II KO 40/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 kwietnia 2025 r.
SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Kazimierz Klugiewicz
SSN Zbigniew Puszkarski
w sprawie M. W.
skazanego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej
w dniu 16 kwietnia 2025 r.,
z urzędu,
kwestii wznowienia postępowania kasacyjnego zakończonego wyrokiem Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt VIII AKa 32/23,
zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 września 2021 r.,
sygn. akt XVIII K 215/19,
1. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
wznawia postępowanie odwoławcze,
2. uchyla wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1
lutego 2024 r., sygn. akt VIII AKa 32/23 w odniesieniu do M. W. , a
na podstawie art. 435 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. również w
odniesieniu do M. K. , R. W. , D. G. , A. S. i R. K. i sprawę w tym
zakresie przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do
ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym,
II KO 40/25
2
3. obciąża Skarb
wznowieniowego.
Państwa
wydatkami
postępowania
Kazimierz Klugiewicz Eugeniusz Wildowicz Zbigniew Puszkarski
UZASADNIENIE
M. .W został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24
września 2021 r., sygn. akt XVIII K 215/19, na karę roku pozbawienia wolności oraz
karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych po 100 zł każda za czyn z art. 18 §
3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw.
z art. 12 § 1 k.k.
Tym samym wyrokiem skazani zostali:
- M. K. – na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem
wykonania na okres 4 lat próby oraz karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych
po 100 zł każda za czyn z art.18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 18 § 2 k.k. w
zw. z art. 271 § 3 k.k. oraz art. 229 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.;
- R. W. – na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem
wykonania na okres 3 próby oraz karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych
grzywny po 100 zł każda za czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z
art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w brzmieniu obowiązującym
do dnia 30 czerwca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.;
- D. G. – na karę roku pozbawienia wolności za czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z
art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w
brzmieniu owiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.,
- na karę roku pozbawienia wolności za czyn z art. 229 § 3 k.k. w brzmieniu
obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.,
przy czym w miejsce wymienionych wyżej kar jednostkowych Sąd wymierzył
oskarżonemu karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie
warunkowo zawiesił na okres 4 lat próby;
II KO 40/25
3
- A. S. – na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym
zawieszeniem wykonania na okres 4 lat próby oraz karę grzywny w wymiarze 250
stawek dziennych w kwocie 50 zł każda za czyn z art.228 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.;
- R. K. – na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem
wykonania na okres 4 lat próby oraz karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych
w kwocie 50 zł każda za czyn z art. 228 § 4 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia
30 czerwca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.
Ponadto, orzeczeniem powyższym, Sąd I instancji uniewinnił S. L. od
popełnienia zarzucanych mu czynów z art. 228 § 3 k.k. i z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art.
286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., a R. K. od popełnienia czynu z art. 229 § 3 k.k. w zw.
z art. 12 k.k.
Sąd Apelacyjny w Warszawie, orzekając w składzie: SSA X.Y.
(przewodniczący i sprawozdawca), SSA X.Y.1 i SO (del.) X.Y.2, po rozpoznaniu
apelacji obrońców M. W. , M. K. , R. W. , A.S., R. K. , D. G. oraz prokuratora – na
niekorzyść S. L. i D. G. , wyrokiem z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt VIII AKa 32/23:
I. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
1. w odniesieniu do oskarżonego M. K. ustalił, iż podstawę prawną skazania,
orzeczenia o karze pozbawienia wolności i orzeczenia o karze grzywny stanowią
przepisy Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2003 r.
w zw. z art. 4 § 1 k.k.;
2. w odniesieniu do R. W. ustalił, iż podstawę prawną skazania, orzeczenia o
karze pozbawienia wolności, orzeczenia o karze grzywny i orzeczenia o przepadku
równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa, stanowią przepisy
Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2003 r. w zw. z
art. 4 § 1 k.k.;
3. w odniesieniu do M. W. ustalił, iż:
a) czyn przypisany temu oskarżonemu wyczerpuje znamiona art. 18 § 3 k.k.
w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art.
