I KK 416/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 grudnia 2025 r.
SSN Jacek Błaszczyk
w sprawie W.M.
skazanego z art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt
w dniu 2 grudnia 2025 r.
po rozpoznaniu, na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt IV Ka 341/25
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Kościanie
z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II K 32/24
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.
[WB]
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Kościanie z dnia 18 grudnia 2024 r. w
sprawie o sygn. akt II K 32/24 oskarżony W.M. został uznany za winnego tego, że w
okresie, dokładnej daty nie ustalono, lecz nie później niż do dnia 07 lipca 2023 r. w
miejscowości C., woj. [...], prowadząc hodowlę psów o nazwie „N.”, zanęcał się nad
psami rasy S. oraz psem rasy T. w ten sposób, że przetrzymywał zwierzęta w
niewłaściwych warunkach bytowania, to znaczy w zbyt małych kojcach oraz
przetrzymywał je w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa w kojcach i poza
I KK 416/25
2
nimi, nie zapewniając zwierzętom dostępu do świeżej wody podczas upału i
trzymając je na nieporządkowanym terenie, gdzie zalegał kał i odpady
niebezpieczne w postaci zbitych szyb, licznych śmieci i eternitu, co uniemożliwiało
psom swobodne poruszanie się zgodnie ze specyfikacją ich rasy oraz zwiększało
ryzyko poranienia się przez zwierzęta, tj. o przestępstwo z art. 35 ust. 1a ustawy o
ochronie zwierząt i za to wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności z
warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby. Na podstawie art.
73 § 1 k.k. oddano oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego, na
podstawie art. 35 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt orzeczono przepadek
zatrzymanych psów o imionach: M., N., A., T., T. i M., na podstawie art. 35 ust. 3a i
ust. 4 pkt 2 wymienionej ustawy orzeczono wobec wymienionego środek karny w
postaci zakazu posiadania wszelkich zwierząt oraz zakazu prowadzenia hodowli
zwierząt na okres 4 lat. Na podstawie art. 35 ust. 5 cytowanej ustawy zasądzono od
oskarżonego na rzecz Fundacji [...] w G. nawiązkę w kwocie 7.000 zł. oraz
zasądzono koszty i opłatę sądową.
Wyrokiem z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt. IV Ka 341/25, Sąd Okręgowy w
Poznaniu, po rozpoznaniu apelacji obrońcy, nie uwzględnił środka odwoławczego i
utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Kasację od powyższego rozstrzygnięcia wniosła obrońca skazanego W.M.
zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego, a
mianowicie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. poprzez brak ustanowienia obrony
obligatoryjnej skazanemu w momencie, gdy Sąd I instancji miał podstawy do
powzięcia uzasadnionej wątpliwości co do poczytalności oskarżonego podczas
rozprawy głównej przeprowadzonej 13 marca, 17 kwietnia 2024 r. wobec zeznań
świadków opisujących nietypowe zachowanie skazanego, posiadania informacji i
dokumentacji o wieloletnim leczeniu psychiatrycznym, cierpieniu na wiele chorób i
przebywaniu od wielu lat na rencie zdrowotnej, a w konsekwencji prowadzenie
postępowania sądowego bez obowiązkowego udziału obrońcy oraz wbrew art. 193
§ 1 k.p.k. w zw. z art. 9 § 1 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k., poprzez zaniechanie
powołania co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów - celem ustalenia czy
zachodzi uzasadniona wątpliwość, co do poczytalności oskarżonego w rozumieniu
art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. oraz pod kątem stwierdzenia wystąpienia okoliczności, o
I KK 416/25
3
których mowa w art. 31 k.k. - po którego stwierdzeniu organ procesowy jest
zobligowany do przeprowadzenia dowodu z opinii w trybie art. 202 i nast. k.p.k.;
wyłącznie ocena biegłego psychiatry mającego wiadomości specjalne w tej
dziedzinie wiedzy, pozwala organowi procesowemu ustalić, że zachodzi albo nie
zachodzi wątpliwość, co do poczytalności, a więc poprzez zasięgnięcie opinii
psychiatrycznej, tymczasem Sąd II instancji dokonał własnej oceny poczytalności
tempore criminis zastępując biegłych czego dokonywać nie może, w sytuacji gdy
zachowanie oskarżonego w dniu zabrania zwierząt oraz podczas procesu przed
Sądem I instancji wykazywało odstępstwo od normy i wątpliwości co do stanu
psychicznego, a co za tym idzie należało zasięgnąć opinii biegłych.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w
Poznaniu oraz utrzymanego w nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Kościanie i
przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
W pisemnych odpowiedziach na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej
w Poznaniu oraz pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wnieśli o jej oddalenie jako
oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja okazała się bezzasadna i to w stopniu oczywistym uzasadniającym
jej oddalenie na posiedzeniu bez udziału stron.
