II CSKP 212/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
3 marca 2026 r.
SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)
SSN Władysław Pawlak
SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 3 marca 2026 r. w Warszawie
skargi kasacyjnej W.K.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie
z 12 maja 2022 r., II Ca 619/21,
w sprawie z wniosku W.K.
z udziałem P.K., A.K. i P. spółki akcyjnej w L.
o ustanowienie służebności przesyłu,
1) oddala skargę kasacyjną,
2) zasądza od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika P. spółki
akcyjnej w L. koszty postępowania kasacyjnego w kwocie 240
(dwieście czterdzieści) zł z odsetkami ustawowymi w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
wnioskodawczyni odpisu postanowienia do dnia zapłaty.
Władysław Pawlak
Dariusz Zawistowski
Agnieszka Piotrowska
(A.D.)
UZASADNIENIE
II CSKP 212/24
2
Postanowieniem z 16 marca 2021 r. Sąd Rejonowy Lublin-Wschód
w Lublinie z siedzibą w Świdniku oddalił wniosek W.K. o ustanowienie za
wynagrodzeniem w kwocie 4 708 550 zł na nieruchomości położonej w L. przy ul.
[…], składającej się z działek gruntu nr [...]1 i [...]2 o łącznej powierzchni 1,3453 ha,
objętej księgą wieczystą nr [...], bliżej opisanej służebności przesyłu na rzecz
uczestnika postępowania P. S.A. w L. jako właściciela urządzeń przesyłowych w
postaci trzech linii elektroenergetycznych wysokiego napięcia (WN) oraz jednego
słupa WN. Wnioskodawczyni domagała się także zobowiązania uczestnika do
naprawienia szkody wynikłej z obniżenia wartości nieruchomości.
Sąd Rejonowy ustalił, że wnioskodawczyni oraz uczestnicy postępowania
P.K. i A.K. są właścicielami nieruchomości objętej wnioskiem, przeznaczonej na
tereny aktywności gospodarczej, tereny tras komunikacyjnych, tereny urządzeń
elektroenergetyki - IT1 z przeznaczeniem gruntów pod realizację nowych stacji
transformatorowych wnętrzowych wolnostojących oraz wydzielenie działki pod
istniejące stacje transformatorowe. Nieruchomość znajduje się w strefie
uciążliwości linii napowietrznej wysokiego napięcia WN - 110 kV do czasu likwidacji
lub skablowania.
Na działce nr [...]1 znajduje się bliżej opisana linia napowietrzna WN 110 kV
relacji […], w której przebiegu znajduje się usytuowany na tej działce słup typu P+5
nr [...]. Przez wskazaną działkę przebiega również bliżej opisana linia WN relacji H.-
W. 110 kV. Przez działkę nr [...]2 przebiegają przewody bliżej opisanej linii
napowietrznej WN 110 kV relacji A.-W. Obecnie właścicielem tych urządzeń
przesyłowych jest uczestnik postępowania P. S.A. w L.. Przez obie działki
przebiega także podziemna linia kablowa średniego napięcia, która była
wykorzystywana do zasilania stacji transformatorowej K-71 C.; lina ta jest
nieczynna i nieeksploatowana.
Sąd ustalił dalej, że na podstawie ostatecznej decyzji Prezydium Miejskiej
Rady Narodowej z 21 grudnia 1970 r. nr […] oraz na podstawie ostatecznej decyzji
Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 23 grudnia 1970 r., wydanych na
podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania
nieruchomości (ostatni jedn. tekst: Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz.64, dalej: „u.z.t.w.n.”)