12 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2003 r. w zw. z art. 4 § k.k. i
powyższe przepisy stanowią podstawę prawną skazania, podstawę prawną wymiaru
kary pozbawienia wolności stanowi art. 19 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z
II KO 40/25
4
art. 11 § 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2003 r. w zw. z art.
4 § 1 k.k., a podstawę prawną orzeczenia o karze grzywny i orzeczenia o przepadku
równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa stanowią przepisy
Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2003 r. w zw. z
art. 4 § 1 k.k.,
b) na podstawie art. 69 § 1 i § 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 k.k. w brzmieniu
obowiązującym do dnia 30 czerwca 2003 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. wykonanie
orzeczonej wobec M. W. kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 5
lat próby,
c) uchylił zawarte w pkt X orzeczenie o zaliczeniu na poczet orzeczonej kary
pozbawienia wolności okresu rzeczywistego pozbawienia wolności,
d) na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary grzywny zaliczył
okres rzeczywistego pozbawienia oskarżonego wolności od dnia 20 lipca do dnia 18
października 2006 r., uznając karę grzywny za wykonaną w całości;
4. w odniesieniu do oskarżonej A. S. ustalił, iż podstawę prawną skazania,
orzeczenia o karze pozbawienia wolności, orzeczenia o karze grzywny, orzeczenia
o przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa,
stanowią przepisy Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca
2003 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.;
5. w odniesieniu do oskarżonego R. K. ustalił, iż podstawę prawną skazania,
orzeczenia o karze pozbawienia wolności i orzeczenia o karze grzywny stanowią
przepisy Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2003 r.
w zw. z art. 4 § 1 k.k.;
II. w pozostałej części powyższy wyrok utrzymał w mocy.
W dniu 3 marca 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo obrońców M.
W. , stanowiące sygnalizację potrzeby wznowienia z urzędu postępowa karnego
zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2024 r.,
sygn. akt VIII AKa 32/23, z uwagi na orzekanie w tej sprawie przez Sąd nienależycie
obsadzony (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) w związku z udziałem w wydaniu wyroku
kończącego postępowanie SSA X.Y.1, powołanego na urząd z udziałem KRS
ukształtowanej w myśl ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. oraz sędzi X.Y.2 (wówczas
sędzi Sądu Okręgowego w Lublinie, delegowanej do Sądu Apelacyjnego w
II KO 40/25
5
Warszawie), wobec których zachodzą uzasadnione wątpliwości co do ich
bezstronności i niezależności, co naruszyło prawo M. W. do rozpoznania sprawy
przez niezawisły i bezstronny Sąd.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Pismo obrońców skazanego M. W. stanowi sygnalizację potrzeby wznowienia
postępowania odwoławczego z urzędu z powodu zaistnienia w sprawie w
postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie uchybienia stanowiącego
bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., w związku z udziałem
w wydaniu orzeczenia sędziów: SSA X.Y.1 oraz SSO del. do Sądu Apelacyjnego
X.Y.2, powołanej na urząd sędziego Sądu Okręgowego w Lublinie w wadliwej
procedurze z udziałem KRS, ukształtowanej w sposób sprzeczny z Konstytucją
Rzeczypospolitej Polskiej.
Na wstępie rozważań należy odnotować, że Sąd Najwyższy jest związany
uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA-
I-4110-1/20, która obowiązuje i, w myśl art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym,
wiąże Sąd Najwyższy jako zasada prawna. Nic w tym względzie nie zmienia wyrok
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61
(por. m.in.: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22;
uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP
2/22). Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie, wyrok ten bowiem „wykracza poza
zawarty w art. 188 Konstytucji RP katalog orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego,
które z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP uzyskują moc powszechnie obowiązującą”.
