Art. 335.

Artykuł 335 Kodeksu postępowania karnego wprowadza tak zwany konsensualny tryb zakończenia postępowania przygotowawczego, w którym sprawa nie trafia na zwykłą rozprawę, lecz jest rozpoznawana na posiedzeniu sądu. Przepis przewiduje dwa warianty tego mechanizmu. Pierwszy, uregulowany w § 1, pozwala prokuratorowi zamiast aktu oskarżenia skierować do sądu samodzielny wniosek o wydanie wyroku skazującego z karami lub środkami uzgodnionymi wcześniej z oskarżonym, przy czym uzgodnienie może obejmować także rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Drugi wariant, opisany w § 2, polega na dołączeniu takiego wniosku jako załącznika do standardowego aktu oskarżenia, gdy sprawa nie kwalifikuje się do całkowitego zaniechania dalszych czynności, ale okoliczności i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości. Paragraf 1a nakazuje odpowiednie stosowanie do wniosku z § 1 przepisów o akcie oskarżenia z rozdziału 40 kodeksu, z wyłączeniem art. 344a, natomiast § 3 precyzuje, że wniosek musi zawierać dane wskazane w art. 332 § 1, a jego uzasadnienie ogranicza się do wykazania, że cele postępowania zostaną osiągnięte bez rozprawy. Paragraf 2a nakłada na prokuratora obowiązek pouczenia oskarżonego o treści art. 447 § 5, dotyczącego ograniczeń w zaskarżaniu wyroku wydanego w tym trybie.

Przepis znajduje zastosowanie przede wszystkim wtedy, gdy oskarżony przyznaje się do popełnienia zarzucanego mu występku, a złożone przez niego wyjaśnienia nie budzą wątpliwości co do okoliczności czynu i winy. Dodatkowym warunkiem jest ocena postawy oskarżonego wskazująca, że mimo braku pełnego postępowania dowodowego cele procesu karnego, w tym prewencyjne i naprawcze, zostaną zrealizowane. Nawet w takim uproszczonym trybie ustawodawca zastrzegł konieczność przeprowadzenia niezbędnych czynności zabezpieczających ślady i dowody przestępstwa, na przykład oględzin, przeszukania czy pobrania materiału biologicznego od osoby podejrzanej. Artykuł 335 stosuje się wyłącznie do występków, nie do zbrodni, co wynika wprost z jego treści. Wniosek z § 2, w odróżnieniu od wniosku z § 1, funkcjonuje jako element aktu oskarżenia i nie wyklucza dalszego prowadzenia postępowania dowodowego przez sąd, jeżeli okaże się to konieczne.

Przykładem praktycznym może być sprawa osoby zatrzymanej na gorącym uczynku drobnej kradzieży w sklepie, która od razu przyznaje się do winy i wyraża wolę dobrowolnego poddania się odpowiedzialności. Prokurator, uznając wyjaśnienia za wiarygodne i niebudzące wątpliwości, uzgadnia z podejrzanym rodzaj i wymiar kary, na przykład karę ograniczenia wolności połączoną z obowiązkiem naprawienia szkody na rzecz sklepu. Zamiast kierować sprawę na klasyczną rozprawę z przesłuchaniem świadków, prokurator na podstawie art. 335 § 1 składa do sądu wniosek o wydanie wyroku skazującego na posiedzeniu, co pozwala szybciej zakończyć postępowanie i odciążyć wymiar sprawiedliwości. Sąd na posiedzeniu ocenia jednak samodzielnie, czy uzgodnienia są zgodne z prawem i okolicznościami sprawy, zanim wyda wyrok.

Częstym błędem jest przekonanie, że skorzystanie z trybu z art. 335 automatycznie gwarantuje wydanie wyroku zgodnego z uzgodnieniami. W rzeczywistości sąd nie jest związany wnioskiem prokuratora i może odmówić jego uwzględnienia, kierując wówczas sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych lub zwracając ją prokuratorowi na podstawie przesłanek z art. 343. Paragraf 4 artykułu 335 wskazuje, że ponowne wystąpienie z takim wnioskiem jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach zwrotu sprawy. Innym nieporozumieniem jest mylenie tego trybu z instytucją dobrowolnego poddania się karze z art. 387 KPK, która dotyczy fazy rozprawy i inicjatywy samego oskarżonego, podczas gdy art. 335 to uprawnienie prokuratora realizowane jeszcze na etapie kończenia postępowania przygotowawczego. Warto też pamiętać, że pouczenie o treści art. 447 § 5 ma istotne znaczenie dla późniejszych możliwości zaskarżenia wyroku. W konkretnej sprawie, zwłaszcza gdy rozważane jest przyznanie się do winy i uzgodnienie kary, zdecydowanie warto skonsultować się z prawnikiem.