I KK 502/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 lutego 2025 r.
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w sprawie J.W.
skazanego z art. 62 ust. 1 w zw. z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o
przeciwdziałaniu narkomanii i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 25 lutego 2025 r.
kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść
od wyroku Sądu Rejonowego w Śremie
z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt II K 321/20,
uchyla rozstrzygnięcie o środku probacyjnym z punktu 4.
wyroku i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu
w Śremie do ponownego rozpoznania.
Małgorzata Wąsek-Wiaderek Waldemar Płóciennik Eugeniusz Wildowicz
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Śremie, uwzględniając wniosek prokuratora złożony w trybie
art. 335 § 1 k.p.k., wyrokiem z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt II K 321/20:
I KK 502/24
2
1. uznał J.W. za winnego przestępstwa z art. 62 ust. 1 w zw. z art. 62 ust. 2 ustawy
z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 4 § 1 k.k. w
brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r., popełnionego w sposób
opisany w punkcie I aktu oskarżenia i za to, na podstawie art. 62 ust. 2 ustawy z dnia
29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 4 § 1 k.k. w brzmieniu
obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r., wymierzył mu karę roku pozbawienia
wolności,
2. uznał J.W. za winnego przestępstw z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 § 1 k.k. i z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia
29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 4 § 1 k.k. w brzmieniu
obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r., popełnionych w sposób opisany w akcie
oskarżenia w pkt II - XLV, przyjmując, że stanowią one ciąg przestępstw z art. 91 §
1 k.k. i za to na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o
przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 91 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 4 §
1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r. wymierzył mu karę
roku pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 175 stawek dziennych
po 40 zł każda,
3. na podstawie art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 2 k.k. w zw. z. art. 4 § 1 k.k. w
brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r. połączył wymierzone
oskarżonemu w punktach 1 i 2 kary pozbawienia wolności, w ich miejsce orzekając
karę łączną roku pozbawienia wolności,
4. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 k.k. i art. 73 § 1 k.k. warunkowo zawiesił
wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności na okres 5 lat
próby, oddając go w tym okresie pod dozór kuratora sądowego,
5. na podstawie art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu
narkomanii orzekł od oskarżonego nawiązkę na rzecz Stowarzyszenia M. Poradnia
Profilaktyki, Leczenia i Terapii Uzależnień w P. w kwocie 5000 zł,
6. na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa korzyści
majątkowych uzyskanych przez oskarżonego z popełnienia przestępstw opisanych
w punktach od II do XLV w postaci pieniędzy w łącznej kwocie 20.820 zł,
7. na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary grzywny zaliczył
oskarżonemu zatrzymanie w dniu 29 kwietnia 2020 r., przyjmując jeden dzień
I KK 502/24
3
pozbawienia wolności za równoważny dwóm stawkom dziennym orzeczonej grzywny
i uznając ją za wykonaną do wysokości dwóch stawek dziennych z orzeczonych stu
siedemdziesięciu pięciu,
8. na podstawie art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu
narkomanii i art. 44 § 2 k.k. orzekł przepadek dowodów rzeczowych.
Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się z
dniem 31 października 2020 r.
W dniu 20 grudnia 2024 r. Rzecznik Praw Obywatelskich, działając na
podstawie art. 521 § 1 k.p.k., wniósł kasację od tego wyroku, zaskarżając go w części
dotyczącej rozstrzygnięcia o środku probacyjnym, zawartego w pkt 4. na korzyść J.W.
i zarzucił: „rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie art. 343 § 3 i 7 zd.
1 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegające na uwzględnieniu wadliwego i
obarczonego rażącym naruszeniem prawa karnego materialnego, tj. art. 70 § 1 k.k.,
wniosku prokuratora o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy
w zakresie dotyczącym kary łącznej 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym
zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby, a w konsekwencji orzeczenie
wobec J.W. środka probacyjnego w pkt 4 wyroku w postaci warunkowego
zawieszenia wykonania orzeczonej kary łącznej 1 roku pozbawienia wolności z
warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat, co skutkowało rażącym
naruszeniem prawa karnego materialnego, tj. art. 70 § 1 k.k. (obowiązujący od dnia
1 lipca 2015 r.), który zakreśla ten okres na maksymalnie 3 lata”.
Podnosząc powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie
zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej rozstrzygnięcia o środku probacyjnym,
zawartego w pkt 4. wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego
rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Śremie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, co umożliwia jej rozpoznanie i
uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Sąd Rejonowy w Śremie, rozpoznając sprawę J.W., uchybił przepisom art. 343
§ 3 i 7 zd. 1 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., gdyż bezkrytycznie zaakceptował
zawartą we wniosku o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy
propozycję prokuratora, co do środka probacyjnego i w rezultacie wymierzoną
I KK 502/24
4
oskarżonemu karę roku pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 5 lat
próby.
Zgodnie z art. 343 § 3 k.p.k. sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku o
skazanie bez rozprawy od dokonania w nim przez prokuratora wskazanej przez
siebie zmiany, zaakceptowanej przez oskarżonego. W razie uznania, że nie
zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 335 § 1 k.p.k.,
powinien zwrócić sprawę prokuratorowi (art. 343 § 7 k.p.k. zd. 1 k.p.k.).
Sąd Rejonowy w Śremie, przeprowadzając w niniejszej sprawie kontrolę
zgodności z prawem materialnym wniosku prokuratura, powinien był - dostrzegając,
że jest on jest sprzeczny z art. 70 § 1 k.k. - skorzystać z przysługującego mu w tym
zakresie uprawnienia i wezwać prokuratora do dokonania niezbędnej modyfikacji
wniosku, zwłaszcza że w posiedzeniu w przedmiocie rozpoznania wniosku brali
udział tak prokurator, jak i oskarżony.
Zamiast tego uwzględnił wniosek prokuratora postulujący warunkowe
zawieszenie wykonania orzeczonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności na
okres próby 5 lat, przekraczający górną granicę zakreśloną w ustawie, określającą
czas trwania próby na maksymalnie 3 lata (art. 70 § 1 k.k. w brzmieniu
obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r.). W konsekwencji, wymierzona oskarżonemu
kara pozbawienia wolności została warunkowo zawieszona na okres próby 5 lat
próby, mimo że zgodne z art. 70 § 1 k.k. zawieszenie wykonania takiej kary następuje
na okres próby, który wynosi od roku do 3 lat.
Kodeks karny zawiera wprawdzie przepisy o charakterze szczególnym,
ustanawiające szersze niż od roku do 3 lat granice czasowe warunkowego
zawieszenia wykonania kary, jednak w niniejszej sprawie nie zostały spełnione
przesłanki ich zastosowania. Nie było zatem możliwe orzeczenie dłuższego okresu
próby, o którym mowa w art. 70 § 2 k.k., bądź art. 60 § 5 k.k.
Kierując się powyższymi względami, Sąd Najwyższy podzielił podniesione w
kasacji zarzuty i uznał, że Sąd Rejonowy uwzględniając wadliwy wniosek prokuratora
rażąco naruszył powołane w kasacji przepisy prawa procesowego i materialnego, co
miało istotny wpływ na treść wyroku, bowiem w jego następstwie doszło do
warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej wobec oskarżonego kary
pozbawienia wolności na okres przekraczający górną granicę zakreśloną w ustawie.
I KK 502/24
5
Z tego względu należało uchylić wyrok Sądu Rejonowego w Śremie w
zaskarżonej części, przekazując sprawę w zakresie rozstrzygnięcia o środku
probacyjnym temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
[WB]
[a.ł]
Waldemar Płóciennik Eugeniusz Wildowicz