Nie uzyskał zatem mocy powszechnie obowiązującego orzeczenia i co oczywiste nie
mógł uchylić uchwały trzech połączonych Izb SN (BSA I-4110-1/20), ani przesądzić
o jej obowiązywaniu.
We wspomnianej uchwale Sąd Najwyższy orzekł, że: „Nienależyta obsada
sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie
sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo
wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania
prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i
II KO 40/25
6
bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.
47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o
ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.” W uzasadnieniu tej uchwały
podkreślił, że wadliwość procedury nominacyjnej nie powoduje automatycznie, iż sąd
z udziałem sędziego powołanego w takiej procedurze jest sądem nienależycie
obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – o ile wada nominacyjna nie
dotyczy sędziego Sądu Najwyższego. Pogląd niniejszy został następnie
potwierdzony w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2
czerwca 2022 r., I KZP 2/22. Z uchwały tej wynika, iż „brak podstaw do przyjęcia a
priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie
brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018
r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego
udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”.
Natomiast w tej uchwale wskazano, iż: „Najistotniejszym skutkiem dopuszczenia do
funkcjonowania w przestrzeni obejmującej swoim zasięgiem proces nominacyjny
sędziego organu powołanego w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, jest obalenie
funkcjonującego dotąd in gremio i a priori domniemania niezawisłości tak
powołanego sędziego. Nie istnieje ono już w stosunku do kandydatów, którzy
przystąpili do konkursów sędziowskich po dniu 17 stycznia 2018 r. Nie oznacza to
samo w sobie stwierdzenia ich stronniczości, lecz nie ma, wobec opisanego wyżej
«skażenia» procesu nominacyjnego, możliwości prostego odwołania się do tego
domniemania”. Oznacza to, że brak bezstronności i niezawisłości sądu, w składzie
którego zasiadał sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w wadliwym
procesie przed Krajową Radą Sądownictwa od 17 stycznia 2018 r., należy ustalić in
concreto.
Jednocześnie, Sąd Najwyższy uznał, że Krajowa Rada Sądownictwa
ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.
2018, poz. 3), nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład
i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1.
Konkluzja ta jest zbieżna ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
(dalej ETPCz) w sprawie Reczkowicz p. Polsce. ETPCz wskazał w nim na negatywny
II KO 40/25
7
wpływ nowelizacji ustawy o KRS na prawo stron do „sądu ustanowionego ustawą”,
stwierdzając: „na mocy ustawy nowelizującej z 2017 r., która pozbawiła gremia
sędziowskie prawa do powoływania i wyboru sędziów zasiadających w KRS – prawa
przyznanego im przez dotychczasowe ustawodawstwo i mającego oparcie w
standardach międzynarodowych – władza ustawodawcza i wykonawcza uzyskały
decydujący wpływ na skład KRS […]. Ustawa praktycznie usunęła nie tylko
dotychczasowy system przedstawicielski, ale także gwarancje niezależności
sądownictwa w tym zakresie. W rezultacie umożliwiło to władzy wykonawczej i
ustawodawczej bezpośrednią lub pośrednią ingerencję w procedurę powoływania
sędziów, z której możliwości te władze skorzystały – o czym świadczą chociażby
okoliczności towarzyszące zatwierdzaniu kandydatów na sędziów do KRS […] (pkt
274 wyroku z dnia 22 lipca 2021 r., skarga 43447/19). W późniejszym wyroku Wielkiej
Izby z dnia 15 marca 2022 r. w sprawie Grzęda przeciwko Polsce (skarga nr
43572/18) ETPCz przyjął, że „[…] cały ciąg wydarzeń w Polsce […] wyraźnie
wskazuje na to, że kolejne reformy sądownictwa miały na celu osłabienie
niezawisłości sędziowskiej, począwszy od poważnych nieprawidłowości w wyborze
sędziów Trybunału Konstytucyjnego w grudniu 2015 r., poprzez przebudowę KRS i
utworzenie nowych izb w Sądzie Najwyższym, po rozszerzenie kontroli Ministra
Sprawiedliwości nad sądami i zwiększenie jego roli w zakresie odpowiedzialności
dyscyplinarnej sędziów” (pkt 348 wyroku według tłumaczenia na język polski
dostępnego w bazie orzeczeń ETPCz HUDOC).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy
stwierdzić, że orzekająca w sprawie Sądu Apelacyjnego w Warszawie sygn. akt II
AKa 32/23, sędzia Sądu Okręgowego w Lublinie X.Y.2, delegowana do orzekania w
Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, była już w przeszłości poddawana przez Sąd
Najwyższy testowi bezstronności i niezależności w sprawach sygn. akt: III KK 375/21,
II KK 607/22 (jako SSO w Lublinie), II KK 296/23 oraz II KK 289/23.
