|
T. M. (1) prowadzi działalność gospodarczą w formie jednoosobowej pod nazwą M..B Przedsiębiorstwo Budowlane (...) w S., jak również jest prezesem spółki z o.o. (...) z/s w S. ((...).- data dokonania wpisu w KRS). Wcześniej Prezesem Spółki była jego żona D. M.. Przystępując do postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na wykonanie robót budowlanych prowadzonego przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej MSWiA z (...)- (...) Centrum Onkologii w O. (dalej Szpital) oskarżony w dniu 5 lutego 2018r. złożył oświadczenie, że wykonawca nie podlega wykluczeniu z postępowania na podstawie przepisów ustawy o Prawie zamówień publicznych zatajając fakt, że wobec Spółki Urząd Skarbowy w I. wydał ostateczną decyzję administracyjną o zaleganiu z uiszczeniem podatków 1.475 zł. Do dnia 7 września 2018r. dług Spółki względem US wzrósł do kwoty 151.891,00 zł.
Przywołana okoliczność jest o tyle istotna, że wskazuje na problemy finansowe (...) w momencie przystąpienia do procedury przetargu, ich pogłębianie się w ciągu kolejnych miesięcy. To z kolei tłumaczy porzucenie budowy przez wykonawcę, a wcześniej robienie oszczędności na budowie, zabiegi zmierzające do uzyskania za wszelką cenę wypłaty w maksymalnej kwocie za pierwszy etap budowy.
Przed ogłoszeniem przetargu, Szpital dla inwestycji pod nazwą: "Rozbudowa i modernizacja zakładu radioterapii w celu poprawy dostępności i jakości leczenia pacjentów onkologicznych w SPZOZ MSWiA z (...) w O.- etap 2 zakup jednego akceleratora oraz budowa jednego bunkra wraz z ich dostosowaniem do istniejącej infrastruktury" opracował kosztorys inwestorski według cen na III kwartał 2017r., który przewidywał koszt inwestycji na kwotę 6.500.000,00 zł (kosztorys inwestorski z dnia 23.10.2017r., k. 38-68). Po ogłoszeniu w dniu 18 stycznia 2018r. przetargu na wykonanie inwestycji, pytania o możliwość zmiany technologii budowy osłon radiologicznych, zadawała pytania firma (...) Sp. z o.o. spółka komandytowa z/s w Ś.. Jest to o tyle istotne, że później stała się stroną umowy, jaką zawarł z nią T. M. (1) o wykonanie projektu zamiennego. Okoliczność ta świadczy o tym, że, wykonawca od samego początku planował obniżenie kosztów budowy inwestycji poprzez zmianę technologii osłon radiologicznych.
Szpital w wyniku przeprowadzenia procedury przetargu nieograniczonego zawarł w dniu 14 marca 2018r. z (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S., którą jako jej Prezes reprezentował oskarżony T. M. (1), umowę nr (...) na wykonanie robót budowlanych, polegających na budowie jednego bunkra wraz z dostosowaniem do istniejącej infrastruktury dla potrzeb nowego akceleratora. Zadanie było realizowane w ramach umowy o dofinansowanie: (...).
Zakres rzeczowy robót i ich technologia określone zostały w dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót przekazanych wykonawcy przez Szpital w ramach postępowania o udzielenie zamówienia. Zamawiający dopuścił zarówno możliwość wystąpienia w trakcie realizacji przedmiotu umowy konieczności wykonania robót zamiennych w stosunku do przewidzianych dokumentacją projektową, w przypadku gdy wykonanie tych robót będzie niezbędne do prawidłowego wykonania przedmiotu umowy, jak i możliwość ograniczenia zakresu rzeczowego przedmiotu umowy, w przypadku gdy wykonanie danych robót będzie zbędne (§1 pkt 3 i 4 umowy).
Spółka (...) została wyłoniona w przetargu, gdyż zaoferowała kwotę dokładnie taką samą, na jaką opiewał kosztorys inwestorski. Okoliczność ta, jak również fakt, że D. K. (1) mający dostęp do dokumentacji projektowej, w trakcie procedury przetargowej przesłał ją w zakresie projektu budowy osłon radiologicznych M. S. (1) (zeznania G. P., k. 316-317), z którym T. M. (1) podpisał umowę o dostarczenie projektu zamiennego, świadczą o tym, że pomiędzy wymienionymi powstało porozumienie. Miało ono na celu uzyskanie zapłaty za inwestycję w kwocie wskazanej w kosztorysie inwestorskim, tj. 6.500,000 zł przy z góry założonej innej, tańszej technologii wykonania osłon radiologicznych (ściany, stropy i drzwi). Taki wniosek uzasadnia okoliczność, że choć T. M. (1) z góry przewidywał zmianę technologii wykonania osłon radiologicznych, których koszt wykonania zgodnie z kosztorysem inwestorskim sięgał ok. 30% całej inwestycji (w kosztorysie inwestorskim wykonanie osłon z gotowych elementów zostało skosztorysowane na kwotę 2.468.869,59 zł brutto), na wiele tańszą, wartość swoich prac niezmiennie wycenił na kwotę wskazaną w kosztorysie inwestorskim. Jednak, by plan się powiódł, strony umowy musiały zignorować konieczność dokonania zmian jej postanowień (§ 14 umowy) - w formie pisemnego aneksu - w zakresie
technologii robót, materiałów i urządzeń ujętych w dokumentacji projektowej a to z tego względu, że zakres robót, którego miała dotyczyć zmiana został wyłączony spod wynagrodzenia ryczałtowego. Rozliczenie robót zamiennych w stosunku do przewidzianych dokumentacją projektową odbywać się miało na podstawie kosztorysu zwanego "różnicowym", wykonanego w oparciu o wyliczenie ceny roboty "pierwotnej", wyliczenie ceny roboty "zamiennej" i wyliczenie różnicy między tymi cenami. Co więcej, firma (...) już przystępując do przetargu zmagała się z problemami finansowymi, nie posiadała wystarczającego zaplecza finansowego, by zrealizować inwestycję według oryginalnego projektu. Stąd pomysł, by zredukować koszty budowy zmieniając technologię budowy bunkra na tańszą. Przy okazji wykonawca - za pełną akceptacją inspektora nadzoru inwestorskiego i kierownika budowy, postanowił "zaoszczędzić" na materiałach i pracach i uzyskać zapłatę za pierwszy etap robót w kwocie znacznie przekraczającej wartość wykonanych prac, choć mieszczącej się w ramach ogólnego ryczałtu. W postępowaniu przetargowym Szpital dysponował dokumentacją projektową autorstwa firmy (...) Sp. z.o.o. z G. przewidującą budowę ścian bunkra z bloczków modułowych. T. M. (1) podpisując umowę od samego początku przewidywał zmianę technologii budowy ścian bunkra, bo już w pierwszym harmonogramie rzeczowo- finansowym przewidział zakup kruszywa magnetytowego potrzebnego do produkcji betonu do wykonania osłon przed promieniowaniem jonizującym.
