Co dokładnie stanowi przepis
Art. 139 § 1 KPK wprowadza zasadę, według której pismo wysłane na wskazany wcześniej adres uważa się za doręczone, mimo że adresat faktycznie go nie odebrał. Dotyczy to strony, która zmieniła miejsce zamieszkania albo nie przebywa pod podanym adresem i nie podała organowi nowego adresu. Przepis obejmuje również sytuację, w której strona nie przebywa pod adresem dlatego, że została pozbawiona wolności w innej sprawie. Taka sama reguła odnosi się do osoby, która wskazała skrytkę pocztową do doręczeń, lecz nie zawiadomiła organu o zmianie jej adresu albo o zaprzestaniu korzystania ze skrytki.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Warunkiem zastosowania art. 139 § 1 KPK jest wcześniejsze wskazanie adresu, pod którym organ może kierować pisma. Następnie strona musi zmienić miejsce zamieszkania, nie przebywać pod wskazanym adresem lub zmienić sposób korzystania ze zgłoszonej skrytki pocztowej. Istotne jest przy tym niewskazanie organowi nowego adresu lub niepoinformowanie go o zaprzestaniu korzystania ze skrytki. Na podstawie § 1a ta zasada ma zastosowanie także do pokrzywdzonego, nawet gdy w danym postępowaniu nie występuje on jako strona. Wyjątek przewiduje § 3, ponieważ reguła ta nie obejmuje pism wysłanych po raz pierwszy po prawomocnym uniewinnieniu oskarżonego.
Przykład codziennego zastosowania
Osoba występująca jako oskarżyciel posiłkowy podała w postępowaniu karnym adres swojego mieszkania. Później przeprowadziła się, lecz nie zawiadomiła sądu ani prokuratora o nowym adresie. Organ wysłał pismo na adres uprzednio wskazany przez tę osobę, a przesyłka nie została przez nią odebrana, ponieważ już tam nie mieszkała. W opisanej sytuacji art. 139 § 1 KPK pozwala uznać pismo za doręczone pod dotychczasowym adresem. Sama okoliczność faktycznej przeprowadzki nie usuwa skutku przewidzianego w przepisie.
Częste nieporozumienia lub błędy
Art. 139 KPK nie oznacza, że każde nieodebrane pismo automatycznie uważa się za doręczone. Przepis dotyczy konkretnie zmiany miejsca zamieszkania, nieprzebywania pod wskazanym adresem albo zmiany dotyczącej zgłoszonej skrytki pocztowej, gdy organ nie otrzymał odpowiedniej informacji. Nie ma znaczenia, czy nieobecność pod adresem wiąże się z pozbawieniem wolności w innej sprawie, ponieważ ustawa wyraźnie wymienia tę sytuację. Błędem byłoby także pominięcie wyjątku dotyczącego pierwszych pism wysłanych po prawomocnym uniewinnieniu oskarżonego. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.