II KK 72/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 kwietnia 2025 r.
SSN Andrzej Stępka (przewodniczący)
SSN Tomasz Artymiuk (sprawozdawca)
SSN Andrzej Tomczyk
w sprawie R. K. (K.)
skazanego z art. 202 § 3 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 8 kwietnia 2025 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim z dnia 15
kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 740/23,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Rejonowemu w Tomaszowie Lubelskim do ponownego
rozpoznania.
[J.J.]
Tomasz Artymiuk Andrzej Stępka Andrzej Tomczyk
UZASADNIENIE
W dniu 21 grudnia 2023 r. Prokurator Rejonowy Lublin-Południe w Lublinie
skierował do Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim, w sprawie o sygn. akt
II KK 72/25
2
[…], wniosek o wydanie na posiedzeniu na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. wyroku
skazującego wobec R. K. oskarżonego o czyn z art. 202 § 3 k.k. w zw. z art. 202 §
4b k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Prokurator wniósł o orzeczenie wobec oskarżonego R. K. uzgodnionych z nim
kar i środków na podstawie ustawy obowiązującej w dacie czynu (art. 4 § 1 k.k.), to
jest:
- na podstawie art. 202 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. - kary dwóch lat pozbawienia
wolności, z jednoczesnym określeniem, zgodnie z dyspozycją art. 62 k.k., że kara
będzie wykonywana w systemie terapeutycznym zgodnie ze wskazaniami
biegłych zawartymi w opinii - k. 581v-582;
- na podstawie art. 43a § 3 k.k. w zw. z art. 39 pkt 7 k.k. - świadczenia pieniężnego
na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w
wysokości 10.000 złotych;
- na podstawie art. 41 § 1a pkt 2 k.k. - środka karnego w postaci zakazu zajmowania
wszelkich stanowisk, wykonywania wszelkich zawodów albo działalności,
związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad
nimi na okres 3 lat;
- na podstawie art. 44 § 2 k.k. - przepadku przedmiotów służących do popełnienia
Przestępstwa - poz. 8 i 18 z wykazu dowodów rzeczowych nr […]- k. 713 i n.;
- zaliczenie na poczet kary pozbawienia wolności okresu rzeczywistego
pozbawienia wolności (k. 745-746).
W toku posiedzenia w dniu 15 kwietnia 2024 r. Sądu Rejonowego w
Tomaszowie Lubelskim w sprawie o sygn. akt II K 740/23, prokurator wyraził zgodę
na modyfikację wniosku poprzez zakwalifikowanie czynu z art. 202 § 3 k.k. w zw. z
art. 202 § 4b k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w brzmieniu z daty czynu w zw. z art. 4 § 1
k.k. oraz wyeliminowanie rozstrzygnięcia z art. 41 § 1a k.k. (k. 755).
Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2024 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim
uznał R. K. za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu wyczerpującego
dyspozycję art. 202 § 3 k.k. w zw. z art. 202 § 4b k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w
brzmieniu z daty czynu w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za ten czyn na podstawie art. 202 § 3
k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w brzmieniu z daty czynu w zw. z art. 4 § 1 k.k. wymierzył
karę 2 lat pozbawienia wolności (pkt I wyroku). Na podstawie art. 62 k.k. orzekł
II KK 72/25
3
wykonanie wymierzonej w pkt. I kary pozbawienia wolności w systemie
terapeutycznym (pkt II wyroku). Jednocześnie na podstawie art. 43a § 3 k.k. w zw. z
art. 39 pkt 7 k.k. orzekł od oskarżonego R. K. świadczenie pieniężne na rzecz
Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości
10.000 złotych (pkt III wyroku), a na podstawie art. 44 § 2 k.k. orzekł przepadek
przedmiotów służących do popełnienia przestępstwa, szczegółowo opisanych w
wykazie dowodów rzeczowych nr […] pod pozycjami 8 i 18 na k. 713v akt (pkt IV
wyroku);
Wyrok nie został zaskarżony i jest prawomocny od dnia 23 kwietnia 2024 r.