Jako do sędziego delegowanego, podstawą oceny dokonywanej w kontekście
respektowania należytej obsady sądu jest wykładnia przepisów traktatowych
przeprowadzona w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16
listopada 2021 r., w połączonych sprawach od C-748/19 do C-754/19. W orzeczeniu
tym TSUE stwierdził, że „art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o funkcjonowaniu Unii
II KO 40/25
8
Europejskiej (TUE) odczytywany w świetle art. 2 TUE oraz art. 6 ust. 1 i 2 dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie
wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności
na rozprawie w postępowaniu karnym należy interpretować w ten sposób, że stoją
one na przeszkodzie przepisom krajowym, zgodnie z którymi minister
sprawiedliwości państwa członkowskiego może, na podstawie kryteriów, które nie
zostały podane do publicznej wiadomości, z jednej strony delegować sędziego sądu
karnego wyższej instancji na czas określony albo na czas nieokreślony, zaś z drugiej
strony w każdym czasie, na podstawie decyzji, która nie zawiera uzasadnienia,
odwołać sędziego z tego delegowania, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na czas
określony, czy na czas nieokreślony”. Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w
niniejszej sprawie w całości pogląd ten akceptuje, jednocześnie podkreślając fakt
związania sądu krajowego wykładnią przepisów traktatowych dokonaną przez TSUE.
Kwestia obowiązującego w Polsce systemu delegacji sędziów, w związku z
cytowanym wyżej wyrokiem Trybunału, była już wielokrotnie przedmiotem
wypowiedzi Sądu Najwyższego. I tak, w odniesieniu do delegacji sędziego udzielonej
po dacie wydania przez TSUE wyżej przytoczonego wyroku, tj. po dniu 16 listopada
2021 r. i zgodności z prawem orzeczeń wydawanych w ramach tej delegacji
każdorazowo konieczne jest przeprowadzenie testu o charakterze identycznym z tym,
jaki wypracowany został na gruncie orzecznictwa krajowego oraz organów
międzynarodowych działających na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej
przez Rzeczpospolitą Polską w odniesieniu do osób powoływanych na urząd
sędziego sądu powszechnego lub wojskowego na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy o KRS z dnia 8
grudnia 2017 r. Posiadanie atrybutu niezawisłości i bezstronności dotyczy bowiem
zarówno osoby powołanej na stanowisko sędziego w danym sądzie i w nim
orzekającego, jak i – tym bardziej zresztą, biorąc pod uwagę dyskrecjonalny
charakter decyzji o delegacji sędziego do sądu wyższego rzędu - osoby delegowanej,
bo tylko wówczas można mówić o rozpoznaniu sprawy przez sąd „ustanowiony
ustawą” tak w rozumieniu przepisów regulujących funkcjonowanie Unii Europejskiej,
jak i art. 6 ust. 1 EKPC (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2023 r., II
KK 469/22).
