I KO 89/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 września 2025 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie M. J. ,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 17 września 2025 r.
wniosku skazanego o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt II AKa 17/23,
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt III K 53/20,
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł:
odmówić przyjęcia wniosku o wznowienie
wobec jego oczywistej bezzasadności.
postępowania
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 27 czerwca 2025 r. M. J. złożył wniosek o wznowienie
postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego
we Wrocławiu z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt II AKa 17/23, utrzymującym
w mocy wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 14 października 2022 r.,
sygn. akt III K 53/20. Uzasadniając swoją inicjatywę wyraził pogląd o braku
obiektywizmu sędziego zasiadającego w składzie Sądu I instancji oraz wskazał na
swój zły stan zdrowia, który – w jego przekonaniu – pozbawił go realnego prawa do
I KO 89/25
2
obrony. Zwrócił ponadto uwagę na fakt wadliwej procedury nominacyjnej sędziego
– X.Y. na urząd sędziego Sądu Okręgowego we Wrocławiu.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wniosek o wznowienie postępowania jest bezzasadny w oczywistym stopniu.
Jak wskazuje się w orzecznictwie: „oczywista bezzasadność wniosku o
wznowienie ma miejsce także wtedy, gdy wniosek taki oparty zostanie na innych
podstawach niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu
postępowania karnego lub też żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności nie
będzie się mieściła w katalogu przesłanek zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a
k.p.k. lub art. 540b k.p.k. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4 lipca
2019 r., V KO 36/19, LEX nr 2696944; z dnia 4 lipca 2019 r., V KO 28/19, LEX nr
2696924; z dnia 26 lutego 2021 r., V KO 6/21, LEX nr 3123842). „Osobisty wniosek
strony o wznowienie postępowania podlega wstępnej kontroli w zakresie zbadania,
czy nie jest oczywiście bezzasadny. W wypadku stwierdzenia oczywistej
bezzasadności osobistego wniosku skazanego, sąd odmawia jego przyjęcia bez
konieczności wyznaczania obrońcy z urzędu w celu rozważenia potrzeby
sporządzenia i wniesienia wniosku o wznowienie postępowania karnego. O sytuacji,
o której mowa w art. 545 § 3 k.p.k. można mówić w szczególności wówczas, gdy
oczywista bezzasadność wniosku jest widoczna na pierwszy rzut oka, niewątpliwa i
wniosek ten obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego
wyroku” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2024 r., V KO 9/24,
LEX nr 3703763).
Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie, albowiem skazany nie
przedstawił żadnej argumentacji, która mogłaby się wpisywać w którąkolwiek z
podstaw wznowieniowych, w tym tę określoną w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.
Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, postępowanie sądowe zakończone
prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli po wydaniu orzeczenia ujawnią się
nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn
jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. Jak wskazuje się w
orzecznictwie, nowe fakty lub dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, gdy
uprzednio nie były znane, nie tylko sądowi, ale również stronie. Podstawy
I KO 89/25
3
wznowienia nie mogą jednak stanowić wszelkie nowe dowody lub fakty, a jedynie
takie, które jednocześnie wskazują na jedną z trzech okoliczności wyczerpująco
wymienionych w punkcie 2 art. 540 § 1 k.p.k. Nowe fakty, czy dowody, wskazywać
mają na zaistnienie wysokiego prawdopodobieństwa błędu sądowego w
zakończonym prawomocnie postępowaniu sądowym. Innymi słowy, muszą
stwarzać duże prawdopodobieństwo uniewinnienia skazanego po wznowieniu
postępowania, albo skazania go za przestępstwo zagrożone karą łagodniejszą niż
to, za które go skazano. Tym samym nie chodzi jedynie o przedstawienie
wątpliwości, co do wcześniejszych ustaleń faktycznych (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 10 maja 2018 r., III KO 27/18, LEX nr 2490299). Należy przy
tym zauważyć, że w trakcie postępowania wznowieniowego nie przeprowadza się
postępowania dowodowego, a jedynie ocenia czy przedstawione przez stronę
dowody odpowiadają podstawie wznowieniowej propter nova. W ograniczonym
tylko zakresie sąd wznowieniowy jest uprawniony do dokonania czynności
sprawdzających (art. 97 k.p.k. w zw. z art. 546 k.p.k.), które prowadzone mogą być
tylko w celu zweryfikowania podstaw wznowienia, a nie w kierunku uniewinnienia
oskarżonego po ewentualnym wznowieniu postępowania karnego i uchyleniu
wyroku. Postępowanie wznowieniowe nie służy także poszukiwaniu dowodów, a
jedynie ocenie tego, czy nowe dowody lub fakty przedstawione przez żądającego
wznowienia, dają podstawę do takiego rozstrzygnięcia (wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 8 października 2019 r., V KO 20/19, OSNKW 2020/3/9). „To skazany, w razie
powoływania się na podstawę de novis, obarczony jest ciężarem
uprawdopodobnienia zasadności wniosku o wznowienie postępowania, skoro
wcześniej prawomocnym wyrokiem skazującym obalone zostało domniemanie
niewinności. Nie wystarczy zatem samo powoływanie się przez autora wniosku na
nowy fakt czy dowód, ale powinien on przedstawić co najmniej tzw. dowód
swobodny (np. pisemne oświadczenie określonej osoby), świadczący o błędności
skazania” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2008 r., II KO
84/07, LEX nr 393907; zob. też np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19
kwietnia 2007 r., II KO 60/06, OSNwSK 2007/1/875).
Takiego dowodu, ani jakiegokolwiek innego skazany nie przedstawił, a
jedynie zakwestionował w ogólny sposób rzetelność postępowania, domagając się
I KO 89/25
4
przeprowadzenia ponownej kontroli instancyjnej, czemu rzecz jasna instytucja
wznowienia postępowania nie służy.
Jeśli zaś chodzi o kwestię powołania sędziego Sądu Okręgowego we
Wrocławiu – X.Y., to zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego
począwszy od uchwały trzech połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20, OSNK z
2020 r., z. 2, poz. 7): „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt
4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana
na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania
prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i
bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.
47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o
ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Stanowisko to zostało
powtórzone w późniejszych orzeczeniach Sądu Najwyższego, w tym zwłaszcza w
uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK
2022/6/22) oraz zostało potwierdzone w orzecznictwie Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka (zob. np. wyrok z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz
przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19) oraz judykatach Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej (zob. m.in. zob. wyroki TSUE w sprawach: C-585/18 i in., C-
824/18, C-791/19, C-487/19). Nie może tu być zatem mowy o jakimkolwiek
automatyzmie, lecz należy wykazać okoliczności, które mogłyby rzutować na
niespełnienie przez sąd orzekający z jego udziałem standardu niezawisłości i
bezstronności w kontekście problematyki wadliwości procedury nominacyjnej.
Skoro warunek ten nie został spełniony nie może być mowy o wystąpieniu
uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Dla przypomnienia należy również zauważyć, że sprawa była wcześniej
przedmiotem analizy w postępowaniu kasacyjnym przez Sąd Najwyższy, który
I KO 89/25
5
postanowieniem z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt I KK 209/24, oddalił
kasację obrońcy skazanego jako oczywiści bezzasadną.
Z tych względów, nie stwierdzając okoliczności, które uzasadniałyby
wznowienie postępowania, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
