II KO 102/25

II KO 102/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 8 lipca 2025 r. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Michał Laskowski SSN Andrzej Stępka w sprawie Z.P. skazanego z art. 18 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 163 § 1 pkt 1 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 298 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 8 lipca 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt II AKa 237/20, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 lutego 2020 r., sygn. akt XII K 164/18, p o s t a n o w i ł 1. wniosek oddalić, 2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 7 lutego 2020 r., sygn. akt XII K 164/18, uznał Z.P. za winnego: II KO 102/25 2 1. popełnienia czynu z art. 18 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 163 § 1 pkt 1 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 298 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie wskazanych przepisów skazał go, a na podstawie art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. oraz art. 33 § 1, § 2 i § 3 k.k. wymierzył mu karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 200 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki na 50 zł, 2. popełnienia czynu z art. 586 k.s.h. i na tej podstawie wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, 3. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 i 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego karę łączną 3 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności. Apelację na korzyść skazanego wniósł jego obrońca, zarzucając m.in. obrazę art. 7, 5 § 2, 167, 366 i 424 k.p.k. polegającą na bezkrytycznym uznaniu wyjaśnień P.K. „złożonych na etapie postępowania przygotowawczego za spójne, logiczne i rzeczowe oraz spontaniczne w sytuacji, gdy żaden z przeprowadzonych w toku postępowania dowodów nie potwierdził w jakimkolwiek zakresie wersji przedstawionej przez P. K. w postępowaniu przygotowawczym, która była ukierunkowana na obciążenie osk. Z.P. kosztem zminimalizowania swojej odpowiedzialności karnej; pominięciu ustaleń Sądu Rejonowego w Wołominie (wyrok z 08.10.2018 r. wraz z uzasadnieniem k. 3369-81) w zakresie zakładania przez P.K. spółek, w tym I.; uznaniu osoby P.K. za osobę bezwolną i wykonywującą jako Prezes V. poleceń innych osób w sytuacji wykazanej roli jaką odgrywał w sprawie opisanej Sądu Rejonowego w Wołominie, jak i wielokrotnej karalności za dokonane oszustwa na szkodę różnych firm. Apelujący wniósł o: 1. uzupełnienie przewodu sądowego w instancji odwoławczej poprzez dopuszczenie dowodu z dokumentów akt sprawy XII K 95 /18 Sądu Okręgowego w Warszawie przeciwko P.K. (wyłączonej z niniejszej sprawy), znanej Sądowi orzekającemu z urzędu, a mogącej mieć istotny wpływ na niniejsze postępowanie, 2. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie Z.P. od obu stawianych mu zarzutów, względnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, II KO 102/25 3 3. z ostrożności procesowej, w sytuacji gdyby Sąd Apelacyjny uznał, że Z.P. dopuścił się jednak przestępstwa określonego w art. 586 k.s.h. - o wymierzenie kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Po rozpoznaniu wywiedzionej apelacji, Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt II AKa 237/20, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Obrońca skazanego we wniesionej na jego korzyść kasacji, oprócz zarzutu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., podniósł również zarzut obrazy art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 w zw. z art. 5 § 2 w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 366 w zw. z art. 424 k.p.k. polegającej na m.in. przekroczeniu przez sąd odwoławczy granic swobodnej oceny dowodów i bezkrytycznym, jak również bezpodstawnym uznaniu wyjaśnień P.K. złożonych na etapie postępowania przygotowawczego za spójne, logiczne i rzeczowe oraz spontaniczne, w sytuacji gdy żaden z przeprowadzonych w toku postępowania dowodów nie potwierdził w jakimkolwiek zakresie wersji przedstawionej przez P.K. w postępowaniu przygotowawczym i nie znalazł odzwierciedlenia w materiale dowodowym. Prokurator, odpowiadając pisemnie na kasację, wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Postanowieniem z dnia 22 marca 2023 r., sygn. akt II K 83/22, Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Powołując się na przepisy art. 542 § 1 k.p.k. w zw. z art. 544 § 2 k.p.k. w zw. z art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. obrońca skazanego zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego wnioskiem o wznowienie postępowania i wniósł o: „1. wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem wydanym przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, II Wydział Karny, z dnia 17 września 2021 roku (sygn. akt II AKa 