Strony uzgodniły termin realizacji umowy do 31 grudnia 2018r. Dotrzymanie tego terminu było o tyle ważne, że roboty były finansowane ze środków Unii Europejskiej i Szpital był zobowiązany do przekazania do dnia 29. 03.2019r. wszelkich protokołów odbioru oraz faktur dotyczących robót objętych umową, pod rygorem utraty środków.
Na mocy postanowień umowy (§4 umowy) wykonawca zobowiązał się m.in. do:
- przygotowania w porozumieniu ze Szpitalem, w terminie 5 dni roboczych od dnia zawarcia umowy, harmonogramu rzeczowo-finansowego, który miał posłużyć do kontrolowania procesu realizacji umowy i rozliczania wykonanych robót na dany moment zgłaszanych do odbioru,
- ustanowienia kierownika budowy lub kierownika robót budowlanych oraz kierownika robót w branży elektrycznej i sanitarnej,
- należytego wykonania umowy, w szczególności zgodnie z dokumentacją projektową i specyfikacją techniczną wykonania i odbioru robót,
- zgłoszenia na piśmie gotowości do odbioru wykonanych robót zanikających, ulegających zakryciu, częściowych i odbioru końcowego,
- przedkładania Szpitalowi projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, a także projektu jej zmiany, oraz poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zawartej umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane i jej zmian,
- przedkładania Szpitalowi poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zawartych umów o podwykonawstwo, których przedmiotem są dostawy lub usługi, oraz ich zmian (z wyłączeniem tych umów, których wartość była mniejsza niż 0,5% wartości umowy lub dotyczyła dostawy materiałów; wyłączenie to nie dotyczyło umów o podwykonawstwo o wartości większej niż 50.000,00 zł).
Strony umówiły się na wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 6.500.000,00 zł. Warunkiem wypłaty wynagrodzenia było przedstawienie dowodów zapłaty wymagalnego wynagrodzenia podwykonawcom i dalszym podwykonawcom. W tym celu do faktury wystawionej przez wykonawcę, wykonawca zobowiązany był do przedstawienia szpitalowi oświadczenia podwykonawców i dalszych podwykonawców potwierdzającego faktyczne otrzymanie zapłaty od wykonawcy.
Należności wykonawcy za wykonane roboty miały być rozliczane na podstawie faktur częściowych, pod warunkiem zatwierdzenia i podpisania przez osobę odpowiedzialną za nadzór po stronie Szpitala, protokołu częściowego lub końcowego (§5 i 6 ust. 2 umowy).
Przedstawicielem Szpitala, odpowiedzialnym za nadzór merytoryczny i finansowy nad realizacją umowy zostali D. K. (1) i M. S. (2), zaś przedstawicielem wykonawcy- W. S., pełniący funkcję kierownika budowy. Wykonawca wskazał także kierownika robót instalacji elektrycznych- R. L. oraz kierownika robót instalacji sanitarnych- S. Ż. (wykaz osób do nadzoru robót budowlanych, k. 14-15), którzy jednak nigdy nie objęli swoich funkcji. Faktycznie- niezgodnie z §14 ust. 9 umowy- funkcję kierownika budowy objął R. B., posiadający uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno- budowlanej (k. 1461) i pełnił ją aż do rezygnacji z tej funkcji do dnia 14.08.2018r. (k. 1664). Ani inspektor nadzoru inwestorskiego ani kierownik budowy nie wyegzekwowali od wykonawcy zatrudnienia kierownika robót sanitarnych, co pomogłoby uniknąć później błędów realizacyjnych w procesie budowlanym.
Strony przewidziały możliwość dokonania zmian postanowień umowy (§ 14 umowy) - w formie pisemnego aneksu pod rygorem nieważności- m.in. w zakresie:
- terminu realizacji umowy, pod warunkiem m.in. błędów w dokumentacji projektowej, których usunięcie będzie poprzedzać konieczność konsultacji z projektantem i naniesienia przez niego poprawek lub zmian w projekcie, konieczności wykonania dodatkowych badań i ekspertyz,
-
technologii robót, materiałów i urządzeń ujętych w dokumentacji projektowej lub ofercie (za zgodą Szpitala i pod warunkiem wykonania dokumentacji projektowej zamiennej na koszt wykonawcy).
