I KS 4/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Siwek
Dnia 2 lipca 2026 r.
w sprawie K.R.
oskarżonego art. 157 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 2 lipca 2026 r.
skargi obrońców oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 28 listopada 2025 r., sygn. akt IV Ka 409/25,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu
z dnia 28 stycznia 2025 r., sygn. akt III K 922/23,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
1. oddalić skargę,
2. obciążyć K.R. uiszczoną przez niego opłatą sądową w
kwocie 450 (czterysta pięćdziesiąt) zł.
UZASADNIENIE
K.R. został oskarżony subsydiarnym aktem oskarżenia o popełnienie czynu z
art. 157 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu wyrokiem z dnia 28
stycznia 2025 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III K 922/23 uniewinnił
oskarżonego od stawianego mu zarzutu.
Apelację od powyższego orzeczenia złożyła pełnomocnik oskarżyciela
I KS 4/26
2
subsydiarnego z dnia 18 marca 2025 r. zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości
na niekorzyść K.R.
Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 listopada 2025 r. w sprawie o
sygn. akt IV Ka 409/25 uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do
ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Od wyroku Sądu odwoławczego skargę, w trybie art. 539a k.p.k., wywiedli
obrońcy oskarżonego, którzy zaskarżając to orzeczenie w całości, podnieśli zarzut
naruszenia przepisu art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. poprzez
nieuwzględnienie przez sąd odwoławczy z urzędu zachodzącej bezwzględnej
przesłanki odwoławczej w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela,
wskutek czego nie doszło do uchylenia wyroku i umorzenia postępowania w
niniejszej sprawie.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i
przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
Jednocześnie skarżący wnieśli o zwrócenie się przez Sąd Najwyższy o akta
Sądu Rejonowego Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu VIII Wydział Karny o
sygn. VIII K 777/22 oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pozyskanych
akt na fakt umorzenia postępowania z oskarżenia prywatnego M.S. przeciwko K.R.
o przestępstwo z art. 217 k.k. (załączamy postanowienie z dnia 27 stycznia 2023 r.
pobrane przez oskarżonego z Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego
uchylającego wyrok sądu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego
rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub
z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. W przepisie art. 437 § 2
zdanie drugie k.p.k., zostały natomiast szczegółowo wyliczone przyczyny uchylenia
wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, wśród których
wymieniono, m. in. wypadki wskazane w art. 439 § 1 k.p.k. Oznacza to, że skarga
na wyrok sądu odwoławczego służy również weryfikacji, czy sąd ten uchylając
wyrok sądu I instancji nie dopuścił się uchybień rangi bezwzględnych przyczyn
odwoławczych.
I KS 4/26
3
Wbrew twierdzeniom obrońców, kontrola zaskarżonego orzeczenia nie
potwierdziła, aby doszło przed Sądem Okręgowym w Poznaniu do jakiekolwiek
uchybienia mającego charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej, w tym
również mającego postać braku skargi uprawnionego oskarżyciela, o jakiej mowa w
art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. Skarżący w sposób
bezpodstawny upatrują tego uchybienia w fakcie złożenia przez oskarżycielkę
posiłkową w dniu 9 czerwca 2023 r. zażalenia na ponowne postanowienie o
umorzeniu dochodzenia z dnia 31 marca 2023 r. do prokuratora nadrzędnego –
Prokuratora Okręgowego w Poznaniu. W ich ocenie powyższe zażalenie zostało
wniesione po terminie. Jak wskazują, na postanowieniu o ponownym umorzeniu
dochodzenia znajduje się adnotacja poczyniona przez pracownika prokuratury, iż
uznano postanowienie za doręczone M.S. w dniu 2 czerwca 2023 r. (k. 399v).
Jednakże ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, które posiada prokuratura -
przesyłka nie została podjęta w terminie. Datą zwrotu przesyłki był dzień 10 maja
2023 r. Z pisma Prokuratury Rejonowej Poznań-Grunwald z dnia 24 listopada 2025
r. wynika, iż przedmiotowa korespondencja została uznana za doręczoną w wyniku
podwójnego awizo. Tymczasem M.S. wniosła zażalenie w dniu 9 czerwca 2023 r.
po przejrzeniu w dniu 7 czerwca 2023 r. akt sprawy. Tym samym przedmiotowe
zażalenie – w ocenie skarżących - nie zostało złożone w terminie (z pisma
Prokuratury Rejonowej Poznań-Grunwald w Poznaniu z dnia 24 listopada 2025 r.
wynika, iż korespondencja została uznana za doręczoną w wyniku podwójnego
awizo, a więc nie mogło dojść do doręczenia w dniu 2 czerwca 2023 r., skoro zwrot
korespondencji nastąpił w dniu 10 maja 2023 r.). Jak podkreślono w skardze,
powyższe uchybienie terminu nie zostało dostrzeżone w toku dalszego
postępowania, a winno być uwzględnione przy wyrokowaniu przez Sąd Okręgowy
w Poznaniu, tym bardziej, że wskazywała na nie obrona. Skoro zażalenie nie
zostało złożone w terminie, to na gruncie przedmiotowej sprawy – w ocenie
skarżących - zachodzi bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci braku skargi
uprawnionego oskarżyciela (zażalenie nie zostało złożone w terminie, wobec czego
M.S. nie była uprawniona do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia).
