I KO 57/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 22 lipca 2026 r.
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Marek Pietruszyński
SSN Waldemar Płóciennik
w sprawie T. W. (W.)
w przedmiocie udzielenia przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 22 lipca 2026 r.
wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z dnia 21 kwietnia 2026 r., sygn. akt II Akzw 649/26,
utrzymującym w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu
z dnia 27 lutego 2026 r., sygn. akt IV Kow 4746/25/pr,
na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k.
postanowił:
1. wniosek o wznowienie postępowania pozostawić bez rozpoznania;
2. obciążyć skazanego T. W. kosztami postępowania o wznowienie
postępowania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2026 r., sygn. akt II AKzw 649/26, Sąd
Apelacyjny we Wrocławiu utrzymał w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w
Opolu z dnia 27 lutego 2026 r., sygn. akt IV Kow 4746/25/pr, którym to
I KO 57/26
2
postanowieniem odmówiono skazanemu T. W. udzielenia dalszej przerwy w
odbywaniu kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w
Katowicach z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt V K 172/21, zmienionym wyrokiem
Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt II Aka
395/22.
W dniu 30 kwietnia 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy
skazanego o wznowienie postępowania zakończonego powołanym na wstępie
postanowieniem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2026 r., sygn.
akt II AKzw 649/26. Jako podstawę prawną wniosku jego autor powołał art. 540b §
1 k.p.k. wywodząc w jego uzasadnieniu, że rozpoznanie zażalenia obrońcy T. W.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu
nastąpiło pod nieobecność skazanego, któremu nie doręczono zawiadomienia o
terminie posiedzenia.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia
21 maja 2026 r., (k. 16 akt SN), wniosek powyższy, jako spełniający warunki
formalne, został przyjęty do rozpoznania.
Ponieważ jednak wniosek ten jest niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 429
§ 1 in fine k.p.k.) konieczne było pozostawienie go bez rozpoznania w oparciu o
przepis art. 430 § 1 k.p.k., stosowany w postępowaniu o wznowienie postępowania
odpowiednio (art. 545 § 1 k.p.k.).
W świetle art. 540 k.p.k. wznowienie dotyczy tylko „postępowania sądowego
zakończonego prawomocnym orzeczeniem”. Wszelkie zatem podstawy
wznowieniowe, w tym także i ta określona w art. 540b § 1 k.p.k., dotyczą tylko
takiego postępowania. Stanowi je zaś postępowanie w przedmiocie procesu, a więc
dotyczące odpowiedzialności karnej określonej osoby, w tym i dopuszczalności
procedowania w tej materii. Od tej reguły istnieją wszelako wyjątki. Sąd Najwyższy
wielokrotnie dopuszczał wznowienie postępowania także i do innych kategorii
orzeczeń. Wskazywał chociażby na dopuszczalność wznowienia np. postępowania
prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r o uznaniu za nieważne
orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz
I KO 57/26
3
niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 34, poz. 149 ze zm.), i to
zarówno postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia, jak również
postępowania o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia, prowadzonego na
podstawie tej ustawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 września
2003 r., III KO 26/03; z dnia 7 grudnia 2004 r., III KO 17/04), postępowania w
przedmiocie odpowiedzialności Skarbu Państwa za niesłuszne skazanie lub
pozbawienie wolności przez zatrzymanie, czy tymczasowe aresztowanie,
postępowania zakończonego postanowieniem o oddaleniu wniosku o wznowienie
postępowania lub postępowania o oddaleniu kasacji (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 14 czerwca 2023 r., II KO 73/22), a wreszcie postępowania
lustracyjnego prowadzonego w oparciu o ustawę z dnia 11 kwietnia 1997 r. o
ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z
nimi [Dz. U. z 1999 r., Nr 42, poz. 428] – zob. postanowienie Sądu Najwyższego: z
dnia 21 kwietnia 2005 r., II KO 59/04, OSNKW 2005, nr 5-6, poz.56. W doktrynie od
dawna podkreśla się także możliwość wznowienia postępowania również w
odniesieniu do postępowań ubocznych, a więc co do innego niż zasadniczy nurt
procesu, ale co najwyżej takich, które mają autonomiczny charakter względem tego
nurtu, a więc nie są z nim związane (M. Biłyj, M. Murzynowski: Wznowienie
postępowania karnego w PRL w świetle prawa i praktyki, Warszawa 1980 r., s. 59 –
60).