Szpital dopuścił możliwość zmiany kierownika budowy i kierowników robót branżowych w przypadkach zaistnienia sytuacji losowych, trudnych do przewidzenia, tj. w przypadku śmierci, długotrwałej choroby, dyscyplinarnego zwolnienia, po przedstawieniu przez wykonawcę pisemnego oświadczenia oraz dowodów o zaistnieniu wymienionej sytuacji oraz pod warunkiem spełniania przez nowe osoby określonych wymagań (§14 ust. 9 umowy).
W dniu 21.03.2018r. do Sekcji Eksploatacji i Inwestycji Szpitala wpłynął harmonogram rzeczowo- finansowy podpisany przez T. M. (1). Odbiór dokumentu pokwitował G. P. (k. 22-23)
Harmonogram przewidywał 4 etapy prac, w tym:
I. Etap I- zakończenie do 03.05.2018r. na kwotę 1.795 500,00 zł, obejmujący:
1. roboty przygotowawcze i ziemne,
2. roboty rozbiórkowe,
3. roboty fundamentowe i izolacyjne,
4. zamówienie specjalistycznego kruszywa,
5. roboty budowlane z zakresie rurociągów do przesyłu wody,
6. roboty budowlane w zakresie rurociągów wody ściekowej,
7. roboty budowlane w zakresie odprowadzenia wody burzowej,
I. Etap II- zakończenie do 03.07.2018r. na kwotę 2.705 000,00 zł, obejmujący:
1. roboty fundamentowe,
2. kanalizację deszczową zewnętrzną
3. kanalizację sanitarną zewnętrzną,
4. ściany i strop bunkrów,
5. ściany i stropy pierwszej kondygnacji.
W dniu 22 marca 2018r. D. K. (1), posiadający uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno- budowlanej oraz sanitarnej przyjął obowiązki inspektora nadzoru inwestorskiego przy rozbudowie i modernizacji zakładu radioterapii. D. K. (1) był zatrudniony w Szpitalu na stanowisku Zastępcy Dyrektora ds. Techniczno-Logistycznych. W związku z dodatkowymi obowiązkami, w dniu 27.04.2018r. podpisał z pracodawcą porozumienie dotyczące zmiany warunków pracy. Został oddelegowany w wymiarze 7/10 etatu do pełnienia nadzoru inwestorskiego. Określono godziny jego pracy w tym charakterze od poniedziałku do piątku.
W związku z tym, że przedstawiony harmonogram był bardzo lakoniczny, Dyrektor Szpitala- K. F. (1), poleciła D. K. (1) skontaktowanie się z wykonawcą i zobowiązanie go do przedstawienia bardziej szczegółowego harmonogramu. W dniu 27.04.2018r. oskarżony T. M. (1) dostarczył do Sekcji Eksploatacji i Inwestycji Szpitala poprawiony harmonogram rzeczowo- finansowy, którego odbiór pokwitował M. D. (k. 24-26). W stosunku do pierwotnego zawierał uszczegółowienie zakresu prac w poszczególnych etapach oraz m.in. przesunięcie robót izolacyjnych z I etapu do etapu II, przesunięcie robót w zakresie kanalizacji deszczowej i sanitarnej zewnętrznej z II etapu do I etapu. Poszczególne roboty etapu I zyskały nazwy:
1. roboty przygotowawcze i ziemne,
2. roboty rozbiórkowe,
3. roboty fundamentowe - szalunki,
4. zamówienie specjalistycznego kruszywa,
5. roboty budowlane z zakresie rurociągów do przesyłu wody,
6. roboty budowlane w zakresie rurociągów wody ściekowej,
7. roboty budowlane w zakresie odprowadzenia wody burzowej.
Z porównania harmonogramu rzeczowo- finansowego z dnia 27.04.2018r. i kosztorysu inwestorskiego wynika, że wartość prac I etapu wskazana w harmonogramie była znacząco zawyżona, na co wskazują następujące różnice:
1. roboty przygotowawcze i ziemne- 300.000 zł brutto według harmonogramu i 57.863,38 zł brutto według kosztorysu (poz. od. 1 do 7, k. 62v)- różnica 241.136,62 zł,
2. roboty rozbiórkowe- 150.000,00 zł brutto według harmonogramu i 18.325,41 zł brutto według kosztorysu (poz. od. 1 do 14, k. 52v-53)- różnica 131.674,59 zł,
3. roboty fundamentowe- szalunki- 65.000,00 zł brutto według harmonogramu i 23.610,75 zł brutto według kosztorysu (poz. 8, 114, 126)- różnica 41.389,25 zł,
4. roboty budowlane w zakresie rurociągów do przesyłu wody - 160.000,00 zł brutto według harmonogramu i 5.721,68 zł brutto według kosztorysu (poz. 409-432, k. 50v-51)- różnica 154.278,32 zł,
5. roboty budowlane w zakresie rurociągów wody ściekowej- 160.000,00 zł brutto według harmonogramu i 38.737,39 zł według kosztorysu (poz. 386-408 z wyłączeniem poz. 407, k. 41, 50)- różnica 121.262,61 zł,
6. roboty budowlane w zakresie odprowadzenia wody burzowej- 165.000,00 zł brutto według harmonogramu i 13.323,02 zł brutto według kosztorysu (poz. 364-384 z wyłączeniem poz. 383, k. 49)- różnica 151.676,98 zł.
Łączna wartość pozycji wskazanych w kosztorysie inwestorskim, które zostały przewidziane do wykonania w I etapie robót zgodnie z harmonogramem rzeczowo- finansowym (bez uwzględnienia pozycji nr 4, tj. zakupu specjalistycznego kruszywa), wynosiła 157.581,63 zł brutto i było to o 842.418,37 zł brutto mniej niż wynikało to z harmonogramu rzeczowo- finansowego.