II CSKP 212/24
3
oraz zgodnie z wydaną przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury
Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. w zaświadczeniu nr […] z 28 marca
1969 r. lokalizacją szczegółową, zezwolono ówczesnemu przedsiębiorstwu
państwowemu - Zakładowi Energetycznemu w L. na budowę dwóch linii
energetycznych napowietrznych 110 kV do stacji L.- W. przy ul. […] w L. z
jednoczesnym ograniczeniem praw właścicieli nieruchomości, przez które miały
one przebiegać. Ograniczenie obejmowało dla każdej z linii WN pas o szerokości
19 m, w którym została wyłączona możliwość wznoszenia nowych budynków
mieszkalnych i gospodarczych, sadzenie drzew wysokopiennych oraz uprawiania
plantacji roślinnych o charakterze łatwopalnym. Ograniczenie obejmowało także, z
mocy samego prawa, dostęp przedstawicieli przedsiębiorstwa do przewodów i
urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją. Budowa
obu linii została zakończona w 1973 r. Linia WN 110 kV relacji H. – W. oznaczana
jest także jako linia WN 110 kV relacji L. 400 - H.W. i linia WN 110 kV relacji L. 400
- W. Linia WN 110 kV relacji A.-W. oznaczana jest, także jako linia WN 110 kV
relacji L.-A. - L.W. Po zakończeniu prac linie WN były nieprzerwanie eksploatowane
i wykorzystywane przez kolejne przedsiębiorstwa energetyczne, powstające
w wyniku przekształceń organizacyjnych i prawnych, do ciągłej dystrybucji energii
elektrycznej. Na przełomie lat 80-tych i 90-tych ubiegłego wieku nastąpiła
modernizacja i przebudowa linii WN 110 kV relacji A.-W. Zgodnie z decyzją Urzędu
Miejskiego w L. z 26 maja 1988 r., zezwolono na wejście na przedmiotową
nieruchomość w celu przebudowy linii WN 110 kV relacji A.-W. Jako właścicieli
nieruchomości wskazani zostali w niej F.K. i J.K., poprzednicy prawni aktualnych
właścicieli nieruchomości objętej wnioskiem. W ramach prac została zmieniona
lokalizacja słupa nr [...], który został postawiony na działce nr [...]1, gdzie znajduje
się także obecnie. Modernizacja i przebudowa linii WN 110 kV relacji A.- W. została
zakończona do 29 maja 1990 r. Modernizacja i przebudowa linii WN 110 kV relacji
A. – W. odbywała się z zachowaniem przebiegu dotychczasowej linii, w pasie
wyznaczonym decyzjami administracyjnymi wydanymi w latach siedemdziesiątych
ubiegłego wieku. Sąd Rejonowy opisał następnie w uzasadnieniu postanowienia
ciąg przekształceń prawnych i organizacyjnych podmiotów eksploatujących
II CSKP 212/24
4
przedmiotowe urządzenia przesyłowe, będących poprzednikami prawnymi ich
aktualnego właściciela czyli uczestnika postępowania.
W oparciu o przytoczone ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy doszedł
do przekonania, że wniosek o ustanowenie służebności przesyłu nie zasługuje na
uwzględnienie. Wbrew stanowisku wnioskodawczyni, uczestnik dysponuje bowiem
tytułem prawnym do korzystania z nieruchomości w zakresie niezbędnym
do obsługi i eksploatacji opisanych wyżej urządzeń przesyłowych, opartym na
opisanych wyżej ostatecznych decyzjach administracyjnych wydanych przez
uprawnione organy na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. Sąd wskazał, że przedmiotowe
decyzje funkcjonowały w obrocie przez kilkadziesiąt lat i stały się podstawą
przeprowadzenia przez szereg sąsiadujących ze sobą nieruchomości (w tym przez
nieruchomość objętą wnioskiem) opisanych linii elektroenergetycznych. Nie ma
podstaw do kwestionowania ich ostateczności, ponadto sąd powszechny nie jest
uprawniony do badania skuteczności jej doręczenia poszczególnym właścicielom
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 lipca 2015 r., IV CSK 636/14).
Właściwą drogą do wzruszenia tej decyzji lub podważenia jej mocy pozostaje
odpowiednie postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia
nieważności decyzji lub wznowienia postępowania administracyjnego.