Od tego wyroku, kasację w dniu 12 lutego 2025 r. wniósł Prokurator
Generalny. Zaskarżył powyższe orzeczenie w całości, na niekorzyść oskarżonego R.
K. , formułując zarzut: „rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku
naruszenia prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art.
335 § 1 k.p.k., polegającego na uwzględnieniu wadliwie zmodyfikowanego wniosku
prokuratora o skazanie R. K. bez przeprowadzenia rozprawy, za popełnienie
przestępstwa z art. 202 § 3 k.k. w zw. z art. 202 § 4b k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
mimo iż wniosek ten nie zawierał propozycji obligatoryjnego z mocy art. 41 § 1a
zdanie drugie k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.) -
orzeczenia na czas określony albo dożywotnio środka karnego w postaci zakazu
zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub
określonych zawodów lub działalności, związanych z wychowaniem, edukacją,
leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, co skutkowało wydaniem wyroku z
również rażącą i mającą istotny wpływ na jego treść obrazą wskazanego przepisu
prawa materialnego”.
W konkluzji autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i
przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Lubelskim do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Podniesiony w kasacji Prokuratora Generalnego zarzut rażącego naruszenia
przepisów prawa karnego procesowego jest oczywiście zasadny, co umożliwiło –
wobec wniesienia kasacji z zachowaniem terminu określonego w art. 524 § 3 k.p.k.
II KK 72/25
4
– uwzględnienie tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia w całości na posiedzeniu
bez udziału stron na podstawie art. 535 § 5 k.p.k.
Jak trafnie zauważył skarżący, wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie
Lubelskim został wydany z rażącym naruszeniem przepisów prawa karnego
procesowego wskazanych w petitum kasacji.
Przypomnieć należy, że postępowanie unormowane w art. 335 k.p.k. i art. 343
k.p.k. jest jednym z postępowań konsensualnych, w ramach którego Sąd orzekający
w tym trybie rozpoznaje sprawę na posiedzeniu, bez przeprowadzania postępowania
dowodowego, a nawet bez udziału stron (jeżeli mimo prawidłowego zawiadomienia
nie stawią się na posiedzenie, a zarazem, gdy prezes sądu lub sąd nie uzna ich
obecności za konieczną), i wydaje wyrok skazujący oskarżonego, o ile uwzględnia
złożony przez prokuratora, po uzgodnieniu z oskarżonym, wniosek, o którym mowa
w art. 335 § 1 k.p.k.
Jednocześnie, mając na uwadze brzmienie art. 343 § 7 k.p.k., rozpoznając
omawiany wniosek sąd powinien dokonać nie tylko jego formalnej i merytorycznej
kontroli, ale również przeanalizować zgodność zawartych w nim propozycji z
wymogami prawa materialnego i procesowego. Dopiero gdy wymogi te in concreto
zostaną spełnione, to wniosek o skazanie bez rozprawy może zostać uwzględniony.
W przedmiotowej sprawie co do zasady prokurator wniósł o orzeczenie wobec
oskarżonego R. K. uzgodnionych z nim kar i środków na podstawie ustawy
obowiązującej w dacie czynu (art. 4 § 1 k.k.). W rzeczywistości jednak zaproponował
orzeczenie środka karnego na podstawie art. 41 § 1a pkt 2 k.k., a więc w aktualnie
obowiązującym brzmieniu tego przepisu.
Z treści protokołu posiedzenia Sądu z dnia 15 kwietnia 2024 r. wynika, że
prokurator wyraził zgodę na modyfikację wniosku poprzez zakwalifikowanie czynu z
art. 202 § 3 k.k. w zw. z art. 202 § 4b k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w brzmieniu z daty
czynu w zw. z art. 4 § 1 k.k. oraz wyeliminowanie rozstrzygnięcia z art. 41 § 1a k.k.
(k. 755).
Wyeliminowanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 41 § 1a k.k. było w tym
przypadku niedopuszczalne, ponieważ orzeczenie tego środka karnego było
obligatoryjne zarówno w dacie czynu, jak również jest obligatoryjne obecnie.