Zawyżenia wartości prac przewidzianych do wykonania w pierwszym etapie budowy D. K. (1) nie zakwestionował. Nie zakwestionował też ujęcia w harmonogramie kruszywa, które miało być wykorzystane do wytworzenia magnetobetonu, pełniącego rolę osłony radiologicznej a które to kruszywo mogło być wykorzystane dopiero po zmianie technologii wykonania ścian bunkra. Projekt osłon wykonany przez J. K. powstał dopiero w czerwcu 2018r. a więc już po rozliczeniu I etapu, bez wykonania kosztorysu różnicowego zgodnie z §14 umowy. Co więcej, do wykonania osłon radiologicznych zgodnie z projektem wykonanym przez J. K. brakowało 770 ton kruszywa magnetytowego, gdyż bez wiedzy o projektowanej ilości kruszywa nikt nie był w stanie dokonać jego zamówienia w odpowiedniej ilości.
Wykonawca przystąpił do realizacji umowy (...) (pierwszy wpis w dzienniku budowy, k. 1670). W dniu 10 kwietnia 2018r. rozpoczął prace geodezyjne D. S., który w tym dniu wykonał tyczenie budynku wraz z ławami posadowienia budynku oraz sieci uzbrojenia podziemnego, które wymagały przełożenia ze względu na kolizję z nowobudowanym budynkiem. Tegoż dnia po wykonaniu wykopów i odkryciu fundamentów istniejących budynków okazało się, że nie ma możliwości wytyczenia budynku zgodnie z aktualnym projektem budowlanym z powodu rozbieżności istniejących fundamentów budynków a projektem (oświadczenie, k. 130). Okazało się, że w ramach planowanych prac konieczna będzie wymiana gruntu poniżej poziomu posadowienia sąsiadujących budynków, co wiązałoby się z konicznością poniesienia kosztów wykonania niezbędnych zabezpieczeń wykopów, czego T. M. (1) nie uwzględnił w swojej ofercie. W związku z tym wykonawca pominął ten zakres robót- ani nie wymienił gruntów ani nie wykonał wzmocnienia gruntu metodą jet- grountingu jako roboty zamiennej w stosunku do wymiany gruntów.
Roboty ziemne wykonywała firma PHU (...). W ramach tych robót został zrobiony wykop pod fundamenty, wyburzony mur oporowy i schody, wywieziony urobek, przywieziony piasek. Wartość usługi wyniosła 20.000 zł, za którą T. M. (1) nie zapłacił do dnia dzisiejszego. Jeśli chodzi o dostawy betonu na budowę, realizowała je firma (...) sp. jawna w O., przy czym zamawiającym była firma (...).B z którą była podpisana umowa. W ramach realizacji umowy został dostarczony beton konstrukcyjny klasy B-37. T. M. (1) zapłacił za dostawy betonu z góry, gdyż firma (...). B nie otrzymała limitu kupieckiego (zeznania P. R., k. 350-351).
W dniu 16.03.2018r. został wydany dziennik budowy nr (...), gdzie kierownik budowy oraz inspektor nadzoru inwestorskiego swoimi wpisami dokumentowali postęp prac. Oskarżony D. K. (1) wpisami dokonanymi w okresie od 08.05.2018r. do 24.07.2018r. potwierdził wykonanie płyty fundamentowej oraz zbrojenia w ścianach zgodnie z projektem (k. 1672-1673).
W celu zamiany technologii ochrony radiologicznej na technologię monolityczną musiał być wykonany projekt wykonawczy pod kątem konstrukcji ścian i stropu bunkra. Sporządzenie takiej dokumentacji zostało powierzone W. D. (Prezesowi Zarządu Przedsiębiorstwa Inwestycyjno -Usługowego (...) Sp. z o.o. w O.) przez (...) Sp. z o.o. spółkę komandytową z/s w Ś., w której imieniu działał M. S. (1). Wymieniony przystąpił do sporządzenia dokumentacji projektowej przy założeniu wykonania osłon z betonu barytowego, mimo tego, że wykonawca posiadał magnetyt. Choć obydwa materiały stosuje się do wykonywania osłon radiacyjnych, różnią się one właściwościami i mieszanka betonowa i grubość przegród budowlanych pełniących rolę osłony musi być dobrana dla każdego z tych materiałów indywidualnie. Po przystąpieniu do opracowywania projektu ścian bunkra asystent W. K. (1) G., pod jego kierunkiem, rozpoczął również prace nad projektem płyty fundamentowej. Zgodnie z umową, projektanci dostarczali opracowane materiały (rysunki techniczne) sukcesywnie, w miarę postępu prac projektowych, D. K. (1) lub kierownikowi budowy. Ostatecznie projekt płyty fundamentowej nie został skończony, zabrakło czasu na sprawdzenie warunków gruntowych, gdyż urwał się kontakt ze zleceniodawcą. Projekt wykonany przez W. D. przedstawia jedynie rzut fundamentów oraz ich krótki opis, brakuje w nim natomiast rysunków zbrojenia fundamentów oraz deskowania dla tego typu prac. Mimo braku rysunków projektowych przedstawiających rozwiązania poszczególnych detali jak również obrazujących zbrojenia poszczególnych elementów konstrukcyjnych płyty fundamentowej, wykonawca wdrożył zaproponowane rozwiązanie do realizacji. Zrobił to mimo braku kompletnego opracowania składającego się z opisu technicznego, rzutów, przekroi, zaświadczenia projektanta o przynależności do właściwej Izby Inżynierów, potwierdzenia posiadania właściwego ubezpieczenia odpowiedzialności zawodowej oraz braku akceptacji przez Zamawiającego oraz konsultacji z autorem projektu budowlanego.
Drugi, poprawiony harmonogram rzeczowo-finansowy stanowił podstawę częściowego odbioru robót w dniu 2 maja 2018r. W dokumencie komisja w składzie: T. M. (1), R. B. ze strony wykonawcy oraz D. K. (1) i M. D. ze strony Szpitala, potwierdziła, że roboty wymienione w I etapie zostały wykonane i nie wnieśli zastrzeżeń (protokół częściowy odbioru robót, k. 31).