Sąd Rejonowy podniósł także, powołując się na utrwalone poglądy orzecznictwa
i nauki prawa, że tak zwana bezwzględna nieważność decyzji administracyjnej,
która może być wzięta pod uwagę przez sąd powszechny, zachodzi wówczas,
gdy decyzja została wydana bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, przez organ
oczywiście niewłaściwy lub bez zachowania jakiejkolwiek procedury, co w tej
sprawie nie miało miejsca (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 7 lipca 2005 r., IV CK
12/05 oraz uchwała Sądu Najwyższego z 21 listopada 1980 r., III CZP 43/80,
OSNC 1981, nr 8, poz.142). Sąd Rejonowy podniósł ponadto, że przy
uwzględnieniu, iż obie linie elektroenergetyczne zostały wybudowane i oddane
do użytku poprzednikowi prawnemu uczestnika P. S.A. w L., najpóźniej z dniem 27
kwietnia 1973 r., przy założeniu, że omówione wyżej decyzje administracyjne nie są
ostateczne, należy przyjąć, że poprzednik prawny uczestnika objął w posiadanie
służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu w dobrej wierze.
Pozostawał bowiem w usprawiedliwionym okolicznościami przekonaniu, że
II CSKP 212/24
5
dysponuje uprawnieniem wynikającym z ostatecznej decyzji administracyjnej (zob.
wyrok Sądu Najwyższego z 13 lipca 2017 r., I CSK 737/16 oraz postanowienie
Sądu Najwyższego z 15 lutego 2017 r., II CSK 205/16, OSNC 2017/10/115).
Oznacza to, że zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej
służebności przesyłu nastąpiłoby z dniem 27 kwietnia 2003 r., a zatem przed
wniesieniem przedmiotowego wniosku o ustanowienie służebności przesyłu. Sąd
Rejonowy wskazał także, że nie ma podstaw do ustanowienia służebności przesyłu
w zakresie podziemnej linii kablowej zasilającej poprzednio stację transformatorową
K-71 C., albowiem nie wchodzi ona w skład przedsiębiorstwa uczestnika. Z tych
przyczyn oddalił wniosek.
Apelacja wnioskodawczyni od powyższego orzeczenia została oddalona
postanowieniem Sądu Okręgowego w Lublinie z 12 maja 2022 r., który podzielił
ustalenia faktyczne i oceny prawne Sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy
potwierdził, że w okolicznościach sprawy, przedstawione przez uczestnika akty
administracyjne dotyczące przedmiotowych linii elektroenergetycznych, wydane na
podstawie art. 35 u.z.t.w.n., stanowią tytuły prawne legalizujące stan istnienia
infrastruktury elektroenergetycznej na nieruchomości wnioskodawczyni,
wyłączające możliwość ubiegania się przez właścicieli o ustanowienie służebności
przesyłu na podstawie art. 3051 i nast. k.c. Sąd Okręgowy akcentował, że sądy
powszechne pozostają związane stanem prawnym wynikającym z funkcjonujących
w obrocie przedmiotowych decyzji administracyjnych, wydanych przez właściwy
organ, w zakresie kompetencji ustawowych i w odpowiednim postępowaniu
administracyjnym, które były podstawą przeprowadzenia przez nieruchomość
wnioskodawczyni linii elektroenergetycznych. Właściwą drogą do wzruszenia tych
decyzji lub podważenia ich mocy jest odpowiednie postępowanie administracyjne
(stwierdzenie nieważności decyzji lub wznowienie postępowania
administracyjnego).
Odnosząc się do apelacyjnego zarzutu dopuszczalności powoływania się
na decyzję wywłaszczeniową w sytuacji, w której nie wykazano, że w wyniku
jej ewentualnego obowiązywania, doszło do wypłaty jakiegokolwiek odszkodowania
na rzecz ówczesnych właścicieli nieruchomości, Sąd Okręgowy podniósł,
że przepisy ustawy z 12 marca 1958 r. wyczerpująco regulowały problematykę
II CSKP 212/24
6
odszkodowawczą w odniesieniu do wszelkich strat związanych ze zgodnym
z prawem założeniem i przeprowadzeniem przewodów i urządzeń przesyłowych
na cudzych (nie stanowiących własności państwowej) nieruchomościach.
