało wydaniem wyroku uznającego obwinioną X. Y. winną
popełnienia zarzucanego jej przewinienia dyscyplinarnego, podczas gdy sąd
powinien samodzielnie rozstrzygać zagadnienia faktyczne i prawne nie będąc
związanym rozstrzygnięciem innego sądu lub organu, co skutkowało orzeczeniem,
że obwiniona popełniła przypisane jej przewinienie dyscyplinarne;
2. z ostrożności procesowej zaskarżonemu wyrokowi, w przypadku
nieuwzględnienia zarzutu - jako zarzut ewentualny - zarzucił w oparciu
o postanowienia art. 427 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. w zw. z art 128 usp
obrazę przepisu postępowania mającą wpływ na treść wyroku, a mianowicie
naruszenie 7 k.p.k. w zw. z art 128 usp w ten sposób, że Sąd meriti naruszając
zasady doświadczenia życiowego orzekł karę dyscyplinarną zawieszenia
podwyższenia uposażenia, o którym mowa w art. 100 § 3 usp na okres dwóch lat (a
więc karę co do surowości oznaczonej jako przedostatnia w katalogu kar), nadał
nadmierną wagę okolicznościom obciążającym a nie uwzględnił we właściwy sposób
istotnych, choć dostrzeżonych częściowo przez Sąd I instancji, okoliczności
przemawiających na korzyść obwinionej, takich jak w szczególności możliwość
II ZOW 11/25
12
spłaty wzajemnych wierzytelności przysługujących obwinionej i Panu I. M. w drodze
cesji, charakteru i specyfiki relacji obwinionej z I. M. po ich rozwodzie, jak również
długości trwania postępowania dyscyplinarnego zainicjowanego w roku 2019 a de
facto zakończonego nieprawomocnym rozstrzygnięciem dopiero w roku 2025, wieku
obwinionej i jej stanu zdrowia, co doprowadziło w realiach tej sprawy do orzeczenia
kary rażąco niewspółmierne] co do rodzaju i wymiaru, pomimo że wymierzając karę
łagodniejszą, cele kary zostałyby osiągnięte.
Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o:
1. zmianę zaskarżonego w całości wyroku i uniewinnienie obwinionej X. Y.
sędziego Sądu Rejonowego w W. w stanie spoczynku lub uchylenie zaskarżonego
wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji a w
przypadku nieuwzględnienia zarzutu odwołania i uwzględnienia zarzutu
ewentualnego wniósł o zmianę wyroku i orzeczenie kary dyscyplinarnej łagodniejszej
co do rodzaju i wymiaru kary;
2. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu H. M. kosztów
pomocy prawnej udzielonej obwinionej z urzędu w postępowaniu przed Sądem
Odwoławczym, która nie została opłacona w całości ani w części.
Pismem z 17 kwietnia 2025 r. stanowiącym odpowiedź na odwołanie,
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w K. wniósł
o nieuwzględnienie odwołania oraz utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w K. podkreślił,
że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z 28 czerwca 2023 r. (sygn. akt
[...]), utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 29 listopada 2023 r.
(sygn. akt [...]) ustalono, że sędzia X. Y. dopuściła się popełnienia występków z art.