Pięć dni później, 2.05.2018r., Spółka (...) sp. z o.o. z/s w S. wystawiła fakturę nr (...) za wykonanie robót budowlanych Etap I harmonogramu rzeczowo-finansowego na kwotę 1.795.500,00 zł, która wpłynęła do Szpitala 10.05.2018r. (k. 27).
Po zapoznaniu się z protokołem częściowym odbioru robót, G. P. potwierdził, że usługa została wykonana zgodnie z zawartą umową.
Przed zapłatą za fakturę, Szpital, zgodnie z umową, zażądał od wykonawcy przedstawienia dowodu zapłaty wymagalnego wynagrodzenia podwykonawcy, który miał dostarczyć surowiec do produkcji betonu ciężkiego magnetytowego. T. M. (1) przedłożył oświadczenie datowane na 15.05.2018r., podpisane przez Prezesa Zarządu (...) Sp. z o.o. spółki komandytowej z/s w Ś., że spółka (...) złożyła takie zamówienie a wynagrodzenie z tego tytułu zostało uregulowane (oświadczenie, k. 32), choć faktycznie faktura została zapłacona dopiero w dniu 15.06.2018r. (k. 1405). W dniu 18 maja 2018r. oskarżony przedstawił umowę z S. z dnia 11.05.2018r., na mocy której spółka (...) zobowiązała się do opracowania zamiennej dokumentacji projektowej bunkra do radioterapii oraz wytworzenia i dostarczenia spółce (...) betonu ciężkiego magnetytowego do wykonania osłon przed promieniowaniem jonizującym (umowa, k. 74-78). Strony umówiły się, że umowa zostanie zawarta na czas produkcji i dostaw betonu, co miało nastąpić w okresie od maja do lipca 2018r. (§3 ust. 2 i §7 ust. 1 umowy), ustaliły wynagrodzenie w wysokości 1.900.000,00 zł netto, z zaliczką w wysokości 700.000,00 zł brutto jako zabezpieczeniem należności z tytułu realizacji przedmiotu umowy (§6 ust. 1 i 5 umowy). Firma (...), zleciła projekt ochrony radiologicznej J. K., natomiast projekt wykonawczy konstrukcji - W. D. Zrealizowała też dostawę betonu magnetytowego, który został złożony na terenie wytwórni betonu w K..
Roboty budowlane przez wykonawcę zostały przerwane na etapie wykonywania ścian parteru w drugiej połowie lipca 2018r. Pismem z dnia 24 lipca 2018r., podpisanym przez D. K. (1), wykonawca został wezwany do przedstawienia robót II etapu. W dniach 2 i 14 sierpnia 2018r. odbyły się spotkania K. F. z T. M. (1) i jego pełnomocnikiem, który wnosił o wydłużenie harmonogramu robót i podwyższenie wynagrodzenia.
W piśmie z dnia 2.08.2018r. T. M. (1) odpowiedzialność za zejście z budowy starał się przerzucić na Szpital twierdząc, że wstrzymał się od realizacji określonych punktów drugiego etapu robót, do czasu opracowania zamiennego projektu konstrukcyjnego bunkra, do czego w dniu 11.05.2018r. zobowiązał się D. K. (1). Choć obiecał przygotowanie dokumentu w terminie 2 tygodni, ostatecznie złożył go dopiero 20.07.2018r. Inwestor zaakceptował projekt 31.07.2018r., więc realizacja II etapu robót w zakresie wykonania ścian i stropów mogła się dopiero rozpocząć w drugim tygodniu sierpnia 2018r., po przekazaniu wykonawcy informacji o zaakceptowaniu projektu zamiennego przez Szpital. Zadeklarował możliwość kontynuacji realizacji budowy pod warunkiem zmiany terminu zakończenia budowy, ustalenia nowego harmonogramu robót, zwiększenia wynagrodzenia. Stanowisko podtrzymał w kolejnych pismach (pisma, k. 34, 69-73).
Projekt zamienny został dostarczony do Szpitala przez M. S. (1) najpierw w wersji elektronicznej w dniu 31.07.2018r. (tego samego dnia został zaakceptowany przez zamawiającego), a następnie papierowej w dniu 7.08.2018r. (k. 441). W dniu 20.08.2018r. doszło do kolejnego spotkania z M. S. (1), który poinformował przedstawicieli Szpitala, że umowa zawarta pomiędzy (...) i S. została zmieniona. Po spotkaniu przesłał zmienioną umowę oraz fakturę VAT (...) z dnia 11 maja 2018r. na kwotę 700.000,00 zł za opracowanie dokumentacji projektowej (umowa, k. 83-91, faktura, k. 33). W zmienionej wersji umowy zapis §6 ust. 2 brzmiał, że wynagrodzenie z tytułu realizacji przedmiotu umowy rozliczane będzie etapowo, przy czym pierwszy etap stanowi wynagrodzenie z tytułu opracowania dokumentacji projektowej oraz zabezpieczenia surowca do produkcji betonu ciężkiego magnetytowego w kwocie 700.000,00 zł. Z zapisów umowy został usunięty obowiązek zapłaty przez odbiorcę zaliczki. W dniu 24.09.2018r. M. S. (1) ponownie przysłał tą samą fakturę, jednak tym razem wynikało z niej, że płatność dotyczyła częściowej zapłaty zgodnie z umową dostawy. E-maila opatrzył komentarzem, że treść faktury na prośbę (...) została zmieniona w dniu 14.06.2018r. (treść maila z fakturą, k. 199-200).
