II KK 52/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk
Dnia 18 maja 2026 r.
w sprawie R.G.
skazanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. w zb. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w
zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 18 maja 2026 r.
wniosku prokuratora o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej o
sygn. akt II KK 52/26
na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. a contrario w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. oraz art. 41 §
2 k.p.k. per analogiam
p o s t a n o w i ł:
wniosek pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
W dniu 12 maja 2026 r. prokurator Prokuratury Okręgowej del. do
Prokuratury Krajowej na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. per analogiam, art. 42 § 1 i art.
45 § 1 k.p.k. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych
UE i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,
wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyłączenie od rozpoznawania
kasacji w sprawie II KK 52/26 sędziego SN A.B. (przewodniczącego,
II KK 52/26
2
sprawozdawcy) „powołanego na stanowisko sędziowskie w Sądzie Najwyższym z
udziałem niespełniającej konstytucyjnych standardów Krajowej Rady Sądownictwa”,
gdyż jego udział w składzie orzekającym powoduje, że skład ten nie spełnia
wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego – określonych
w art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej, art. 47 Karty Praw
Podstawowych UE w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i
podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.,
zmienionej następnie protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej protokołem nr 2 (Dz.
U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz w art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej – wobec czego z mocy prawa nie jest sądem, zaś
rekomendacja do powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego udzielona
wymienionemu przez gremium jedynie z nazwy będące Krajową Radą
Sądownictwa - bo niespełniające wymogów przewidzianych dla takowej Rady przez
Konstytucję RP - stanowi w realiach niniejszej sprawy okoliczność wywołującą
uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, rozumianej jako zdolność do
zachowania obiektywizmu w przedmiotowej sprawie, którą to wątpliwość wzmaga
rażące lekceważenie prawa unijnego, orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej (TSUE) i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC), a także
stanowiących zasady prawne uchwał Sądu Najwyższego podjętych w zgodnych z
prawem składach oraz realizowanie pozbawionych podstaw prawnych działań
odbierających stronom ich fundamentalne prawo do sądu, co powoduje, że
dopuszczanie do orzekania przez obejmujący ich skład doprowadzi do wydania
rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. (k. 25-29).
Wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej
o sygn. akt II KK 52/26, nie podlegał zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć
incydentalnych („KRI”) ani w repertorium KB i został przekazany sędziemu
sprawozdawcy celem podjęcia stosownej decyzji, zgodnie z pkt. 1 zarządzenia
Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej z dnia 25 listopada 2025
r. Nr 21/2025 w myśl którego cyt.: „[p]isma prokuratorów, zawierające „wnioski o
wyłączenie" (wykluczenie) od rozpoznania sprawy i przekazanie sprawy, mające
wyłącznie charakter ustrojowy i złożone z pominięciem trybu przewidzianego w
II KK 52/26
3
Kodeksie postępowania karnego i ustawie o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 5 i n.) -
przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., P
22/19 - nie podlegają zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych ani
w repertorium KB, a przekazuje się je sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia
stosownej decyzji”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należało zbadać, czy złożone przez prokuratora do
sprawy pismo jest prawnie dopuszczalnym wnioskiem o wyłączenie w rozumieniu
przepisów Kodeksu postępowania karnego, do których to przepisów nawiązuje się
w petitum wniosku. Jego analiza nakazuje przyjąć, że złożony w niniejszej sprawie
wniosek o „wyłączenie od rozpoznawania kasacji” jest niedopuszczalny z mocy
ustawy, co musiało skutkować pozostawieniem go bez rozpoznania.
Wątpliwość co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy
czy też niezawisłości nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych
związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi
ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło do tego powołania (por m. in.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; z 31
października 2023 r., V KK 358/23). Zarzuty mające uzasadniać wyłączenie
sędziego, nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych
grup powołanych sędziów ani też do wszystkich spraw rozpoznawanych przez tych
sędziów (postanowienie SN z 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22). W regulacji z art.
41 § 1 k.p.k. chodzi bowiem o okoliczności natury faktycznej, względnie zdarzenia
procesowe, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego
rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Do okoliczności takich nie
należą natomiast rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa
(postanowienia SN: z 22 listopada 2023 r., II KK 7/23, i z 23 grudnia 2025 r., V KB
152/25).
Wykładnia art. 41 § 1 k.p.k. prowadzi do wniosku, że dyspozycja tego
przepisu ⎯ wbrew temu, co się bez wskazania na jakiekolwiek przekonywające
argumenty przyjmuje w niektórych orzeczeniach Sądu Najwyższego upatrujących
podstawę wyłączenia sędziów powołanych przez Prezydenta RP na wniosek
II KK 52/26
4
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy
z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw w konstrukcji „braku instytucjonalnej bezstronności”, a
zatem na figurze prawnej nieznanej ustawie postępowania karnego ⎯ nie obejmuje
tych sytuacji, w których wątpliwości podnoszone przez stronę nie mają charakteru
ściśle wiążącego się z istotą sprawy, tj. gdy nie odnoszą się do konkretnych
elementów sprawy (tj. przedmiotu postępowania, jego stron, zaszłości natury
faktycznej, przebiegu procesowego sprawy itp.), stanowiąc jedynie wypadkową
krytycznej oceny przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań legislacyjnych czy
podzielenia poglądu, że określone rozwiązania normatywne nie dają ⎯ w
mniemaniu uczestnika postępowania ⎯ gwarancji bezstronnego rozpoznania
sprawy.