237/20), utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, XII Wydział Karny, z dnia 7 lutego 2020 roku (sygn. akt XII K 164/18), z uwagi na ujawnienie się nowego dowodu w postaci oświadczenia złożonego przez P.K., z którego wynika, że skazany Z.P. nie popełnił czynów, będących przedmiotem postępowania, którego dotyczy niniejszy wniosek; 2. w konsekwencji stwierdzenia podstawy wznowienia postępowania: II KO 102/25 4 a. o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, II Wydział Karny, z dnia 17 września 2021 roku, wydanego w sprawie o sygn. akt II AKa 237/20, w części, w której utrzymano nim w mocy pkt 1 wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, XII Wydział Karny, z dnia 7 lutego 2020 roku, wydanego w sprawie o sygn. akt XII K 164/18 i uniewinnienie Z.P. od czynu wskazanego w pkt I ww. orzeczenia Sądu Okręgowego w Warszawie, z uwagi na to, że ww. nowy dowód wskazuje, iż ww. wyrok w powyższym zakresie jest oczywiście niesłuszny; b. o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, II Wydział Karny, z dnia 17 września 2021 roku, wydanego w sprawie o sygn. akt II AKa 237/20, w części, w której utrzymano nim w mocy pkt 2, pkt 3 oraz pkt 7 wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, XII Wydział Karny, z dnia 7 lutego 2020 roku, wydanego w sprawie o sygn. akt XII K 164/18 i przekazanie sprawy sądowi właściwemu do ponownego rozpoznania; 3. ewentualnie – w przypadku nieuwzględnienia wniosku z punktu 2 petitum (…) o uchylenie wyroku sądu Apelacyjnego w Warszawie , II Wydział Karny, z dnia 17 września 2021 roku, wydanego w sprawie o sygn. akt II AKa 237/20 i W celu uprawdopodobnienia wystąpienia podstawy wznowieniowej, o której mowa w niniejszym wniosku, na podstawie art. 167 k.p.k. wniósł „o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia P.K. datowanego na 1 stycznia 2025 r. na okoliczność: uznania zeznań złożonych przez P.K. w toku postępowania przed Sądem Okręgowym w Warszawie (sygn. akt: XII K164/18), które następnie stanowiły podstawę wydania przez Sąd Apelacyjny w Warszawie wyroku z dnia 7 lutego 2020 roku (sygn. akt: II AKa 237/20), za całkowicie niewiarygodne; potwierdzenia wskazań podniesionych w uzasadnieniu niniejszego wniosku: stwierdzenia zasadności wznowienia prawomocnie zakończonego postępowania, którego dotyczy przedmiotowy wniosek”. Odpowiadając pisemnie na wniosek o wznowienie postępowania, prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o jego oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Dla pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania opartego na przesłance ujawnienia się nowych faktów lub dowodów, które wskazywałyby na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowi II KO 102/25 5 przestępstwa lub nie podlega karze (art. 540 § 1 pkt 2 lit.a k.p.k.) lub nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrzenie kary (lit.b), niezbędne jest spełnienie kumulatywnie dwóch przesłanek - proponowany dowód ma mieć cechy dowodu nowego, tj. nieznanego wcześniej stronie i sądom orzekającym w sprawie, zaś jego treść z wysokim prawdopodobieństwem uprawniać ma do twierdzenia, że po wznowieniu postępowania zapadnie orzeczenie odmienne od poprzedniego (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 października 2016 r., IV KO 56/16; z dnia 15 kwietnia 2008 r., II KO 89/07 i z dnia 18 grudnia 2007 r., IV KO 76/07, LEX nr 476539). Wbrew stanowisku autora wniosku, oświadczenie złożone przez P.K. w dniu 1 stycznia 2025 r., iż w toku postępowania przygotowawczego złożył fałszywe zeznania (w rzeczywistości wyjaśnienia), albowiem był zastraszony i zmuszony przez prokuratora w Białymstoku, a czego żałuje, nie może zostać uznane za propter nova, w rozumieniu przepisu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. Na wstępie, nim Sąd Najwyższy pochyli się nad rozważanym wnioskiem, za prokuratorem zwrócić należy uwagę, iż wniosek o wznowienie postępowania został zakreślony zbyt szeroko. Uwadze obrońcy uszło, że Z.P. został skazany za dwa czyny. Pierwszy z art. 18 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 163 § 1 pkt 1 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 298 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., drugi zaś – z art. 586 k.s.h. Natomiast wniosek obrońcy dotyczy wznowienia całego postępowania, w sytuacji, gdy z jego treści (i treści oświadczenia złożonego przez P.K.) wynika, że kwestionuje skazanie jedynie za czyn z pkt 1 wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, tj. z art. 18 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 163 § 1 pkt 1 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 298 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Stąd też obrońca wniosek o wznowienie postępowania winien ograniczyć tylko do kwestii skazania za ten właśnie czyn, a nie jak to uczynił do „czynów, będących przedmiotem postępowania” (k – 2 wniosku). Ze złożonego wraz z wnioskiem oświadczenia P.K. z dnia 1 stycznia 2025 r., wynika, iż w związku z zastraszaniem i zmuszaniem przez prokuratora w II KO 102/25 6 Białymstoku na etapie postępowania przygotowawczego, fałszywie obciążył on skazanego Z.P. Wprawdzie złożone oświadczenie jest „nowym” dowodem, jednak jak wynika z akt sprawy i treści wniesionych apelacji, ocena wyjaśnień/zeznań P.K. w aspekcie ich wiarygodności była już kwestionowana. