I KS 16/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Świecki
Dnia 23 lipca 2025 r.
w sprawie B.T.
oskarżonej z art. 276 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 23 lipca 2025 r.,
skargi obrońcy oskarżonej
na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze
z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt VI Ka 21/25,
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze
z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt II K 1075/21
i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
1. oddala skargę;
2. obciąża oskarżoną
skargowego.
kosztami
sądowymi
postępowania
UZASADNIENIE
B.T., wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 25 czerwca 2024
r., sygn. akt II K 1075/21, została uniewinniona od popełnienia zarzucanych jej
czynów z art. 276 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez prokuratora i pełnomocników
oskarżycielek posiłkowych, Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, wyrokiem z dnia 28
lutego 2025 r., sygn. akt VI Ka 21/25, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę
I KS 16/25
2
Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania.
Skargę na wyrok Sądu Okręgowego wniósł obrońca oskarżonej, zarzucając
mu naruszenie art. 437 § 2 zdanie drugie in fine k.p.k., „a w szczególności”:
- obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 437 § 1 i 2 k.p.k.
poprzez nieutrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku, a uchylenie go i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w sytuacji, w której nie
zaistniały przesłanki unormowane w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k., nie zaistniała
również konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, a w związku z
tym nieuwzględnienie, iż Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował przepis art. 17 § 1
pkt 2 k.p.k., gdyż zachodziły okoliczności wyłączające odpowiedzialność kamą, a
czyn nie wypełnia znamion czynu zabronionego;
- obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w
zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że nie
zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność karną, a czyn wypełnia
znamiona czynu zabronionego, podczas gdy ze zgromadzonego materiału
dowodowego w sprawie wynika co innego i Sąd I instancji prawidłowo ocenił
materiał dowodowy wydając wyrok uniewinniający;
- obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 437 k.p.k. w zw. z art.
454 k.p.k. przez oparcie rozstrzygnięcia na potrzebie „ponownej oceny dowodów”,
która nie jest podstawą wydania orzeczenia kasatoryjnego, co nie było uzasadnione
i co narazi na szwank prawo oskarżonego do rozpoznania sprawy w rozsądnym
terminie, a w związku z tym pominięcie zasad wyrażonych w art. 4 k.p.k., w art. 5 §
1 i 2 k.p.k., w art. 7 k.p.k. polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie
zgromadzonego materiału dowodowego, jego wybiórczej i jednostronnej analizie, w
odniesieniu do zarzucanych aktem oskarżenia czynów poprzez bezpodstawne i
nieumotywowane w treści uzasadnienia wyroku, uwzględnienie zarzutów
apelujących oraz naruszenie prawa procesowego w sytuacji, w której podniesione
zarzuty w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego nie odnajdują
odzwierciedlenia w sposobie procedowania Sądu I instancji, nie odpowiadają
również zasadom logiki i doświadczenia życiowego bowiem istniejące w sprawie
wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego oraz stosuje się zasadę in dubio
pro reo powiązaną z zasadą domniemania niewinności;
I KS 16/25
3
- obrazę przepisów postępowania, tj. art. 437 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.
w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. poprzez niesporządzenie
należytego uzasadnienia wyroku odpowiadającego wymogom uzasadnienia wyroku
sądu karnego w sytuacji, w której Sąd odwoławczy wydał wyrok kasatoryjny,
oceniając stan faktyczny oraz dowody w sposób odmienny od Sądu I instancji, bez
wskazania, jakie rozumowanie Sądu I instancji było wadliwe, ograniczając się przy
tym do ogólnego i lakonicznego uzasadnienia swojego stanowiska, w warunkach
przeprowadzenia przez Sąd I instancji prawidłowego i szeroko zakrojonego
postępowania dowodowego, które pozwoliło na ugruntowanie przekonania Sądu
rozstrzygającego o niewinności oskarżonej, o czym świadczył, interpretowany
obiektywnie, całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Jeleniej
Górze w postępowaniu odwoławczym.
W odpowiedzi na tę skargę prokurator oraz pełnomocnik oskarżycielki
posiłkowej wnieśli o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Skarga ta - jako niezasadna - została oddalona. Podzielić należy bowiem
stanowisko zaprezentowane w odpowiedziach na tę skargę.
W kontekście podniesionych w tej skardze zarzutów przypomnieć od razu
trzeba, że skarga na wyrok sądu odwoławczego może być wniesiona wyłącznie z
powodu naruszenia art. 437 k.p.k. (nie budzi wątpliwości, że chodzi tu w istocie o §
2 zdanie drugie tego przepisu) lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1
k.p.k. (art. 539a § 3 k.p.k.). Przepis art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. zakłada
bowiem, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454
k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
Zarzut obrazy art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. można więc postawić w sytuacji, gdy sąd
odwoławczy wydał wyrok kasatoryjny, choć w ocenie skarżącego nie zaistniała
żadna z powyższych okoliczności, a więc nie wystąpiła w sprawie bezwzględna
przyczyna odwoławcza, nie aktualizowała się reguła ne peius czy też nie zachodziła
konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości. Z kolei
I KS 16/25
4
powołanie się wprost na podstawę skargi w postaci art. 439 § 1 k.p.k. wchodzi w
grę w układzie procesowym, gdy skarżący podnosi, że to orzeczenie sądu
odwoławczego dotknięte jest bezwzględną przyczyną odwoławczą.
