II KS 38/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 września 2025 r.
SSN Anna Dziergawka
w sprawie A. S. oskarżonej o czyny z art. 231 § 1 k.k. i inne
i K. T. oskarżonej o czyn z art. 271 § 3 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 10 września 2025 r.,
skargi obrońcy oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt XI Ka 1120/24,
uchylającego w części wyrok Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie
z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt IV K 755/23 i przekazującego sprawę Sądowi
Rejonowemu do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
1. oddalić skargę;
2. kosztami sądowymi postępowania skargowego obciążyć
oskarżone A. S. i K. T. w częściach na nie przypadających.
UZASADNIENIE
A. S. została oskarżona o to, że:
1. w okresie od dnia 21 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. w W., pow. h.,
będąc funkcjonariuszem publicznym zatrudnionym w jednostce budżetowej
Gminy W., pełniąc funkcję Wójta Gminy W., nie dopełniła swojego
II KS 38/25
2
obowiązku, wynikającego z art. 274 ust. 3 i art. 276 ustawy z dnia 27
sierpnia 2009 r. o finansowych publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r.
poz. 1634) przeprowadzenia audytu wewnętrznego w Urzędzie Gminy W. w
latach 2018 i 2019 r. czym działała na szkodę interesu publicznego, tj. o
czyn z art. 231 § 1 k.k.,
2. w dniu 30 grudnia 2020 r. w W., pow. h., będąc funkcjonariuszem
publicznym zatrudnionym w jednostce budżetowej Gminy W., pełniąc funkcję
Wójta Gminy W., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez
firmę audytorską T. sp z.o.o. z siedzibą w W. oraz w celu osiągnięcia
korzyści osobistej, przekroczyła swoje uprawnienia w ten sposób, że zleciła
zapłatę kwoty 38.376 zł wynikającą z faktury VAT nr [...] wystawionej przez
w/w firmę audytorską, obejmującej również niezasadną należność w
wysokości 19.188 zł za audyt wewnętrzny w Urzędzie Gminy W. w roku
2019, który to audyt w rzeczywistości nie został przeprowadzony, czym
działała na szkodę interesu publicznego, tj. o czyn z art. 231 § 2 k.k.,
3. w okresie od dnia 18 lipca 2019 r. do 13 września 2019 r. daty bliżej
nieustalonej, w W., pow. h., poprzez podstępne wprowadzenie w błąd osób
upoważnionych do wystawienia dokumentu wyłudziła poświadczenie
nieprawdy co do faktu zlecenia i przeprowadzenia audytu wewnętrznego w
Urzędzie Gminy W. w protokole kompleksowej kontroli gospodarki
finansowej Gminy W. z dnia 24 września 2019 r. przeprowadzonej we
wskazanym wyżej okresie przez Regionalną Izbę Obrachunkową w L., w ten
sposób, że przedłożyła inspektorom przeprowadzającym przedmiotową
kontrolę umowę na wykonanie usługi audytu wewnętrznego datowaną na
dzień 1 stycznia 2019 r. oraz złożyła pisemne oświadczenie że audyt jest
przeprowadzany, w sytuacji gdy w rzeczywistości w 2019 r. w Urzędzie
Gminy W. nie było przeprowadzanego audytu wewnętrznego, tj. o czyn z art.
272 k.k.
K. T. została oskarżona o to, że w dniu 30 grudnia 2020 r. w W., woj. […], S.
T., będąc członkiem Zarządu T. sp z.o.o. w W., a K. T. będąc prokurentem
wskazanej spółki, a tym samym będąc osobami upoważnionymi do wystawienia
dokumentu, działając wspólnie i w porozumieniu ze sobą, w celu osiągnięcia
II KS 38/25
3
korzyści majątkowej przez w/w spółkę, poświadczyli nieprawdę co do okoliczności
mającej znaczenia prawne w ten sposób, zę wystawili fakturę VAT nr [...],
opiewającą na łączną kwotę 38.376 zł, obejmującą również niezasadną należność
za audyt w Urzędzie Gminy W. w 2019 r. w kwocie 19.188 zł, który to audyt w
rzeczywistości nie został przeprowadzony, tj. o czyn z art. 271 § 3 k.k.
Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wyrokiem z dnia 24 września 2024
roku, sygn. akt IV K 755/23 uniewinnił m.in. A. S. i K. T. od popełnienia
zarzucanych im czynów.
Od powyższego wyroku apelację wniósł prokurator.
Sąd Okręgowy w Lublinie, wyrokiem z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt XI Ka
1120/24, uchylił zaskarżony wyrok m.in. wobec A. S. i K. T. i sprawę w tym zakresie
przekazał Sądowi Rejonowemu Lublin-Zachód w Lublinie do ponownego
rozpoznania, w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy i orzekł o
wydatkach za postępowanie odwoławcze.