Uszczerbek majątkowy właściciela, wynikający z legalnego korzystania z jego
nieruchomości wskutek trwałego posadowienia urządzeń przesyłowych, podlegał
naprawieniu na podstawie art. 36 tej ustawy, stanowiącego, że odszkodowanie
za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2, strony ustalają
na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania
ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent
lub naczelnik miasta (dzielnicy). Sąd drugiej instancji podniósł dalej, że stosunek
odszkodowawczy jest stosunkiem jedynie akcesoryjnym wobec stosunku
wywłaszczenia, a ten z kolei ma swoje umocowanie w decyzji administracyjnej,
stanowiącej zdarzenie publicznoprawne, które swój publicznoprawny charakter
narzuca stosunkowi odszkodowawczemu. Stosunek odszkodowawczy, mimo
że jest wywołany przez wydanie decyzji administracyjnej, nie powstaje
na podstawie samej decyzji administracyjnej, lecz powstaje ex lege, a jego
podstawą prawną w aktualnie obowiązującym porządku prawnym są art. 21 ust.
1 Konstytucji oraz art. 128 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce
nieruchomościami. Akcesoryjność tego stosunku wobec decyzji wywłaszczeniowej
wyraża się jedynie w tym, że decyzja administracyjna jest bezpośrednią przyczyną,
warunkiem sine qua non powstania stosunku odszkodowawczego. W żadnym razie
z powyższych regulacji nie wynika zaś, że warunkiem dopuszczalności wydania
decyzji wywłaszczeniowej, w trybie art. 35 ust. 1 i 2 tudzież jej obligatoryjnym
elementem jest obowiązek realizacji żądania odszkodowawczego za straty
związane z posadowieniem na jego nieruchomości sieci przesyłowej i jej
poszczególnych urządzeń, włącznie z obniżeniem wartości tej nieruchomości.
Skorzystanie z tego uprawnienia pozostawione jest woli podmiotu i bynajmniej nie
przesądza o ważności decyzji administracyjnej stanowiącej jedynie bezpośrednią
przyczynę - warunek powstania stosunku odszkodowawczego a nie jej obligatoryjny
element. Z tych przyczyn apelacja podlegała oddaleniu.
W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art. 35 ust. 1
u.z.t.w.n., art. 16 § 1 k.p.a., art. 222 § 2 k.c. oraz art. 225 w zw. z art. 224 § 2 k.c.,
II CSKP 212/24
7
art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz, art. 3271 § 1 k.p.c. (w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.)
w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.
Formułując te podstawy kasacyjne, skarżąca wniosła o uchylenie
zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu
do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia
w całości i orzeczenie przez Sąd Najwyższy co do istoty sprawy przez
uwzględnienie wniosku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzut naruszenia art. 3271 § 1 w zw. z art. 13 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.
uchyla się spod skutecznej kontroli kasacyjnej ze względu na rozbieżność między
treścią powołanych w nim przepisów postępowania a treścią tego zarzutu.
Art. 3271 § 1 k.p.c. reguluje elementy składowe uzasadnienia wyroku sądu
pierwszej instancji (i na podstawie odesłania z art. 13 § 2 k.p.c. – także
uzasadnienia wydanego w postępowaniu nieprocesowym postanowienia sądu
pierwszej instancji rozstrzygającego co do istoty sprawy). Tymczasem zarzut
kasacyjny odnosi się do zarzucanych przez skarżącą mankamentów uzasadnienia
postanowienia sądu drugiej instancji, wydanego w wyniku ponownego rozpoznania
sprawy wskutek apelacji, a zatem znajduje do niego zastosowanie art. 387 k.p.c.
w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., którego skarżąca nie przytoczyła jednak w tej podstawie
kasacyjnej. Tymczasem, stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy
rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw.
Oznacza to powinność Sądu Najwyższego merytorycznego rozpoznania jedynie
tych zarzutów materialnoprawnych i procesowych, które zostały wytknięte przez
skarżącego i są dopuszczalne w świetle art. 3983 § 1 i 2 k.p.c., a także
niedopuszczalność uwzględnienia z urzędu innych występujących wprawdzie
obiektywnie, lecz nie wytkniętych przez skarżącego, uchybień materialnoprawnych
i procesowych, bez względu na ich ciężar i znaczenie dla wyniku rozpoznania
skargi.