300 § 2 k.k. tożsamych z zarzuconymi jej w niniejszym postępowaniu dyscyplinarnym,
co skutkowało warunkowym umorzeniem prowadzonego wobec niej postępowania
karnego. Sąd powszechny w przewidzianej procedurze w sposób skuteczny erga
omnes ustalił zatem fakt popełnienia przez X. Y. przestępstwa. Rzeczą Sądu
Dyscyplinarnego pozostawało ustalenie czy zachowanie to jednocześnie stanowiło
przewinienie dyscyplinarne z art. 107 § 1 usp w zw. z art. 104 § 3 usp
Wskazał, że o winie i sprawstwie obwinionej świadczą także dokumenty
zgromadzone w sprawie. Wynika z nich, że prawomocnym postanowieniem
II ZOW 11/25
13
z 22 kwietnia 2013 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w W. dokonał podziału majątku
wspólnego X. Y. i I. M. w ten sposób, że - między innymi - zasądził od X. Y. na rzecz
I. M. 76.607,27 zł wraz z odsetkami. X. Y. nie wykonywała jednak dobrowolnie
nałożonego na nią świadczenia, a prowadzona przeciwko niej egzekucja nie
pozwalała na zaspokojenie wierzyciela, gdyż w tym samym realizowała ona
obowiązek alimentacyjny na rzecz pełnoletniej córki K. W., wynikający z ugody
zawartej przed Sądem Rejonowym w P. 13 lipca 2007 r. (sygn. akt [...]). X. Y. nie
miała też jakichkolwiek podstaw do potrącania swoich wierzytelności względem
wierzyciela, gdyż zostały w całości spłacone. Okoliczności te potwierdził już Sąd
Najwyższy w uchwale z 30 stycznia 2025 r. (sygn. akt I ZI 73/24). Prawomocnym
wyrokiem z 30 października 2019 r. Sąd Rejonowy w S. (sygn. akt [...]) oddalił zaś
powództwo X. Y. przeciwko I. M. o zapłatę 62.000,00 zł tytułem zwrotu kosztu
rozbiórki postawionych na jej nieruchomości gabinetów lekarskich, wytoczone
dopiero po przedstawieniu jej zarzutów dyscyplinarnych. Apelacja obwinionej od tego
wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 24 czerwca 2020 r.
(sygn. akt […]).
W ocenie Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego okoliczności te jasno
świadczą o tym, że sędzia X. Y. miała pełną świadomość swojego zadłużenia wobec
I. M. oraz braku jakichkolwiek przysługujących jej należności, które mogłaby z tym
zadłużeniem potrącić. Jej wyjaśnienia w tym przedmiocie w sposób oczywisty nie
polegają na prawdzie i stanowią jedynie przejaw przyjętej przez nią linii obrony.
Bezspornym zdaniem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego jest również to,
że 9 listopada 2017 r., przed G. M. - notariuszem w W., X. Y. zawarła ze swoją
pełnoletnią córką K. W. ugodę (rep. „A” nr [...]), na mocy której ustaliła wysokość
zobowiązań alimentacyjnych wobec wymienionej córki, podwyższając je do kwoty
3.500,00 zł, pomimo tego, że K. W. była wówczas zatrudniona w Sądzie Rejonowym
w W. na stanowisku asystenta sędziego i osiągała z tego tytułu dochody. Wcześniej,
1 marca 2016 r., zawarła przed tym samym notariuszem również z K. W. umowę
darowizny (rep. „A” nr [...]), w której darowała córce K. W. zabudowaną działkę gruntu
położoną w W. przy ul. [...] (nr księgi wieczystej […]).
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego uznał, że obwiniona sędzia w celu
udaremnienia wykonania orzeczenia sądu udaremniła zaspokojenie swojego
II ZOW 11/25
14
wierzyciela przez to, że darowała oraz obciążyła składniki swojego majątku
zagrożone zajęciem. Orzeczenie Sądu Rejonowego w W. z 22 kwietnia 2013 r. było
już bowiem prawomocne i wykonalne a bez znaczenia pozostawał fakt, że I. M. w tym
czasie nie wszczął jeszcze przeciwko X. Y. postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego chybionym jest również zarzut
niewspółmiernej surowości kary wymierzonej obwinionej.
Zdaniem oskarżyciela wymierzona kara jest najłagodniejszą
z akceptowalnych. Uwzględnia ona wszystkie okoliczności wynikające z art. 53 k.k.
w zw. z art. 128 usp Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego wskazał, że wbrew
zarzutom zawartym w odwołaniu Sąd Najwyższy orzekając ją uwzględnił również
okoliczności łagodzące i nadał im odpowiednią wagę. W przeciwnym przypadku
jedyną słuszną karą dyscyplinarna musiałaby być kara pozbawienia prawa do stanu
spoczynku.