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w związku z treścią zarzutu z pkt I apelacji i zanegowaniem prawdziwości twierdzeń P. K. przez pryzmat naruszenia art. 7 k.p.k., odniósł się do ich wiarygodności i oceny dokonanej w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji. Sąd odwoławczy na stronach 4-9 uzasadnienia swojego wyroku dokładnie rozważył kwestionowaną w apelacji ocenę wyjaśnień/zeznań P.K. oraz wskazał z jakich powodów podzielił ich ocenę dokonaną przez Sąd Okręgowy w Warszawie, akcentując ich logiczność i konsekwencje oraz fakt, iż składając je w toku postępowania przygotowawczego nie umniejszał swojego zawinienia. Potwierdzeniem procesowych wypowiedzi P.K. są zeznania świadka D.Z., wiadomości mailowe dotyczące zakresu ubezpieczenia magazynu, wymieniane pomiędzy świadkiem a Z.P., a także wyjaśnienia E.S., w zakresie dotyczącym ubezpieczenia magazynu, który został podpalony. Zeznania P.K. znalazły potwierdzenie także w zeznaniach M.W., która pracowała w V. m.in. na stanowisku asystentki zarządu i wykonywała polecenia Z.P. lub innych prezesów, a nie P.K. Powyższe ustalenia stoją w sprzeczności z treścią pisemnego oświadczenia P.K. oraz przeczą zasadom prawidłowego, logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Odnosząc się z kolei do twierdzenia P.K. jakoby fałszywie oskarżył Z.P. albowiem został do tego zmuszony i zastraszony przez prokuratora z białostockiej prokuratury, to stwierdzić należy, iż z protokołu przesłuchania z postępowania przygotowawczego z dnia 29 listopada 2017 r. (k – 1961-1966/tom X) oraz z dnia 1 grudnia 2017 r. (k – 1968 – 1971/tom X) nie wynika aby był on zastraszany, bądź zmuszany do złożenia wypowiedzi o określonej treści. Po złożeniu wyjaśnień P.K. potwierdził treść złożonych wyjaśnień czyniąc na obu protokołach odpowiednie adnotacje i podpisując je. W kontekście „zmuszenia i zastraszania” zasadnym jest odwołanie się do treści protokołu z dnia 9 marca 2018 r., w którym P.K. opisał treść rozmowy z obrońcą Z.P. adw. R.K., jaka miała miejsce w dniu 26 lutego 2018 r. w Sądzie II KO 102/25 7 Okręgowym w Warszawie (k – 2925-2930/tom XV). W toku tej rozmowy P.K. miał być namawiany do wycofania obciążających Z.P. wyjaśnień i że „będzie tego żałował”. P.K. odebrał wypowiedzi obrońcy Z.P. jako groźby, jednak nie czuł się nimi zagrożony i nie zmienił wyjaśnień, zaś o całej rozmowie poinformował prokuratora z prokuratury białostockiej. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy stwierdził, że nie istnieją żadne podstawy do wznowienie postępowania w rozpoznawanej sprawie, zaś samo oświadczenie P.K. z dnia 1 stycznia 2025 r. stanowi li tylko próbę zmiany niekorzystnej sytuacji skazanego Z.P. Stąd też wniosek obrońcy skazanego o wznowienie postępowania złożony w trybie art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. należało oddalić. Na zakończenie należy podkreślić, że wniosek obrońcy skazanego jest oparty w rzeczywistości na błędnej podstawie prawnej. Istota oświadczenia P.K. sprowadza się do twierdzenia, że został on groźbą bezprawną zmuszony przez funkcjonariusza publicznego – prokuratora – do złożenia nieprawdziwych i niekorzystnych dla skazanego wyjaśnień. Oświadczenie to opisuje zatem w istocie przestępstwo, którego miał dopuścić się prokurator w związku z prowadzonym postępowaniem karnym, a wniosek o wznowienie dąży do uzasadnienia tezy, że przestępstwo to mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Uzasadnia to rozważenie podstawy wznowieniowej przewidzianej w art. 540 § 1 pk1 k.p.k. Rzecz jednak w tym, że stosownie do art. 541 § 1 k.p.k., czyn, o którym mowa w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., musi być ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3 – 11 lub w art. 22 k.p.k. Istotne jest także to, że to na skarżącym ciąży obowiązek dołączenia do wniosku o wznowienie postępowania wymaganego wyroku skazującego, bądź innego orzeczenia wskazującego na niemożność wydania takiego wyroku. Obrońca skazanego żadnego orzeczenia do wniosku o wznowienie postępowania nie dołączył, a w uzasadnieniu skargi nie wskazał nawet, by jakiekolwiek postępowanie w związku z opisywanym rzekomym zachowaniem prokuratora było prowadzone. Kierując się powyższym, orzeczono jak na wstępie. II KO 102/25 8 Michał Laskowski Waldemar Płóciennik Andrzej Stępka [WB] [r.g.]