Co dokładnie stanowi przepis
Art. 138 KPK nakłada obowiązek wskazania adresata dla doręczeń na stronę postępowania oraz na osobę niebędącą stroną, której prawa zostały naruszone. Obowiązek ten dotyczy osób nieprzebywających ani w Polsce, ani w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Wskazany adresat ma służyć odbieraniu pism w Polsce albo w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Przepis określa także skutek niewskazania takiego adresata: pismo wysłane na ostatnio znany adres w Polsce lub w państwie Unii Europejskiej uważa się za doręczone.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 138 KPK znajduje zastosowanie, gdy uczestnik objęty tym przepisem przebywa poza Polską i jednocześnie poza państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Nie chodzi wyłącznie o stronę postępowania, ponieważ norma obejmuje również osobę niebędącą stroną, jeżeli jej prawa zostały naruszone. Osoba taka powinna wskazać adresata dla doręczeń znajdującego się w Polsce albo w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Jeżeli nie poda adresata, organ może kierować pisma na ostatnio znany adres spełniający wskazane w przepisie kryteria. Gdy taki adres nie jest znany, pismo może zostać załączone do akt sprawy i również będzie uznane za doręczone.
Przykład codziennego zastosowania
Osoba, której prawa zostały naruszone w związku z postępowaniem karnym, wyjeżdża na stałe do państwa nienależącego do Unii Europejskiej. Nie jest stroną postępowania, ale chce otrzymywać kierowane do niej pisma. Zgodnie z art. 138 KPK powinna wskazać adresata dla doręczeń w Polsce albo w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Jeżeli tego nie zrobi, a organ zna jej wcześniejszy adres w Polsce, pismo wysłane na ten adres będzie traktowane jako doręczone. Jeżeli organ nie zna takiego adresu, może załączyć pismo do akt sprawy, co także wywoła skutek doręczenia.
Częste nieporozumienia lub błędy
Częstym błędem jest założenie, że pobyt za granicą zawsze pozwala oczekiwać doręczeń bez wskazania adresata. Art. 138 KPK dotyczy jednak szczególnie pobytu poza Polską i poza państwami Unii Europejskiej. Przepis nie stanowi, że pismo musi faktycznie dotrzeć do osoby przebywającej za granicą, aby wywołało skutek doręczenia w opisanej sytuacji. Istotne jest niewskazanie wymaganego adresata oraz wysłanie pisma na ostatnio znany właściwy adres albo załączenie go do akt, gdy takiego adresu nie ma. Nie należy też utożsamiać osoby niebędącej stroną z osobą całkowicie nieobjętą obowiązkiem, ponieważ przepis obejmuje ją wtedy, gdy jej prawa zostały naruszone.
W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.