II CSKP 212/24
8
Zarzuty naruszenia art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. i art. 16 § 1 k.p.a. koncentrują się
wokół kwestionowania przyjętego przez Sądy meriti i decydującego dla
rozstrzygnięcia sprawy poglądu, że przedstawione przez uczestnika postępowania
decyzje administracyjne, wydane na podstawie art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. w latach
siedemdziesiątych ubiegłego wieku, stanowią tytuł prawny do korzystania przez
uczestnika z nieruchomości w zakresie niezbędnym do obsługi i eksploatacji
opisanych wyżej urządzeń przesyłowych. W takim stanie faktycznym i prawnym
wnioskodawczyni nie mogła zatem żądać ustanowienia służebności przesyłu na
podstawie przepisów kodeksu cywilnego, albowiem ustanowienie przedmiotowego
ograniczonego prawa rzeczowego w drodze umowy lub orzeczenia sądu jest
możliwe tylko w sytuacji, w której przedsiębiorca przesyłowy korzysta z określonej
nieruchomości w zakresie posadowionych na niej urządzeń przesyłowych bez tytułu
prawnego.
Ograniczając rozważania prawne do niezbędnego minimum, podyktowanego
podstawami skargi, należy podnieść, że kolejne ustawy o gospodarce gruntami
i wywłaszczaniu nieruchomości (z 1958 r., 1985 r i 1997 r.) regulowały oprócz
instytucji wywłaszczenia, rozumianego jako pozbawienie w drodze decyzji
administracyjnej prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego
prawa rzeczowego na nieruchomości za odszkodowaniem, także tak zwane „małe
wywłaszczenie”, polegające na ograniczeniu prawa własności nieruchomości przez
czasowe jej zajęcie lub przyznanie określonym podmiotom uprawnień
do korzystania z nieruchomości w oznaczonym zakresie ze względu na ważny
interes publiczny, polegający na cywilizacyjnej konieczności budowy i eksploatacji
infrastruktury przesyłowej w zakresie dostawy wody, ciepła, gazu, energii
elektrycznej itp., realizującej istotne potrzeby społeczeństwa. Tego rodzaju
inwestycje miały tak zwany charakter magistralny, to znaczy, że przebiegały liniowo
przez wiele sąsiadujących ze sobą nieruchomości stanowiących przedmiot
własności różnych osób. Przedsiębiorstwa prowadzące działalność z zakresu
wytwarzania i sprzedaży energii elektrycznej, gazu, dostarczania wody, odbioru
ścieków, świadczenia usług telekomunikacyjnych korzystają z urządzeń
przesyłowych, które z reguły usytuowane być muszą na wielu nieruchomościach
stanowiących własność innych osób, bez którego prowadzenie takiej działalności
II CSKP 212/24
9
i zaspokajanie potrzeb społeczeństwa byłoby niemożliwe, co wiąże się
z ograniczeniem prawa właścicieli do tych nieruchomości.
Do tego rodzaju regulacji należał art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n., na tle którego
w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, że decyzja
administracyjna wydana na podstawie tego przepisu jest tytułem prawnym dla
przedsiębiorcy przesyłowego do stałego korzystania z wymienionej w tej decyzji
nieruchomości (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2010 r., III CZP
116/09, OSNC-ZD 2010/3/92 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2014 r., III CZP 87/13, OSNC 2014, nr 7-8, poz.