Podkreślił, że wiek obwinionej i jej dotychczasowa niekaralność nie mogą
wpływać na dalsze złagodzenie kary. Obwiniona działała bowiem umyślnie, z pełnym
rozeznaniem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Jako sędzia dopuściła się
przestępstwa polegającego na udaremnieniu wykonania prawomocnego orzeczenia
sądu.
Z tych też przyczyn, w ocenie Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego,
odwołanie obrońcy obwinionej sędzi nie powinno zostać uwzględnione.
Na rozprawie przeprowadzonej 24 października 2025 r. obrońca obwinionej –
adw. H. M. podtrzymał odwołanie w całości oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz
kosztów według norm przepisanych.
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w K. wniósł o
nieuwzględnienie środka odwoławczego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odwołanie nie jest zasadne i dlatego zaskarżony wyrok został utrzymany
w mocy.
I.
Odwołanie nie podważa ustaleń faktycznych, które zdecydowały o uznaniu
skarżącej za winną popełnienia zarzucanego jej przewinienia dyscyplinarnego.
Nie można stwierdzić naruszenia art. 8 k.p.k. z dwóch zasadniczych przyczyn.
II ZOW 11/25
15
1. Sąd Najwyższy I instancji dokonał własnych ustaleń w sprawie, o czym
świadczy odwołanie się w uzasadnieniu wyroku do szeregu dowodów, wymienionych
kolejno na str. 10 - 12 uzasadnienia („Powyższy stan faktyczny Sąd Najwyższy ustalił
w oparciu o następujące dowody …”).
2. Po wtóre Sąd Najwyższy orzekając w I instancji nie mógł pominąć
prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w W. z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt [...].
Wprawdzie wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie jest wyrokiem
skazującym i dlatego nie wiąże wprost w sprawie cywilnej (art. 11 k.c.), to jednak
w systemie prawa karnego prawomocny wyrok warunkowo umarzający
postępowanie przesądza o popełnieniu przestępstwa (art. 1 § 1 k.k.). Wówczas nie
można twierdzić, że sprawca nie popełnił czynu bez swojej winy albo że społeczna
szkodliwość czynu nie jest wyższa niż znikoma. Nie budzą też wątpliwości
okoliczności popełnienia przestępstwa (art. 66 § 1 k.k.).
Warunkowe umorzenie postępowania w sprawie karnej nie wyłącza
samodzielności jurysdykcyjnej sądu w sprawie dyscyplinarnej, gdyż sąd
dyscyplinarny jest związany nie tylko wyrokiem karnym skazującym, ale także jest
związany wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie. Prejudykat wynikający
z wyroku warunkowo umarzającego postępowanie ma znaczenie w postępowaniu
dyscyplinarnym, na podstawie art. 8 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z 27 lipca 2001 r.
Prawo o ustroju sądów powszechnych (u.s.p.).
Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt [...], stwierdził
popełnienie przez X. Y. przestępstwa, który to czyn składa się na przewinienie
dyscyplinarne i dlatego nie mógł być pominięty w tej sprawie.
Sąd Najwyższy I instancji mógł przyjąć, że ustalenia wyroku karnego są kluczowe
w sprawie dyscyplinarnej. Potwierdza to sentencja zaskarżonego wyroku (pkt I),
w którym Sąd uznał obwinioną X. Y. za winną popełnienia zarzucanego jej
przewinienia dyscyplinarnego, przyjmując, iż wyczerpuje ono jednocześnie
znamiona przestępstwa z art. 300 § 2 k.k. Wyrok warunkowo umarzający
postępowanie karne ma znaczenie prawne jako prejudykat co do przedmiotu i
zakresu sprawy osądzonej oraz znaczenie dowodowe dowodowe w zakresie
podstawy faktycznej, która nie może być pomijana w innej sprawie karnej,
II ZOW 11/25
16
dyscyplinarnej lub cywilnej (art. 66 k.k. w zw. z art. 8 k.k. i w zw. z art. 128 usp oraz
art. 11 k.p.c.).