Te wymogi oparcia skargi wyłącznie na wskazanych podstawach nie w pełni
respektuje rozpatrywana skarga. Słusznie przy tym dostrzega w swej odpowiedzi
prokurator, że nie jest prawidłowy w odniesieniu do stawianych zarzutów zwrot „w
szczególności”, sugerujący, że mogą być jeszcze jakieś „inne zarzuty”, skoro to na
autorze skargi ciąży obowiązek sformułowania zarzutów (art. 526 § 1 k.p.k. w zw. z
art. 539f k.p.k.). Obowiązek ten należy zatem zrealizować w konkretny i precyzyjny
sposób, zwłaszcza że skarga dla swej skuteczności musi być sporządzona i
podpisana przez podmiot profesjonalny.
Zadaniem obrońcy było wykazanie w skardze, że in concreto nie wystąpiła
żadna ze wskazanych przyczyn do wydania wyroku kasatoryjnego z przekazaniem
sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym
ewentualnie powołanie się na okoliczność, że skarżone orzeczenie dotknięte jest
bezwzględną przyczyną odwoławczą. Tego obrońcy w przedmiotowej sprawie nie
udało się jednak dokonać.
Stwierdzić trzeba, że w żadnym razie nie doszło do wskazywanej przez
autora skargi obrazy art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. Obrońca pomija kluczową dla
rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie okoliczność, a to że Sąd Okręgowy uchylił
wyrok Sądu pierwszej instancji z uwagi na obowiązywanie reguły ne peius,
unormowanej w art. 454 § 1 k.p.k. Bezsprzecznie wskazuje na to uzasadnienie
rozstrzygnięcia w sekcji 5.3.1. „Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia”.
Jak wynika z pisemnych motywów, Sąd odwoławczy uznał za zasadne zarzuty
podniesione w apelacjach wniesionych na niekorzyść przez prokuratora oraz
pełnomocników oskarżycielek posiłkowych i stwierdził przy tym wyraźnie, że
zważywszy na zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku argumentację dotyczącą
trafności tych zarzutów oraz obowiązującą regułę ne peius, zasadne były również
wnioski tych apelacji o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Tym samym podstawy
orzeczenia o charakterze kasatoryjnym nie stanowiła konieczność przeprowadzenia
przewodu sądowego w całości, do której w swej skardze – nie zważając na treść
I KS 16/25
5
uzasadnienia zaskarżonego wyroku - nawiązuje obrońca.
Warto nadto przypomnieć, że w postępowaniu skargowym Sąd Najwyższy
nie jest uprawniony wnikać w meritum sprawy i oceniać, czy rzeczywiście zaistniały
merytoryczne podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego. Rozpoznanie sprawy w
tym zakresie należy bowiem do sądów powszechnych. Jak wielokrotnie
podkreślano już w orzecznictwie, zakres kontroli dokonywanej przez Sąd
Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się
jedynie do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje
podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego (zob. np. uchwała składu siedmiu
sędziów SN z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17). Jak już podnoszono in
concreto tak właśnie było. Ocena słuszności stanowiska Sądu odwoławczego
pozostaje zaś poza zakresem kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy w
ramach niniejszego postępowania. Natomiast takie zapatrywanie Sądu
odwoławczego obligowało ten organ do uchylenia zaskarżonego apelacjami
wyroku, skoro nie wchodziło w grę wydanie wyroku skazującego w instancji
odwoławczej (art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.). Tym samym –
wbrew skardze (zarzut tiret pierwsze) – w sprawie zaistniały przesłanki
umożliwiające wydanie wyroku kasatoryjnego przez Sąd odwoławczy, i nie chodziło
bynajmniej o potrzebę ponownej oceny dowodów (zarzut tiret trzecie).
Uwzględniając wcześniejsze uwagi stwierdzić też trzeba, że podstawą skargi nie
może być zarzut dotyczący nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia
zaskarżonego wyroku (zarzut tiret czwarte). Jest to zatem zarzut niedopuszczalny.
W kontekście zaś zarzutu podnoszącego obrazę art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w
zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. (zarzut tiret drugie), zwrócić należy uwagę, że
bezwzględna przyczyna odwoławcza opisana w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. wystąpi
jedynie wówczas, gdy zachodzi jedna z okoliczności wyłączających postępowanie
określonych w art. 17 § 1 pkt 5, 6 i 8-11 k.p.k. Zarzut ten opiera się przy tym w
istocie na zakwestionowaniu stanowiska Sądu odwoławczego co do tego, czy
zachowanie oskarżonej wypełniało znamiona zarzucanych jej czynów z art. 276 k.k.
i odnośnie do wniosków wyprowadzonych przez ten Sąd z materiału dowodowego
sprawy. Obrońca prowadzi w istocie polemikę z Sądem odwoławczym, stwierdzając
że prawidłowe jest stanowisko Sądu meriti. Z tych wszystkich powodów
I KS 16/25
6
skonstatować trzeba, że nie chodzi tu więc o zarzut podnoszący wystąpienie
bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Twierdzenia wniesionej skargi, że Sąd Okręgowy bezkrytycznie przyjął
argumenty podniesione w apelacjach, zaś wnioski do jakich doszedł nie znajdują
oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy, pozostać muszą poza
zakresem badania sprawy przez Sąd Najwyższy w postępowaniu skargowym.
Odmienne podejście oznaczałoby bowiem wnikanie w meritum sprawy przez Sąd
Najwyższy, czego w istocie skarżący oczekuje od tego Sądu. Skarga
przeciwkasatoryjna nie może być jednak postrzegana jako kolejna apelacja, tym
razem od orzeczenia sądu odwoławczego.
Skoro zatem Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku nie dopuścił się
uchybienia przepisowi art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., wniesioną skargę należało oddalić.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
[WB]
[a.ł]