Odnosząc się do zarzutu wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej
wskazać należy, że analiza akt postępowania karnego prowadzi do wniosku, że w
niniejszej sprawie nie zachodziła podnoszona przez obrońcę skazanego
okoliczność pozbawienia W.M. prawa do obrony, która stanowiłaby bezwzględną
przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Zarzut ten sprowadza się de
facto do kwestionowania stanu zdrowia psychicznego skazanego, który zdaniem
obrońcy powodował uzasadnione wątpliwości co do poczytalności w/w i jego
zdolności do udziału w postępowaniu sądowym. Wbrew twierdzeniom obrońcy, Sąd
Okręgowy w Poznaniu w oparciu o ten sam materiał dowodowy nie dopatrzył się
bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Według tego Sądu zachowanie się W.M.
bezpośrednio po interwencji służb, która doprowadziła do wszczęcia postępowania
karnego, wskazywały na niepokój o konsekwencje, zdenerwowanie, a nawet
pierwiastki histerii, mieściło się w szerokiej przestrzeni normatywu reakcji ludzkich
I KK 416/25
4
na zagrożenie odpowiedzialnością karną i w żaden sposób nie wspiera dowolnej
tezy, iż sprawca był w czasie inkryminowanym niepoczytalny. Na rozprawie w dniu
13.03.2024 r. oskarżony podał, iż dotknięty jest różnymi chorobami somatycznymi,
co skutkowało zarządzeniem przerwy wypoczynkowej, wskazał również na leczenie
psychiatryczne, a to z powodu, że „siadły mu nerwy po tych chorobach”. Te
informacje nie wskazywały na wystąpienie kwalifikowanych przesłanek z art. 79 § 1
pkt 3 i 4 k.p.k. Nie można z nimi zrównywać potrzeby leczenia stanów
nerwicowych. Również zaświadczenie lekarskie z dnia 03.04.2024 r. nie
potwierdziło istnienia wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego, bowiem
znajduje się w nim zapis lekarza psychiatry, że W.M. jest „... pod opieką
psychiatryczną w związku z zaburzeniami nastroju. Od kilku lat w ustabilizowanym
stanie psychicznym, pobiera stałą dawkę leku przeciwdepresyjnego dla
podtrzymania remisji... ”. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że organy wymiaru
sprawiedliwości tym bardziej mogły miarodajnie przyjmować, iż oskarżony nie był i
nie jest dotknięty chorobą psychiczną, upośledzeniem umysłowym lub innym
zakłóceniem czynności psychicznych, a ustabilizowany od lat stan wcześniejszych
zaburzeń nastrojowych pozwalał mu na pełny udział w postępowaniu karnym i
prowadzenia rozsądnej obrony.
Na marginesie warto przypomnieć, że przepis art. 6 k.p.k. ogólnie
gwarantuje oskarżonemu prawo do korzystania z pomocy obrońcy, lecz nie
wprowadza zasady, iż na żądanie oskarżonego nie można przeprowadzać
czynności procesowych bez udziału jego obrońcy. Przepisy Kodeksu postępowania
karnego zapewniają realizację prawa do obrony w takim zakresie, w jakim
ustawodawca uznał to za niezbędne. Celowi temu służą na przykład przepisy o
obronie obligatoryjnej (art. 79 i art. 80 k.p.k.), o wyznaczaniu obrońcy z urzędu (art.
78 i art. 81 k.p.k.), a także art. 353 k.p.k. gwarantujący oskarżonemu dysponowanie
stosownym okresem do ustanowienia obrońcy przed pierwszą rozprawą, czy
też art. 117 § 2 k.p.k. gwarantujący należyte zawiadamianie, między innymi
obrońców o terminach czynności procesowych (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2006 r., IV KK 33/06, R-OSNKW 2006, poz. 844).
Te warunki zostały w przedmiotowej sprawie zachowane, co czyni zarzuty
kasacyjne niewątpliwie bezzasadnymi.
I KK 416/25
5
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy oddalił kasację wniesioną na rzecz
skazanego - w formule kwalifikowanej, w trybie określonym w art. 535 § 3 k.p.k. i
obciążył skazanego kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne.
[WB}
[r.g.]