Warunkowe umorzenie postępowania ma zatem znaczenie materialne i
procesowe dla innych postepowań. Skoro warunkiem materialnym wyroku
warunkowo umarzającego postępowanie na podstawie art. 66 k.k. jest popełnienie
przestępstwa, to nie ma podstaw do stwierdzenia, że sąd dyscyplinarny nie jest
związany tym wyrokiem, gdyż przestępstwo składa się na delikt dyscyplinarny.
Prowadzi to do tezy, że dobrodziejstwo procesowe i materialne warunkowego
umorzenia postępowania nie uprawnia twierdzenia, że Sąd dyscyplinarny w osądzie
sprawy dyscyplinarnej nie jest związany ustaleniami sądu karnego dotyczącymi
popełnionego przestępstwa, w szczególności dotyczącymi winy sprawcy, społecznej
szkodliwości czynu i naruszenia przepisów ustawy.
Wyrok warunkowo umarzający postępowanie ma wiążące znaczenie prawne
o którym mowa w art. 8 k.p.k., jako że wyrok warunkowo umarzający postępowanie
karne obok wyroku skazującego jest orzeczeniem karnym o charakterze
konstytutywnym w zakresie, w jakim przypisuje skarżącemu popełnienie
przestępstwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt II ZK
41/24).
Ze względu na wskazaną zależność często zawiesza się postępowanie
dyscyplinarne do czasu zakończenia sprawy karnej dotyczącej tego samego czynu,
stanowiącego przestępstwo (art. 1 k.k.) i przewinienie dyscyplinarne (art. 107 § 1 pkt
5 u.s.p. w zw. z art. 104 § 2 u.s.p.).
Wobec warunkowego umorzenia postępowania nie jest i nie może być
kwestionowane w tej sprawie, że obwiniona popełniła przestępstwo z art. 300 § 2 k.k.
Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 8 k.p.k. oraz wniosek o uchylenie
zaskarżonego wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd
I instancji. Tym bardziej, że odwołanie procesowo nie podważa ustaleń stanu
faktycznego leżących u podstaw zaskarżonego wyroku.
Oceny tej nie zmienia odwołanie się w zarzucie do art. 7 k.p.k. Przede wszystkim
dlatego, że zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów wymaga
każdorazowo wskazania i wykazania, iż zostały naruszone szczególne przepisy
procedury karnej, aby dopiero na tej podstawie można było stwierdzić, że spełnia się
II ZOW 11/25
17
szczególna podstawa kasacyjna z art. 438 pkt 2 k.p.k., czyli doszło do obrazy
przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia.
Naruszenie art. 7 k.p.k. może być zasadne nawet gdy nie ma podstaw do
stwierdzenia naruszenia art. 8 k.p.k. Jednak wówczas nie można poprzestać na
zarzucie naruszenia art. 7 k.p.k., gdyż przepis wyraża zasadę ogólna i dlatego
każdorazowo wymaga wskazania i wykazania naruszenia przepisów szczególnych
procedury karnej oraz wpływu na rozstrzygniecie sprawy. Brak jest tego w zarzucie
odwołania.
Nie jest uprawniony zarzut, iż nie wyjaśniono, czy „prowadzenie postępowania
egzekucyjnego ze strony Pana I. M. nie było niezbędne do tego, aby strony
wzajemnych roszczeń cywilnoprawnych zostały zaspokojone”, gdyż obwiniona
wielokrotnie deklarowała wolę rozliczenia się. Rzecz w tym, iż nie doszło do
porozumienia i dobrowolnego rozliczenia się, co potwierdza niemały materiał
dowodowy. W sytuacji trwającego sporu i braku realizacji wierzytelności sprawa
w części została osądzona w sprawie karnej jako czyn społecznie szkodliwy (art.
1 k.k., art. 300 § 2 k.k.). Osąd w sprawie karnej bazował wszak na tytule
wykonawczym wprowadzonym do egzekucji, która nie była skuteczna. Wcześniej
strony nie były ograniczone co do sposobu i zakresu rozliczenia swoich
wierzytelności cywilnych.
II.
Odwołanie nie podważa orzeczenia o karze z dwóch zasadniczych względów.