II KO 40/25
9
W odniesieniu do sędzi X.Y.2 wszystkie dotychczas przeprowadzone przez
Sąd Najwyższy testy wypadły negatywnie (por. m.in. orzeczenia Sądu Najwyższego
w sprawach: III KK 375/21, II KK 607/22, II KK 333/24, II KS 47/24 czy II KK 447/23).
Poczynione przez Sąd Najwyższy ustalenia we wcześniejszych postępowaniach,
prowadzą do wniosku, że także w niniejszej sprawie wystąpiła w odniesieniu do
wymienianej sędzi przesłanka z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Sędzia X.Y.2 powołana została na urząd sędziego Sądu Okręgowego w
Lublinie postanowieniem Prezydenta RP z dnia […] 2019r. r., nr […], w uwzględnieniu
wniosku Krajowej Rady Sądownictwa zawartego w Uchwale Nr […]/2018 z dnia 5
grudnia 2018 r. Krajowa Rada Sądownictwa, która uczestniczyła w procedurze
powołania X.Y.2 na urząd sędziego sądu wyższego rzędu, ukształtowana została w
trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Analizując przebieg postępowania
konkursowego na urząd sędziego Sądu Okręgowego w Lublinie, w którym
uczestniczyła sędzia X.Y.2, podkreślić należy jego nietransparentność. X.Y.2 jako
jedyna z grona 15 sędziów sądów rejonowych ubiegających się o powołanie na urząd
sędziego sądu wyższego rzędu w pionie karnym, nie uzyskała pełnego poparcia
Kolegium Sądu Apelacyjnego w Lublinie. W sposób zdecydowanie negatywny jej
kandydaturę zaopiniowało Zgromadzenie Ogólne Sędziów Apelacji Lubelskiej (9
głosów „za” przy 46 głosach „przeciw”). Zdecydowana dysproporcja wystąpiła
pomiędzy kandydaturą sędzi X.Y.2, a siedmioma sędziami, co do których KRS
podjęła negatywną uchwałę, nie przedstawiając ich kandydatur Prezydentowi RP, a
którzy uzyskali poparcie co najmniej 41 sędziów Zgromadzenia, w tym jeden z
sędziów aż 51 głosów „za”, przy jedynie 4 głosach „przeciw”. W tych okolicznościach
można przyjąć, że pozytywna uchwała KRS w odniesieniu do X.Y.2, była
podyktowana względami pozamerytorycznymi, jako że wszyscy kandydaci posiadali
zbliżone, pozytywne opinie wizytatorów i charakteryzowali się podobnymi
kwalifikacjami zawodowymi.
W 2022 r. sędzia X.Y.2 podpisała listę poparcia dla – starającego się o wybór
do Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej ustawą z 2017 r., drugiej kadencji –
byłego wiceministra w Ministerstwie Sprawiedliwości sędziego Ł.P.. Uczyniła to
pomimo publicznie dostępnych informacji o sugerowanym udziale tego sędziego w
II KO 40/25
10
tzw. aferze „hejterskiej”, w której osoby związane z Ministerstwem Sprawiedliwości
starały się zdeprecjonować sędziów niepoddających się presji władzy wykonawczej
i stosujących w swoim orzecznictwie regulacje konstytucyjne i konwencyjne.
W tym samym roku, po zaledwie 3 latach orzekania w sądzie okręgowym,
wyraziła chęć delegowania do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie,
uzyskując stosowny akt delegacji Ministra Sprawiedliwości w dniu 10 października
2022 r. ([…]). Delegowanie to nastąpiło po wcześniejszym bezprawnym
przeniesieniu przez kierownictwo Sądu Apelacyjnego w Warszawie trzech
doświadczonych sędziów Wydziału II Karnego tego Sądu do Wydziału III Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych, w związku ze stosowaniem przez tych sędziów
Konstytucji RP oraz respektowaniem wiążącego Polskę orzecznictwa europejskiego
i międzynarodowego.