Powszechnie (tak w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie) przyjmuje się w
związku z tym, iż wznowienie postępowania w postępowaniu wykonawczym jest
dopuszczalne tylko w zakresie przekraczającym możliwości zmiany postanowień na
podstawie art. 24 § 1 k.k.w. Przepis ten przewiduje szczególny tryb kontroli i
wzruszenia orzeczeń wydanych na podstawie przepisów kodeksu karnego
wykonawczego, ograniczony jednak do badania wyłącznie okoliczności faktycznych,
nowych lub nieznanych sądowi w chwili orzekania. Nie może więc służyć do
korygowania błędów prawnych, co oznacza, że wznowienie postępowania w
odniesieniu do postępowania wykonawczego może nastąpić tylko w wypadkach,
których dotyczy art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., art. 540 § 2 i 3 k.p.k., art. 540b § 1 k.p.k.,
jak również na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. (por. postanowienia Sądu Najwyższego:
z dnia 21 marca 1996 r., III KRN OSNKW 1996, z. 5-6, poz. 26; z dnia 14 grudnia
I KO 57/26
4
2004 r., IV KO 35/04;z dnia 15 kwietnia 2010 r., III KO 23/10; K. Postulski, Glosa do
postanowienia SN z dnia 5 lutego 2003 r., V KK 241/02, PS 2004, nr. 2, s.159), nie
zaś na podstawie art. 24 § 1 k.k.w.
Oczywiste jest przy tym – z racji przytoczonej już treści art. 540 § 1 k.p.k. –
że ograniczeniem możliwości wznowienia postępowania toczącego się w ramach
postępowania wykonawczego jest wymóg, aby dotyczyło ono orzeczenia
kończącego to postępowanie sądowe. Takim będzie to, które definitywnie zamyka
rozpoznanie danej kwestii i przez to mające cechy trwałości. W orzecznictwie i w
piśmiennictwie podkreśla się, iż na gruncie postępowania wykonawczego
orzeczeniem (postanowieniem) kończącym postępowanie jest takie, które
powoduje trwałe przekształcenie sposobu lub trybu wykonywania kary lub innego
środka (por. Z. Doda, Rewizja nadzwyczajna w polskim procesie karnym,
Warszawa 1972, s. 132 – 133; W. Grzeszczak, Kasacja w prawie karnym,
Warszawa 1996, s. 23, A. Herzog, Glosa do postanowienia SN z dnia 16 września
2008 r., sygn. IV KO 108/08, Pr. I Pr., 2009, nr 5, s.174; postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia z 26 maja 2004 r., V KK 64/04; z dnia 3 września 2015 r., V
KO 43/15, ; z dnia 6 września 2018 r., III KO 76/18).
Oceniając charakter i następstwa postanowienia w przedmiocie udzielenia
lub nieudzielenia przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia wolności, zauważyć
należy, że nie są to orzeczenia zamykające definitywnie wskazaną kwestię, a więc
mające charakter trwały, bowiem wniosek o udzielenie przerwy może być składany
wielokrotnie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2022 r.,
V KZ 43/22).
W tych uwarunkowaniach faktycznych i prawnych za bezsporną uznać
należy niedopuszczalność przeprowadzenia postępowania o wznowienie
postępowania w oparciu o przepisy procedury karnej (art. 540, 540a, 540b i 542 § 3
k.p.k.) w odniesieniu do postanowienia sądu odmawiającego udzielenia przerwy w
wykonaniu kary pozbawienia wolności.
I KO 57/26
5
Z tych względów orzeczono jak w pkt 1 postanowienia, co implikowało też
obciążenie skazanego kosztami postępowania o wznowienie postępowania –
art.639 k.p.k. (pkt 2 postanowienia).
[J.J.]
[a.ł