1. Zrzuty odwołania, wskazujące na art. 7 k.p.k., rozmijają się z podstawą
materialną i faktyczną kary wymierzonej X. Y. Skarżąca powraca do rozliczeń
majątkowych (o czym niżej) w sytuacji, gdy Sąd Najwyższy I instancji zasadnie miał
na uwadze inny punkt odniesienia.
Skarżąca pomija, że punktem ciężkości dla Sądu Najwyższego I instancji było to,
iż X. Y. popełniła przestępstwo umyślne. Miało to podstawowe znaczenie dla rodzaju
kary i jej wysokości. Zarzuty odwołania nie dają podstaw do zmiany kary
dyscyplinarnej. Wymierzona kara jest sprawiedliwa i adekwatna do popełnionego
deliktu dyscyplinarnego.
II ZOW 11/25
18
Sędzią nie może być osoba, która popełniła przestępstwo umyślne. Czyn z art.
300 § 2 k.k. jest przestępstwem umyślnym. Warunkowe umorzenie postępowania nie
znosi winy umyślnej.
Kandydaci do objęcia funkcji sędziego nie mogę powoływać się na to, że
popełnienie przestępstwa umyślnego nie jest przeszkodą w dostępie do funkcji
sędziego (art. 61 § 1 pkt 1 u.s.p.). Nie mogą też trwać w przekonaniu, że za
popełnianie przestępstw umyślnych ich odpowiedzialność może być lżejsza niż
innych obywateli.
Taka miara oceny zachowania deliktowego jest aktualna również w odniesieniu
do sędziego w stanie spoczynku. Sąd Najwyższy I instancji wobec związania
wynikającego z wyroku sądu karnego, stwierdzającego popełnienie przestępstwa z
art. 300 § 2 k.k., mógł orzec karę najsurowszą, do czego odwołuje się argumentacja
uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Sąd Najwyższy I instancji dostrzegł okoliczności łagodzące, które pozwalały na
wymierzenie kary łagodniejszej.
Nie przeważył wiek obwinionej, jako że sam w sobie nie jest podstawą odejścia
od zasady równego traktowania (art. 32 i art. 42 ustawy zasadniczej). Nie jest też
okolicznością łagodzącą „z urzędu” wymiar kary (art. 53 k.k.). Podobnie jak
wcześniejsze należyte wykonywanie obowiązków przez sędziego, gdyż jest to
zwykła norma i obowiązek. Natomiast kwestia obniżenia wysokości uposażenia na
czas trwania postępowania dyscyplinarnego nie jest karą dyscyplinarną. Oparta jest
na odrębnej regulacji ustawy i podlega samodzielnemu „rozliczeniu” w zależności od
wyniku postępowania.
2. O rodzaju i wysokości wymierzonej karny dyscyplinarnej nie musiała
decydować ponowna ocena indywidualnego zachowania skarżącej, czyli szersza niż
ocena Sądu karnego, który warunkowo umorzył postępowanie, co wiąże Sąd
dyscyplinarny w zakresie popełnienia czynu, stopnia winy i naruszenia prawa.
Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 29 listopada 2023 r., sygn. akt [...], utrzymał w
mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt [...]. Nie
stwierdził naruszenia zasady z art. 7 k.p.k. przez Sąd Rejonowy i w konkluzji
zauważył, że gdyby postępowanie egzekucyjne było skierowane do majątku, którego
II ZOW 11/25
19
skarżąca celowo się wyzbyła, to doszłoby do zaspokojenia wierzyciela I. M.
(uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego k. 1551 akt sprawy).