Pismem z dnia 5.09.2018r. Szpital odstąpił od umowy (pismo, k. 144-146) i powołał komisję inwentaryzacyjną na dzień 5.10.2018r. (k. 1573-1596). Obecni na spotkaniu byli m.in: D. K. (1) jako inspektor nadzoru inwestorskiego, K. P.- powołany przez zamawiającego rzeczoznawca z dziedziny prawa budowlanego oraz przedstawiciel projektanta - (...). Nie stawili się mimo wezwania do uczestnictwa T. M. (1) i R. B.. Dopiero na spotkaniu D. K. (1) poinformował obecnych o wykonaniu płyty fundamentowej według rysunku zamiennego, który, jak twierdził, sam wykonał (k. 1581)
Szpital zawarł z K. P. umowę, w ramach której miał on ustalić ilość oraz stan robót wykonanych przez wykonawcę do czasu zejścia z budowy, ustalenie wartości tych robót, ustalenie ilości i wartości materiałów niewbudowanych i pozostawionych na placu budowy, wskazanie odstępstw od dokumentacji projektowej oraz wskazania działań i prac koniecznych do doprowadzenia robót do stanu zgodnego z dokumentacją projektową i sztuką budowlaną.
Celem oszacowania faktycznej wartości wykonanych robót budowlanych związanych z realizacją budowy bunkra w stosunku do kosztorysu inwestorskiego, Szpital zlecił sporządzenie opinii technicznej H. Ł., rzeczoznawcy z zakresu budownictwa (opinia techniczna, k. 28-30). Wymieniony, po dokonaniu oględzin budynku bunkra w sierpniu 2018r. stwierdził, że łączna wartość robót budowlanych wyniosła 512.481,63 zł, w tym robót nie ujętych w kosztorysie inwestorskim w postaci wykonania płyty posadzkowej, żelbetowej w bunkrze i pomieszczeniach przychodni. H. Ł. potwierdził wykonanie przyłącza i instalacji kanalizacji sanitarnej pod podłożem obiektu.
Zastrzeżenia wynikające z opinii zleconych przez szpital potwierdzili: biegły sądowy A. S. oraz biegli z Instytutu Inżynierii Budowlanej.
W oparciu o ustalenia K. P., H. Ł. oraz powołanych do sprawy biegłych można stwierdzić, że wykonawca:
1. tylko częściowo, w sposób niezgodny z założeniami projektowymi dokonał wymiany i zagęszczenia gruntu pod płytą fundamentową,
2. niegodnie z projektem wykonał roboty fundamentowe wykonując podbudowę z betonu podkładowego tylko na części płyty i o cieńszej warstwie niż zakładana w projekcie, pominął też montaż płyt szalunkowych, ciągłość izolacji z folii (jako warstwy poślizgowej), i przeciwwodnej typu ciężkiego z dwóch warstw papy termozgrzewalnej w osnowie z włókna szklanego, izolacji termicznej ze styropianu,
3. nie wykonał instalacji wodnej ani deszczowej (tymczasowe umieszczenie rur kanalizacyjnych na ogrodzeniu placu budowy i podłączenie ich do studni nie można było potraktować jako części docelowej kanalizacji deszczowej a jedynie jako tymczasowe odwodnienie służące wykonawcy do zabezpieczenia wykonanych prac przed wodą opadową),
4. nie wykonał instalacji sanitarnej zgodnie z projektem odbiegając od niego w następujący sposób:
- wykonanie podejść w innych miejscach niż wskazywał projekt,
- wykonanie dodatkowych podejść, których nie było w projekcie,
- brak wykonania części podejść kanalizacyjnych,
- brak wymiany gruntu pod płytą fundamentową (miejsce posadowienia kanalizacji podposadzkowej). Dodatkowo brak było protokołów potwierdzających zagęszczenie gruntu w wykopie do 95% zmodyfikowanej wartości Proctora, brak prób szczelności potwierdzających poprawność wykonania instalacji i brak dokumentacji powykonawczej (inwentaryzacji robót zanikowych instalacji sanitarnej), brak protokołów odbioru po wykonaniu każdego z etapów realizacji instalacji kanalizacji (odbiór wykopu, odbiór wykonania rurociągów, prób szczelności, odbioru zasypania kanalizacji). Brak było też podejść pod część przyrządów sanitarnych (wg. projektu też ich nie zaprojektowano natomiast wykonawca nie zgłosił żądanych zastrzeżeń do projektu i wykonał instalację z brakami),
5. wykonał płytę fundamentową niezgodnie z projektem budowlanym autorstwa (...) sp. z o.o. zmieniając sposób jej zbrojenia, stosując otulinę zbrojenia dużo większą niż zakładał to projekt,
6. źle wykonał zbrojenie ścian szachtu windowego stosując pojedynczą siatkę z prętów zamiast podwójnej, budując jego ściany ze znacznym odchyleniem od pionu, przekraczającym wartości dopuszczalne,
co skutkowało koniecznością sporządzenia projektu zamiennego, rozbiórką wadliwie wykonanych elementów budowlanych, koniecznością wykonania jet grountingu w celu wzmocnienia posadowienia budynku i dokończenia wykonywania instalacji przez kolejnego wykonawcę.
Po zejściu wykonawcy z budowy, Szpital zlecił (...) Sp. z o.o. w G. wykonanie projektu zamiennego , gdzie zbadano wytrzymałość płyty i wprowadzono zmiany w projekcie konstrukcji budynku, które to dopiero umożliwiły dalsze prace budowlane.
Realizację inwestycji przejęło Przedsiębiorstwo Budowlane (...) sp.j. J. i E. S.. Wykonawca m.in. wykonał czyszczenie i kamerowanie sieci kanalizacji sanitarnej ułożonej pod płytą. Kamerowanie nie wykazało uszkodzeń. Wykonawca ten dopiero wtedy wykonał przyłącza do sieci wody, kanalizacji sanitarnej i deszczowej.