68). Skutkiem ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej na jego podstawie było
ograniczenie prawa własności nieruchomości przez ustanowienie trwałego
obowiązku znoszenia przez właściciela nieruchomości stanu ukształtowanego
przez zainstalowanie na niej urządzeń przesyłowych (zob. wyroki Sądu
Najwyższego z 20 marca 2002 r., V CKN 1863/00; z 8 czerwca 2005 r.,
V CK 679/04 i z 8 czerwca 2005 r., V CK 680/04 oraz uchwała z 10 listopada 2005
r., III CZP 80/05, OSNC 2006, nr 9, poz. 146). Skutki wywołane decyzjami dotyczą
przy tym każdego kolejnego właściciela nieruchomości i każdego kolejnego
przedsiębiorcy przesyłowego, który uzyskał tytuł do urządzeń przedsiębiorstwa
i jest odpowiedzialny za utrzymanie ich właściwego stanu oraz eksploatację (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2007 r., II CSK 156/07).
Kontynuując ten kierunek wykładni, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że jeżeli
przedsiębiorca, będący właścicielem urządzeń wymienionych w art. 49 § 1 k.c.,
wykonuje uprawnienia wynikające z decyzji wydanej na rzecz jego poprzednika
prawnego na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 u.z.t.w.n., właściciel nieruchomości nie
może żądać ustanowienia służebności przesyłu (zob. uchwała Sądu Najwyższego
z 6 czerwca 2014 r., III CZP 107/13, OSNC 2015, Nr 3, poz. 29; postanowienia
Sądu Najwyższego z 4 lipca 2014 r., II CSK 639/13 i z 30 stycznia 2015 r.,
III CSK 123/14). Zasada trwałości decyzji administracyjnych zawarta art. 16 § 1
k.p.a. przemawia zarówno za trwałością ukształtowanego nią stanu, jak i za tym,
że po uchyleniu ustaw z 1958 r. i z 1985 r., do stanu objętego decyzjami wydanymi
odpowiednio na podstawie art. 35 ust. 1 i art. 70 ust. 1 tych aktów prawnych
znajdują zastosowanie przepisy, którymi zastąpione zostały w nowym systemie
II CSKP 212/24
10
prawnym. Uzyskanie przez decyzję cechy ostateczności powoduje niemożność
ponownego orzekania w tej samej kwestii (zob. uchwała Sądu Najwyższego
z 20 stycznia 2010 r., III CZP 116/09).
Skarżąca zarzuciła w skardze kasacyjnej, że przedmiotowe decyzje nie
wywarły skutku prawnego przypisanego mu przez Sąd Okręgowy, polegającego
na trwałym ograniczeniu prawa własności w stosunku do nieruchomości, objętej jej
wnioskiem, albowiem ta nieruchomość nie została wskazana w tych decyzjach;
decyzje te nie określały także jej właściciela, a ponadto nie wskazywały, jakich linii
energetycznych dotyczą. Zarzuty te lokują się zarówno w sferze oceny dowodów
zgromadzonych w sprawie i poczynionych na ich podstawie ustaleń faktycznych,
jak i stosowania prawa materialnego. Ostateczna decyzja wywłaszczeniowa
wydana na podstawie art. 35 u.z.t.w.n., dla wywołania przewidzianych tą ustawą
skutków prawnych w postaci trwałego ograniczenia prawa własności musi określać
nieruchomość, której dotyczy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 26 września 2014 r.,
IV CSK 724/13). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono też, że w razie
niedokładnego określenia nieruchomości, której decyzja dotyczy, ustalenie jej
zakresu przedmiotowego może nastąpić przy wykorzystaniu innych elementów
zawartych w jej treści, w tym wymienionych w decyzji stron postępowania, jeżeli
pozwala to na przyporządkowanie nieruchomości tym podmiotom. W razie
niedokładnego wskazania oznaczenia nieruchomości w osnowie decyzji wydanej
na podstawie art. 35 u.z.t.w.n., badaniu podlegają również dane zawarte w jej
uzasadnieniu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2017 r.,
I CSK 179/16; z 10 lutego 2017 r., V CSK 296/16; z 15 lutego 2017 r., II CSK
205/16 oraz z 26 stycznia 2018, II CSK 124/17). Należy ponadto zwrócić uwagę,
że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okoliczność, iż decyzja wydana
na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. nie wskazuje określonej osoby, jako strony
postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem tej decyzji oraz nie
została ona doręczona tej osobie, także nie przesądza o tym, iż osoba ta nie miała
statusu strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a w konsekwencji,
że decyzja ta nie spowodowała wobec niej konsekwencji wynikających z przepisów
u.z.t.w.n. w postaci trwałego ograniczenia jej prawa i nabycia skutecznego wobec
niej tytułu prawnego do korzystania z jej nieruchomości. Odwołanie się w decyzji
II CSKP 212/24
11
do prawa własności nieruchomości adresata decyzji, a więc strony postępowania
administracyjnego oraz określenie nieruchomości przez jej związek z przebiegiem
urządzeń przesyłowych, wystarczająco indywidualizuje nieruchomość (zob. wyrok
Sądu Najwyższego z 26 września 2014 r., IV CSK 724/13 oraz postanowienie Sądu
Najwyższego z 10 lutego 2017 r., V CSK 296/16).