II KK 72/25
5
Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu
zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, w dniu 1
października 2017 r. weszła w życie nowelizacja art. 41 § 1a k.k., który otrzymał
brzmienie: „Sąd może orzec zakaz zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk,
wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z
wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas
określony albo dożywotnio w razie skazania na karę pozbawienia wolności za
umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu na szkodę małoletniego. Sąd
orzeka zakaz zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania
wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem,
edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo
dożywotnio w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub
obyczajności na szkodę małoletniego”.
W przedmiotowej sprawie R. K. został skazany za dokonanie przestępstwa z
art. 202 § 3 k.k. w zw. z art. 202 § 4b k.k. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem
ochrony w przypadku typów czynów zabronionych opisanych w dyspozycji
przywołanych przepisów jest wolność seksualna małoletnich, zaś przesłanka
zastosowania zakazu przewidzianego w art. 41 § 1a zdanie drugie k.k. wchodzi w
grę w razie skazania za którekolwiek z przestępstw określonych w rozdziale XXV
Kodeksu karnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2024 r., III KK
57/24). Oznacza to, że na Sądzie ciążył obowiązek orzeczenia wobec oskarżonego
zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich
lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją,
leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio.
(zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2023 r., I KK 132/23).
W konsekwencji, brak obligatoryjnego rozstrzygnięcia o wskazanym środku
karnym stanowi rażące naruszenie prawa materialnego. O obrazie prawa
materialnego można bowiem zasadnie twierdzić m.in. w sytuacji niezastosowania
określonego przepisu, gdy jego zastosowanie było obowiązkowe (zob. np. wyroki
Sądu Najwyższego: z dnia 11 kwietnia 2017 r., II KK 31/17 i z dnia 6 listopada 2023
r., I KK 132/23).
II KK 72/25
6
Oznacza to, że aprobując zmodyfikowany wniosek prokuratora, zresztą z
inicjatywy samego sądu, Sąd ten dopuścił się rażącego i mającego istotny wpływ na
treść orzeczenia naruszenia przepisów prawa karnego procesowego i materialnego,
wskazanych w petitum kasacji. Złożony bowiem przez prokuratora w trybie art. 335
§ 1 k.p.k. wniosek, zmodyfikowany na posiedzeniu, został sformułowany z
naruszeniem przepisu art. 41 § 1a zdanie drugie k.k. w brzmieniu obowiązującym do
dnia 30 września 2023 r., a jego uwzględnienie przez Sąd doprowadziło do rażącej
obrazy tego przepisu prawa karnego materialnego. Wprawdzie sąd meriti w
uzgodnieniu z prokuratorem stosował przepisy obowiązujące w dacie czynu (art. 4 §
1 k.k.), podczas gdy we wniosku wskazany został m.in. w zakresie środka karnego
przepis obowiązujący w dacie orzekania (art. 41 § 1a pkt 2 k.p.k.), nie zmienia to
wszelako konstatacji, że również na podstawie stanu prawnego obowiązującego w
dacie czynu orzeczenie tego środka było obligatoryjne, a to na podstawie art. 41 §
1a zdanie drugie k.k.
Reasumując, brak przesłanek z art. 335 § 1 k.p.k. w zw. z art. 343 § 3 i § 7
k.p.k. umożliwiających wydanie orzeczenia na posiedzeniu, nie pozwalał Sądowi na
uwzględnienie wniosku prokuratora. Sąd powinien był dostrzec i zasygnalizować
wprawdzie stronom dostrzeżone przez siebie uchybienia, nie mógł jednak
uwzględnić wniosku pozostającego w sprzeczności z konkretnym przepisem prawa
karnego materialnego. Skoro jednak tego nie uczynił, to tym samym dopuścił się
rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku (art. 523 § 1 k.p.k.) naruszenia
przepisów prawa karnego procesowego, a w konsekwencji przepisu prawa karnego
materialnego, wskazanego w zarzucie kasacyjnym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i
przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Lubelskim do ponownego
rozpoznania, w trakcie którego Sąd uwzględni poczynione wyżej uwagi i wyda
orzeczenie zgodne z przepisami prawa.
[J.J.]
[a.ł]
II KK 72/25
7
Tomasz Artymiuk Andrzej Stępka Andrzej Tomczyk