Skargę od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonych A. S. i K. T.,
zaskarżonemu wyrokowi zarzucając obrazę przepisów postępowania, tj. naruszenie
art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, że zachodzi potrzeba
przeprowadzenia przewodu na nowo w całości, pomimo, że taka podstawa
uchylenia w tej sprawie nie nastąpiła.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt I i przekazanie
sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
Prokurator Rejonowy w odpowiedzi na wniesioną skargę, wniósł o jej
oddalenie, z uwagi na jej oczywistą bezzasadność.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga obrońcy oskarżonych A. S. i K. T. okazała się niezasadna, wobec
czego podlegała oddaleniu.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 539a § 3 k.p.k.
podstawą do wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylającego wyrok
sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania jest
wyłącznie naruszenie przepisu określonego w art. 437 k.p.k. albo wystąpienie
II KS 38/25
4
uchybienia wymienionego enumeratywnie w treści art. 439 § 1 k.p.k. Tak więc
rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania, czy zachodzi tzw. bezwzględna
przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k. albo czy sąd odwoławczy
uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 § 1 k.p.k.
do wydania wyroku zmieniającego, względnie, czy jest konieczne przeprowadzenie
w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.).
Tym samym niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy w trybie art.
539a k.p.k. badał merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli
odwoławczej w aspekcie uchybień podniesionych w apelacji, jak również
zasadność uchybień stwierdzonych przez sąd odwoławczy (zob. postanowienie SN
z dnia 13 września 2022 r., V KS 15/22; postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2022
r., IV KS 64/21; postanowienie SN z dnia 28 stycznia 2022 r., II KS 29/21;
postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2022 r., V KS 36/21).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać
należy, że sąd odwoławczy nie dopuścił się naruszeń, o których mowa w art.
539a § 3 k.p.k., a przede wszystkim obrazy art. 437 § 2 k.p.k., na który we
wniesionej skardze powołuje się obrońca oskarżonych.
Sąd Okręgowy w Lublinie w uzasadnieniu wyroku, dostrzegając zakaz
wynikający z art. 454 § 1 k.p.k., wskazał wyraźnie, że nie mógł skazać oskarżonych
A. S. i K. T., ponieważ zostały one uniewinnione przez sąd I instancji. Ponadto sąd
ten podniósł, że sąd I instancji powinien wszechstronnie i wnikliwie przeanalizować
i ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, z uwzględnieniem reguł
zawartych w art. 4 i 7 k.p.k., ustalając szczegółowo stan faktyczny. Analiza
uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje jednoznacznie, że sąd odwoławczy
dostrzegł wadliwość w zakresie przeprowadzonej przez sąd I instancji oceny
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie
uchybień w zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów,
w szczególności wyjaśnień oskarżonych i zeznań świadków, przede wszystkim
pracowników Urzędu Gminy W. (bez konieczności ponownego przeprowadzenia
postępowania dowodowego w całości), których istnienie skutkowało koniecznością
uchylenia wyroku we wskazanym zakresie. Zdaniem sądu odwoławczego „sąd
II KS 38/25
5
meriti dokonując analizy zgromadzonego materiału dokonał dowolnych ustaleń”,
które niesłusznie doprowadziły do przyjęcia, że oskarżone nie popełniły
zarzucanych im czynów. Z uwagi zaś na ograniczenie płynące z treści art. 454 § 1
k.p.k., sąd ten nie mógł skazać oskarżonych w instancji odwoławczej.
W rozpatrywanej sprawie został zatem spełniony warunek przyjęty w
orzecznictwie Sądu Najwyższego, że możliwość uchylenia wyroku
uniewinniającego lub umarzającego postępowanie karne i przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k.
(art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w
wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw
odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu
postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu
prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania
wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 §
1 k.p.k. (zob. uchwała SN z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18).
Konkludując, sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie takich uchybień w
zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, których
istnienie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku we wskazanym zakresie. Sąd
ten prawidłowo uzasadnił, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego,
czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob.
postanowienie SN z dnia 13 września 2022 r., V KS 15/22; postanowienie SN z
dnia 24 stycznia 2025 r., II KS 45/24). W realiach przedmiotowej sprawy
stwierdzono zatem wystąpienie przesłanki kasatoryjnej w związku z niemożnością
wydania wyroku skazującego ze względu na regułę ne peius.
Zdaniem skarżącego, w sprawie nie zaistniała podstawa do uchylenia
wyroku sądu pierwszej instancji na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. i przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania. Tymczasem powodem orzeczenia
kasatoryjnego nie była przesłanka wskazana przez skarżącego, ale wystąpienie
reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy nie znajdując podstaw do
uwzględnienia skargi orzekł o jej oddaleniu, obciążając oskarżone kosztami
II KS 38/25
6
sądowymi postępowania skargowego w częściach na nie przypadających, na
podstawie art. 636 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 633 k.p.k.
[J.J.]
[r.g.]