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd Okręgowy dokonał w uzasadnieniu
zaskarżonego postanowienia, ustaleń dotyczących przedmiotowego
i podmiotowego zakresu treści przedmiotowych decyzji administracyjnych na
podstawie szczegółowo omówionego i ocenionego, jako wiarygodny, materiału
dowodowego sprawy. Podniósł, że dowody z wymienionych przez Sąd
dokumentów wskazują, iż te decyzje obejmowały nieruchomości należące do
poprzedników prawnych wnioskodawczyni czyli F. i J. K., którzy zostali wymienieni
wprost w treści decyzji z 21 grudnia 1970 r. jako jej adresaci pod numerem 75. Sąd
Okręgowy stwierdził zatem, że w oparciu o materiał dowodowy sprawy można było
w jednoznaczny sposób ustalić, że decyzje Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z
21 grudnia 1970 r., nr […], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nr [….] z 23
grudnia 1970 r. oraz decyzja Urzędu Miejskiego w L. z 26 maja 1988 r., […]
dotyczyły istotnie nieruchomości poprzedników prawnych wnioskodawczyni oraz w
sposób dostateczny ją indywidualizowały przez jej związek z przebiegiem
urządzeń przesyłowych na nieruchomości, spełniając tym samym wymóg
skonkretyzowania nieruchomości w decyzji administracyjnej. Zarzuty skargi
kasacyjnej polemizują z tymi ustaleniami i ocenami prawnymi, ale, w konfrontacji z
nimi, nie zasługują na uwzględnienie. Elementem stanu faktycznego sprawy jest
sytuacja prawna wywołana decyzją administracyjną. Sąd powszechny jest
związany stanem prawnym przez nią wytworzonym, co wynika zarówno z
charakteru i podstawy prawnej decyzji, jak i podziału kompetencyjnego pomiędzy
sądownictwem powszechnym i administracyjnym. Niedopuszczalne jest zatem
kwestionowanie merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej i sąd
powszechny nie jest władny badać prawidłowości jej podjęcia (zob. uchwała składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 9 października 2007 r., III CZP 46/07, OSNC
2008 r., Nr 3, poz. 30, postanowienie Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2009 r., III
CZP 29/09; wyroki Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2009 r., I CSK 26/09, OSNC-
II CSKP 212/24
12
ZD 2010 r., Nr A, poz. 22 oraz z 16 grudnia 2009 r., I CSK 175/09, OSNC 2010, nr
7 - 8, poz. 115). Dopóki decyzja administracyjna nie zostanie podważona we
właściwym postępowaniu i pozostaje w obrocie prawnym, wiąże sąd wyłączając
dopuszczalność badania okoliczności związanych z prawidłowością postępowania
administracyjnego, ostatecznością decyzji oraz merytoryczną poprawnością
rozstrzygnięcia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 maja 2018 r.,
I CSK 448/17).
Z tej perspektywy zatem, skarga kasacyjna wnioskodawczyni nie zasługiwała
na uwzględnienie, co prowadziło do jej oddalenia (art. 39814 k.p.c.).
Władysław Pawlak
(A.D.)
[r.g.]
Dariusz Zawistowski
Agnieszka Piotrowska