Kariera sędzi X.Y.2, która doznała gwałtownego przyspieszenia w okresie
sprawowania władzy wykonawczej przez przedstawicieli popieranego przez nią
środowiska, nasuwa przypuszczenie, że o jej delegacji do Sądu Apelacyjnego w
Warszawie, podobnie jak o wcześniejszym awansie do Sądu Okręgowego w Lublinie,
przesądziły czynniki pozamerytoryczne, związane z jej nieskrywanym poparciem dla
obozu popierającego politykę ówczesnego resortu sprawiedliwości. Wywołuje to
uzasadnione i poważne wątpliwości odnośnie do bezstronności i niezależności sądu
z udziałem tej sędzi, której ścieżka zawodowej kariery oraz działania wskazują na
bliskie związki z władzą wykonawczą w okresie, w jakim zmierzała ona do
podporządkowania sobie władzy sądowniczej, w szczególności w okresie delegacji
do sądu wyższego rzędu, która odbywa się z woli Ministra Sprawiedliwości i w każdej
chwili mogła zostać przez niego przerwana.
Biorąc pod uwagę analizowane wyżej okoliczności dotyczące sędzi X.Y.2
należy uznać, że sąd z jej udziałem nie spełnia kryteriów sądu ustanowionego ustawą.
Wyrażenie to: „sąd ustanowiony ustawą”, zawarte w art. 6 ust. 1 EKPC dotyczy
bowiem nie tylko ustawowej podstawy samego istnienia sądu, lecz również składu
orzekającego w każdej sprawie (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, Komisja Europejska przeciwko
Polsce). W związku z powyższym trzeba uznać, że udział poddawanej testowi sędzi
w rozpoznaniu niniejszej sprawy i wydaniu końcowego orzeczenia, prowadził do
II KO 40/25
11
obsady sądu niezgodnej z regulacjami prawa polskiego i międzynarodowego, a
zatem do wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,
co stanowi przesłankę wznowienia postępowania odwoławczego z urzędu na
podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
Należy jednocześnie wskazać, że okoliczności, o których mowa w odniesieniu
do sędzi X.Y.2, nie zachodzą w odniesieniu do sędziego X.Y.1, który również wziął
udział w procedurze awansowej z udziałem tzw. neo-KRS. Sąd Najwyższy nie jest
bowiem w posiadaniu takich informacji, które stwarzałyby podstawę do oceny udziału
tego sędziego w wydaniu zaskarżonego orzeczenia jako naruszenia prawa strony do
bezstronnego sądu. O ich istnieniu nie wspominają również występujący z
sygnalizacją. Więcej, przeprowadzony przez Sąd Najwyższy w co najmniej trzech
sprawach (II KK 517/23, II KO 117/24 i II KK 360/24) test zakończył się dla
wymienionego pozytywnie.
Ze względu na nienależytą obsadę sądu na etapie odwoławczym konieczne
stało się wznowienie postępowania z urzędu i uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z dnia 1 lutego 2024 r., którym zmieniono wyrok Sądu Okręgowego w
Warszawie z dnia 24 września 2021 r. w odniesieniu do M. W. , a podstawie art. 436
k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. - ponieważ przemawiają za tym te same względy -
również w odniesieniu do M. K. , R. W. , D. G. , A. S. i R. K. , a więc tych oskarżonych
na rzecz których wniesiono środki odwoławcze oraz przekazanie sprawy Sądowi
Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Takie rozstrzygnięcie, co
oczywiste, nie obejmuje zaś prawomocnie uniewinnionego S. L.
Sąd Apelacyjny w Warszawie, procedując powtórnie zadba, aby rozpoznanie
sprawy zostało przeprowadzone w składzie nierodzącym wątpliwości co do jego
niezależności, niezawisłości i bezstronności.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[J.J.]
[a.ł
Kazimierz Klugiewicz Eugeniusz Wildowicz Zbigniew Puszkarski
II KO 40/25
12