I. M. zeznał w sprawie karnej (10 czerwca 2019 r.), że egzekucję wszczął dopiero
po 3 latach od uprawomocnienia się orzeczenia Sądu Rejonowego w W. z 22
kwietnia 2013 r., ponieważ czekał aż X. Y. sama ureguluje należności. Uprzedzał, że
jeśli nie zapłaci długu, to wystąpi o egzekucję. W tym czasie spłacał dług „za
komorniczym potrąceniem” na rzecz wykonawcy robót R. G. za przebudowę domu,
którego nie był właścicielem, z odsetkami 100.000 zł. Natomiast po wszczęciu
egzekucji swojej wierzytelności wobec skarżącej okazało się, że dom wcześniej stał
się własnością córki skarżącej i nie mógł też wyegzekwować należności kierując
egzekucję do wierzytelności X. Y. (m.in. z uposażenia), gdyż podwyższyła alimenty
na rzecz córki, które miały pierwszeństwo w egzekucji. Oceny tej sytuacji dokonał
Sąd karny. Stwierdził popełnienie przestępstwa z art. 300 § 2 k.k., które w obecnej
sprawie wyczerpuje jednocześnie znamiona przypisanego obwinionej przewinienia
dyscyplinarnego.
Nieuprawnione jest zatem twierdzenie odwołania, że „wszczynanie postępowania
egzekucyjnego ze strony Pana I. M. nie było niezbędne do tego, aby strony
wzajemnych roszczeń cywilnych uzyskały zaspokojenie”.
Zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. nie jest zasadny, gdyż nie podważa podstawy
faktycznej przewinienia dyscyplinarnego decydującej o rodzaju i wysokości kary
dyscyplinarnej. Tak jak wskazano warunkowe umorzenie postępowania oznacza, że
X. Y. popełniła przewinienie dyscyplinarne z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 104
§ 2 u.s.p., które wyczerpywało jednocześnie znamiona przestępstwa z art. 300 § 2
k.k.
Sprawa karna o czyn z art. 300 § 2 k.k. nie likwidowała sporów i wierzytelności
cywilnoprawnych. Kwestie związane z wzajemnymi rozliczeniami X. Y. i I. M. nie
zostały pominięte w postępowaniu karnym i w obecnym postępowaniu
dyscyplinarnym. Warunkowe umorzenie postępowania nie oznacza, że obwiniona
nie odpowiada za przypisane jej przewinienie dyscyplinarne, za które mogła być
wymierzona kara dyscyplinarna.
X. Y. i I. M. mogli dobrowolnie rozliczyć, w tym potrącić, swoje wzajemne
wierzytelności. Jest to sfera prawa prywatnego (cywilnego). Tak się nie stało.
II ZOW 11/25
20
Dla Sądu Najwyższego jako Sądu dyscyplinarnego znaczenie miało to, że X. Y.
popełniła przestępstwo składające się również na przewinienie dyscyplinarne. To
decydowało o rodzaju i wymiarze kary - czyli jej zachowanie, ocenione negatywnie
w sprawie karnej, a nie całość rozliczeń majątkowych między byłymi małżonkami.
W postępowaniu dyscyplinarnym nie było konieczne otwarcie analizy
całościowych rozliczeń wzajemnych roszczeń majątkowych byłych małżonków.
Przedmiot sprawy dyscyplinarnej temporalnie i przedmiotowo pokrywał się z
zarzutem popełnienia przestępstwa, czyli obejmował zarzut uchybienia godności
urzędu sędziego w ten sposób, że obwiniona X. Y., sędzia w stanie spoczynku,
posiadając środki finansowe celowo unikała realizacji postanowienia Sądu
Rejonowego w W. z 22 kwietnia 2023 r., sygn. akt [...] i darowała córce
nieruchomości, a potem ustaliła z nią wyższe alimenty, przez co uszczupliła
zaspokojenie wierzyciela I. M. i tym samym dopuściła się występku z art. 300 § 2 k.k.
Przedmiotem sprawy dyscyplinarnej było naruszenie obowiązku godnego
postępowania przez sędziego a nie tylko rozliczenia majątkowe, które mogły nastąpić
przed zakończeniem sprawy karnej, lecz nie nastąpiły, co nie oznacza, że Sąd karny
a obecnie Sąd dyscyplinarny miał analizować wszystkie okoliczności i przyczyny dla
których nie doszło do porozumienia w tym zakresie między byłymi małżonkami.
Kierując się powyższymi motywami orzeczono jak w sentencji (art. 456 k.p.k.
w zw. z art. 128 usp).
[M. T.]
[r.g.]
Zbigniew Korzeniowski Marek Motuk Mariusz Wilczyński