Warunkiem złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia jest bowiem wyczerpanie drogi
opisanej w art. 55 § 1 k.p.k., tj. m. in. uprzednie zaskarżenie w terminie
I KS 4/26
4
postanowienia o ponownym umorzeniu postępowania. Skarżący powołali się przy
tym na stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2013 r.,
sygn. akt IV KK 42/13, w którym to orzeczeniu wskazano że „wniesienie aktu
oskarżenia w sprawie o czyn ścigany z oskarżenia publicznego przez
pokrzywdzonego, pomimo że nie zachodzą warunki przewidziane w art. 55 § 1
k.p.k. powoduje, że zachodzi ujemna przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 9
k.p.k. w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela.".
Wbrew twierdzeniom skarżących Sąd II instancji dostrzegł stawiany przez
nich na etapie postępowania odwoławczego zarzut dotyczący rzekomego
przekroczenia przez oskarżycielkę subsydiarną terminu do wniesienia zażalenia na
decyzję o ponownym umorzeniu postępowania przygotowawczego, a co za tym
idzie wystąpienia w sprawie bezwzględnej podstawy odwoławczej, o której mowa w
art. 439 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 k.p.k. Sąd ten wyraźnie wskazał, że w ramach
prowadzonej kontroli instancyjnej nie doszukał się w okolicznościach analizowanej
sprawy (analiza akt dochodzeniowych […]) podstaw do skutecznego
zakwestionowania prawidłowości i terminowości wniesionego przez pokrzywdzoną
M.S. zażalenia na powtórne postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania
prowadzonego w niniejszej sprawie. Podkreślił przy tym, że drugie postanowienie
prokuratora z 31 marca 2023 r. o umorzeniu dochodzenia, nigdy nie zostało
prawidłowo doręczone pokrzywdzonej M.S., co za tym idzie termin do jego
zaskarżenia nie rozpoczął biegu i w konsekwencji nie upłynął przed wniesieniem
zażalenia przez pokrzywdzoną. Sąd zaznaczył, że w pismach kierowanych do
prokuratury przed wydaniem tego postanowienia (m.in. wniosku z dnia 24 sierpnia
2022 r. jak i zażaleniu na postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia z 31
sierpnia 2022 r.) pokrzywdzona M.S. w nagłówku tych pism, wprost wskazała swój
aktualny, nowy adres korespondencyjny. Mimo wskazania/podania przez
pokrzywdzoną ww. adresu, postanowienie zostało przesłane wyłącznie na
poprzedni adres, tj. ul. K.(..), […] P. (zob. też pismo prokuratora z 28 listopada 2025
r.). Sąd odwoławczy trafnie zauważył, że do sytuacji pokrzywdzonej nie można
odnosić poglądów przywoływanych przez obrońcę, bo te odnoszą się do sytuacji
prawnej oskarżonego regulowanej treścią art. 75 § 1 k.p.k., którego to przepisu nie
stosuje się do pokrzywdzonego. W odniesieniu do pokrzywdzonej zastosowanie ma
I KS 4/26
5
art. 139 § 1 k.p.k., który dotyczy jedynie zaniechania podania nowego adresu.
Pokrzywdzona zaś w wymienionych pismach i kolejnych, podała nowy adres.
Słusznie zauważył Sąd odwoławczy, iż wobec faktu, że pokrzywdzona w dwóch
kolejnych pismach wskazała nowy adres, jak i mając na uwadze treść art. 118 § 1
k.p.k., to ustalenie innego adresu dla doręczeń wymagało uprzedniego wyjaśnienia
tej okoliczności przez organ postępowania. Takie czynności w niniejszej sprawie
nie zostały podjęte, co w świetle art. 16 § 2 k.p.k. sprzeciwiało się potraktowaniu
wymienionych pism inaczej niż jako równoczesnego spełnienia obowiązku z art.
139 § 1 k.p.k. Nie ulega zatem wątpliwości, iż Sąd Okręgowy w Poznaniu zasadnie
uznał, że zażalenie wniesione przez pokrzywdzoną na powtórne postanowienie o
umorzeniu dochodzenia z 31 marca 2023 r. zostało wniesione w ustawowym
terminie, albowiem pokrzywdzona wniosła je jeszcze przed skutecznym
doręczeniem jej postanowienia, a nawet zapoznania się z jego treścią w czasie
przeglądania akt.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji
postanowienia, rozstrzygając również w sposób ostateczny o opłacie uiszczonej w
związku z wniesieniem skargi, która miała charakter kaucyjny (art. 539f k.p.k. w zw.
z art. 527 § 1 i 4 k.p.k.).
[WB]
[a.ł]