Prace naprawcze po firmie (...) objęły rozbiórkę istniejących elementów budowlanych o wartości 45.670,85 zł netto oraz wzmocnienie istniejących fundamentów (odwierty, iniekcje ciśnieniowe), o łącznej wartości 1.333.751,26 zł netto, w sumie wyniosły 1.696.689,20 zł brutto.
|
umowa nr (...), formularz oferty, wykaz osób do nadzoru robót budowlanych, dwa harmonogramy rzeczowo- finansowe, faktura, opinia techniczna, protokół częściowy odbioru robót,
|
7-15, 22-31
|
|
Oskarżony D. K. (1) był zatrudniony w SP ZOZ MSW z W-MCO w O. od dnia 05.05.2016r. na stanowisku zastępcy Dyrektora ds. Techniczno-Logistycznych i do jego obowiązków należał m.in. nadzór nad działalnością inwestycyjno-remontową w zakresie jej celowości, kosztów i wykonawstwa. W dniu 22.03.2018r. przyjął na siebie dodatkowo obowiązki inspektora nadzoru inwestorskiego przy budowie i modernizacji zakładu radioterapii, określone ustawą Prawo budowlane i innymi przepisami prawa. Potwierdził, że roboty budowlane będą realizowane wg projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę nr II- (...) znak(...)z dnia 30.10.2017r. wydaną przez Prezydenta Miasta O. (oświadczenie, k. 433).
Zgodnie z art. 25 ustawy Prawo budowlane do podstawowych obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego należy:
1) reprezentowanie inwestora na budowie przez sprawowanie kontroli zgodności jej realizacji z projektem lub pozwoleniem na budowę,
przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej;
2) sprawdzanie jakości wykonywanych robót budowlanych i stosowania przy wykonywaniu tych robót wyrobów zgodnie z art. 10;
3) sprawdzanie i odbiór robót budowlanych ulegających zakryciu lub zanikających, uczestniczenie w próbach i odbiorach technicznych instalacji, urządzeń technicznych i przewodów kominowych oraz przygotowanie i udział w czynnościach odbioru gotowych obiektów budowlanych i przekazywanie ich do użytkowania;
4) potwierdzanie faktycznie wykonanych robót oraz usunięcia wad, a także, na żądanie inwestora, kontrolowanie rozliczeń budowy.
Zadaniem oskarżonego, wynikającym z umowy i ustawy, były: nadzór nad kosztami inwestycji wynikającymi z zawartej między stronami umowy oraz kontrola prowadzenia robót budowlanych zgodnie z projektem lub pozwoleniem na budowę.
Umowa nr (...) na wykonanie robót budowlanych regulowała sytuacje:
- stwierdzenia błędów w dokumentacji projektowej - wymagana była wtedy konsultacja z projektantem i naniesienie przez niego poprawek lub zmian w projekcie,
- zmian w technologii robót, materiałów i urządzeń ujętych w dokumentacji projektowej - wymagane było wtedy za zgodą Szpitala wykonanie dokumentacji projektowej zamiennej.
Choć w przedmiotowej sprawie natrafiono na problem związany z innym niż przyjęty w projekcie podstawowym posadowieniem budynków sąsiednich, żaden z oskarżonych nie skonsultował konieczności zmian projektowych z projektantem. Zresztą projekt wskazywał, co należy zrobić, gdyby się okazało, że fundamenty sąsiadujących budynków znajdują się poniżej posadowienia projektowanego budynku- w tej sytuacji projektant nakazał przegłębić wykop do poziomu istniejących fundamentów i uzupełnić do poziomu posadowienia nowego obiektu chudym betonem.
Choć z góry założono zmianę technologii robót i materiałów, nie wstrzymał prac do czasu zakończenia opracowywania projektu zamiennego i uzyskania zamiennej decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie zmiany konstrukcyjnej fundamentów.
Było to niewątpliwie związane z brakiem płynności finansowej (...), która bez zapłaty za poszczególne etapy budowy nie miała środków, by kontynuować prace i w tej sytuacji tłumaczyło to pośpiech, oszczędzanie na materiałach i pracach, opieranie się na niekompletnej i niegotowej dokumentacji projektowej zamiennej.
Okoliczność, że oskarżony D. K. (1) jako osoba odpowiedzialna za nadzór nad działalnością inwestycyjno-remontową w zakresie jej celowości, kosztów i wykonawstwa oraz jako inspektor nadzoru inwestorskiego:
1. dokonał odbioru robót przewidzianych harmonogramem rzeczowo finansowym w l etapie robót, pomimo niewykonania robót w zakresie:
- instalacji wodociągowej,
- kanalizacji deszczowej,
- niezgodnego z projektem wykonania robót w zakresie kanalizacji sanitarnej,
- częściowego niewykonania prac ziemnych,
- niezgodnego z projektem wykonania robót fundamentowych,
2. nie zakwestionował wartości robót z l etapu podanych przez wykonawcę w harmonogramie rzeczowo - finansowym, w konsekwencji czego dopuścił do wypłaty wykonawcy zawyżonego wynagrodzenia z tytułu l etapu robót,
3. w toku dalszych robót zaaprobował niezgodne z projektem wykonanie płyty fundamentowej i niezgodne z projektem wykonanie elementów żelbetowych,
uzasadnia wniosek, że swoim zachowaniem wyczerpał znamiona przestępstw pozostających w zbiegu kumulatywnym z art. 296§1 i 3 k.k. w zb. z art. 271§3 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k.