Zatem procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści
wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że kontestuje się w nim wyłącznie
zagadnienia o charakterze ustrojowym jest niedopuszczalne. Tak właśnie jest w
niniejszej sprawie. Podstawę wniosku stanowią bowiem wyłącznie okoliczności
dotyczące powołania sędziego, de facto związane tylko z organem o to
wnioskującym (Krajową Radą Sądownictwa działającą w składzie ukształtowanym
zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.). W jego uzasadnieniu nie artykułuje się
jakichkolwiek skonkretyzowanych (zindywidualizowanych) okoliczności
wskazujących na istnienie wątpliwości co do bezstronności sędziego ani nie
wskazuje się na istnienie skonkretyzowanych okoliczności świadczących o
wystąpieniu przesłanki, o której mowa w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., poprzestając na
nawiązaniu do i kontestowaniu wyłącznie okoliczności o charakterze abstrakcyjnym
(ustrojowym), w tym okoliczności dotyczących ścieżki zawodowej sędziego
podlegającej ocenie konstytucyjnego organu Krajowej Rady Sądownictwa.
Niedopuszczalność badania okoliczności powołania sędziego w trybie art. 41
§ 1 k.p.k. wynika również z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r.,
sygn. P 22/19 (Dz.U. z 2020 r., poz. 413), w którym uznano, iż art. 41 § 1 w zw. z
art. 42 § 1 k.p.k., w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie
sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której
II KK 52/26
5
wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o
Krajowej Radzie Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3
pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Dodatkowo należy wskazać na to, że wniosek złożony przez prokuratora nie
dotyczy sędziego, lecz bliżej nieokreślonego co do jego statusu ustrojowego
podmiotu. Nie sposób zatem nie dostrzec ⎯ zaiste osobliwej ⎯ niekonsekwencji w
rozumowaniu prawnym przedstawionym przez autora wniosku, który z jednej strony
składa wniosek oparty na przywołanych przez siebie przepisach procedury karnej
m. in. na art. 41 § 1 k.p.k. (zatem przepisach regulujących tryb wyłączenia
sędziego), następnie zaś w całym wniosku koncentruje swój wysiłek na próbie
dowodzenia, że sędzia, którego dotyczy wniosek sędzią nie jest. Przypomnienia
wymaga bowiem okoliczność oczywista: uruchomienie postępowania
incydentalnego we wskazanym w tych przepisach trybie możliwe jest bowiem
wyłącznie w odniesieniu do sędziów (Rozdział 2-gi Kodeksu postępowania karnego
dotyczy wszak wyłączenia sędziego). Trudno wyręczać prokuratora w trudzie
zidentyfikowania właściwej podstawy procesowej wyłączenia od udziału w sprawie
⎯ jak to się ujmuje we wniosku ⎯ "osoby, której bytność w Sądzie Najwyższym
poprzedziła uchwała KRS ukształtowanej w oparciu o przepisy ustawy z 2017 r.”,
która jednocześnie nie jest sędzią ("nie jest sądem"). Jeśli jednak tryb taki w prawie
procesowym istnieje, to niewątpliwie wniosek o wyłączenie złożony przez
prokuratora nie został na nim oparty, bowiem nie tylko w uzasadnieniu wniosku, ale
także w jego petitum takiej podstawy nie wskazano.
Decyzja o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o „wyłączenie od
rozpoznawania kasacji” sędziego zapada w formie postanowienia, które może
zostać wydane również z udziałem sędziego, którego dotyczy wniosek. Jak bowiem
przyjmuje najwyższy organ władzy sądowniczej (wyrok z 15 listopada 2013 r., sygn.
III KK 227/13), cyt.: "wynikający z art. 42 § 3 k.p.k. obowiązek powstrzymania się
sędziego od udziału w sprawie ma swoje uzasadnienie tylko wtedy, gdy wniosek o
jego wyłączenie w ogóle podlega rozpoznaniu. Natomiast, gdy zachodzi podstawa
do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, nie ma żadnych podstaw do przyjęcia,
iż sędzia, którego ten wniosek dotyczy, nie może brać udziału w wydaniu takiego
orzeczenia. [W] składzie sądu orzekającego o pozostawieniu bez rozpoznania
II KK 52/26
6
wniosku o wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 2 k.p.k. może brać udział sędzia,
którego wniosek taki dotyczy" (zob. także postanowienie Sądu Najwyższego z
21 lipca 2011 r., I KZP 6/11, OSNKW 2011, nr 8, poz. 66 z glosą D. Wysockiego,
OSP 2012, z. 3, s. 207-209 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia
2026 r., sygn. II KB 118/25; por. również: J. Kosonoga w: Kodeks postępowania
karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. R.A. Stefański, S. Zabłocki, Lex
2017, art. 41, teza 73-74; M. Rogacka-Rzewnicka w: Kodeks postępowania
karnego. Komentarz do wybranych przepisów, red. D. Szumiło-Kulczycka, Lex
2022, art. 41, teza 3; H. Paluszkiewicz w: Kodeks postępowania karnego.
Komentarz, red. K. Dudka, wyd. 3, Warszawa 2023, art. 41, teza 11; D. Świecki w:
Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, red. D. Świecki,
Lex 2025, art. 41, teza 18-19; W. Jasiński w: Kodeks postępowania karnego.
Komentarz, red. J. Skorupka, wyd. 7, Legalis 2026, art. 41, Nb 20 wraz z powołaną
dalszą literaturą).
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy pozostawił wniosek
prokuratora bez rozpoznania.
[WB]
[r.g.]