Zgodnie z art. 296§1k.k. popełnia przestępstwo ten kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu
ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, jeśli zaś szkoda majątkowa osiąga wielki rozmiar, w rozumieniu art. 115§7a w zw. z §6 k.k. (tj. kiedy jej wysokość w czasie popełnienia czynu zabronionego przekracza 1.000.000,00 złotych) , takie zachowanie przyjmuje postać kwalifikowaną przestępstwa z §3.
Jednocześnie działając wspólnie i w porozumieniu z kierownikiem budowy i wykonawcą, potwierdzając w protokole częściowego odbioru robót z dnia 02.05.2018r. okoliczności, które nie miały miejsca a miały znaczenie prawne, D. K. (1) dopuścił się jako osoba upoważniona do wystawienia dokumentu ( zgodnie z art. 25 pkt 3 Prawo budowlane odbiór robót budowlanych ulegających zakryciu lub zanikających należy do obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego) poświadczenia nieprawdy, przy czym nastąpiło to w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez Spółkę (...), co wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 271§3 k.k. O zamiarze kierunkowym oskarżonego, by Spółka (...) uzyskała korzyść majątkową świadczy przejęte od samego początku założenie, że wykonawca otrzyma wynagrodzenie zgodne z ryczałtowym pomimo przewidzianej zmiany technologii budowy ochrony radiologicznej bunkra na tańszą oraz wypłacenie za I etap budowy wynagrodzenia przekraczającego o 842.418,37 zł brutto wartość robót przewidzianą kosztorysem inwestorskim.
Protokół robót budowlanych stanowi dokument w rozumieniu art. 271 k.k. Teza ta jest zgodna z art. 45 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane i przepisami wykonawczymi do tego przepisu ustawy obowiązującymi na dzień 2 maja 2018r.(tj. §8 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia, t.j. Dz.U. 2018.963), z których wynika, że protokół odbioru robót budowlanych jest częścią dziennika budowy stanowiącego dokument urzędowy przebiegu robót budowlanych oraz zdarzeń i okoliczności zachodzących w toku wykonywania robót mających znaczenie w sferze wielu dziedzin prawa. Zgodnie z przepisami prawa budowlanego (art. 25 ustawy - Prawo budowlane) inspektor nadzoru budowlanego ma kontrolować prawidłowość, jakość i zgodność z wymogami bezpieczeństwa prowadzonych prac budowlanych. Jest on uprawniony do potwierdzania faktycznie wykonanych robót. W istocie inspektor nadzoru jest więc quasi-osobą zaufania publicznego, której status określa prawo budowlane (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2004 r., IV KK 213/04). Zatem inspektor nadzoru budowlanego jest "inną osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu" w rozumieniu art. 271 § 1 k.k., a dokumentowi przez niego wystawionemu przysługuje domniemanie prawdziwości (por. wyrok SN z 19.11.2004 r., III KK 81/04, LEX nr 141348).
W tej sprawie oskarżony D. K. (1) jako inspektor nadzoru budowlanego w dokumencie zaufania publicznego - protokole częściowego odbioru robót budowlanych z dnia 2 maja 2018r. poświadczył nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie dla realizacji umowy zawartej pomiędzy Samodzielnym Publicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej MSWiA z (...)- (...) Centrum Onkologii w O. a Spółką (...), a więc okoliczności mających znaczenie prawne.
Należy przyjąć, że na wartość szkody, jaką poniósł inwestor złożyły się: wartość niewykonanych robót objętych I etapem i opłaconych fakturą nr (...) oraz wartość robót naprawczych i innych kosztów, niezbędnych do usunięcia stwierdzonych odstępstw od projektu wykonawczego i kontynuowania procesu inwestycyjnego.
Wartość szkody z tytułu opłacenia faktury nr (...) w zawyżonej wysokości to wartość faktury 1.795.000,00 zł pomniejszona o wartość faktycznie wykonanych prac i zakupionego materiału, czyli:
- 16.000,00 zł z faktury nr (...)r. (k. 324), gdyż (...) zleciło wykonanie usługi wykonania robót ziemnych wraz z wywozem urobku na taką wartość, pomijając przy tym wymianę gruntu oraz jego odpowiednie zagęszczenie,
- 18.325,41zł za roboty rozbiórkowe zgodnie z kosztorysem,
- 10.002,16 zł za roboty budowlane w zakresie rurociągów wody ściekowej, gdyż część instalacji została wykorzystana w dalszym procesie budowlanym a H. Ł. wycenił wartość wykonanej instalacji na wskazaną kwotę,
- 714.015,00 zł za rynkową wartość socjalistycznego kruszywa.
co w sumie daje wartość 1.036.657,43 zł.
Do tego doszły koszty robót naprawczych i koszt nowej dokumentacji projektowej, tj:
-kwota 1.696.689,20 zł- koszt wykonania robót koniecznych do doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z projektem i usunięcia wadliwych robót,
- kwota 158. 670,00 zł- koszt sporządzenia dokumentacji projektowej zamiennej przez (...).
W sumie szkoda wyniosła 2.892.016,63 zł.
W wystawieniu tego dokumentu z oskarżonym D. K. (1) współdziałali oskarżeni R. B. i T. M. (2).
Okoliczność, że oskarżony w krótkich odstępach czasu ( w okresie od 08.05.2018r. do 24.07.2018r.) w wykonaniu z góry powziętego zamiaru jako inspektor nadzoru inwestorskiego, będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu, poświadczył nieprawdę w dzienniku budowy, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, o zgodnym z projektem wykonaniu robót fundamentowych i ścian, dokonując odbiorów i potwierdzając prawidłowość ich wykonania, pomimo wykonania fundamentów i ścian szybu windowego niezgodnie z projektem budowlanym, determinuje przyjęcie, że jego zachowanie wyczerpało znamiona przestępstwa z art. 271 §1 k.k. w zw. z art. 12 §1 k.k.
|