I KK 156/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 kwietnia 2025 r.
SSN Andrzej Stępka (przewodniczący)
SSN Tomasz Artymiuk
SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca)
po rozpoznaniu 8 kwietnia 2025 r., na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
w sprawie A. M. ,
kasacji obrońcy od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 29 września 2023 r.,
sygn. akt XVII Ka 806/23, utrzymującego w mocy
wyrok łączny Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z 6
kwietnia 2023 r., sygn. akt VIII K 446/22,
1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania;
2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. O. B., Kancelaria
Adwokacka w P., 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć i 60/100) zł,
w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną
udzieloną z urzędu skazanej w postaci sporządzenia i wniesienia
kasacji.
Tomasz Artymiuk Andrzej Stępka Andrzej Tomczyk
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu przyjął, że A. M.
została skazana prawomocnymi wyrokami:
I KK 156/24
2
„1. Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu z dnia
1.02.2018 roku wydanym w sprawie o sygn. akt III K 442/16 za przestępstwa z art.
286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz art. 275 § 1 k.k. popełnione
13.05.2014 r. oraz 23.05.2014 r., na karę łączną 1 roku pozbawienia wolności
z warunkowym zawieszeniem na okres 4 lat próby tj. do 25.09.2022 r.;
2. Sądu Rejonowego Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia
6.11.2018 roku, sygn. akt III K 842/18 za przestępstwa z art. 297 § 1 k.k. i art. 286 §
1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełnione w dniach 3.10.2015 roku, 12.01.2016 roku,
na karę 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności po 30 godzin w stosunku
miesięcznym;
3. Sądu Rejonowego Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia
9.11.2018 roku, sygn. akt III K 1073/18 za przestępstwa z art. 219 k.k. popełnione w
dniach 9.06.2017 roku do 22.02.2018 roku, na karę łączną 12 miesięcy ograniczenia
wolności po 40 godzin w stosunku miesięcznym;
4. Sądu Rejonowego Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia
23.01.2020 roku, sygn. akt III K 593/19 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. art. 270 §
1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 12 § 1 k.k. popełnione od dnia 27.09.2017 roku do
dnia 31.10.2017 roku, na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności;
5. Sądu Rejonowego w Trzciance z dnia 5.03.2020 roku, sygn. akt
II K 109/18 za przestępstwo z art. 287 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 91
§ 1 k.k. popełnione w okresie 8.01.2017 roku do 16.01.2017 roku, na karę 1 roku
i 2 miesięcy pozbawienia wolności;
6. Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 19.05.2020 roku, sygn. akt
IX K 1017/19 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., art. 270 § 1 k.k. popełnione w
okresie od 19.09.2017 roku do 22.10.2017 roku, na karę łączną 1 roku i 8 miesięcy
pozbawienia wolności, zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia
8.01.2021 roku w sprawie VI Ka 710/20 na karę łączną 1 roku i 4 miesięcy
pozbawienia wolności;
I KK 156/24
3
7. Sądu Rejonowego Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia
20.04.2021 roku, sygn. akt III K 978/17 za przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. i inne
popełnione w okresie 12.02.2015 roku do 22.12.2015 roku, na karę łączną 1 roku
i 3 miesięcy pozbawienia wolności;
8. Sądu Rejonowego Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia
11.04.2022 roku. sygn. akt III K 905/20 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. i art. 297
§ 1 k.k. w zw. z art. 190a § 2 k.k. popełnione w dniu 16.10.2015 roku, na karę 6
miesięcy pozbawienia wolności.”
Sąd Rejonowy Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu wyrokiem
z 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt VIII K 446/22, orzekł:
„I. Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. oraz art. 87§ 1 k.k.
w brzmieniu obowiązującym przed 24.06.2020r w zw. z art. 4 § 1 k.k. łączy kary
pozbawienia wolności oraz kary ograniczenia wolności orzeczone wyrokami
opisanymi wyżej w punktach 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 i wymierza skazanej karę łączną 5
(pięciu) lat pozbawienia wolności.
II. Na podstawie art. 572 k.p.k. umarza postępowanie o wydanie wyroku
łącznego w zakresie wyroku opisanego wyżej w punkcie 1.
III. Na podstawie art. 576 § 1 k.p.k. wyroki podlegające połączeniu
w zakresie nie objętym wyrokiem łącznym podlegają odrębnemu wykonaniu.
IV. Na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej w punkcie 1 wyroku
kary łącznej zalicza okres od wydania kary od dnia 28.07.2022r i nadal.
V. Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ustawy z dnia 23 czerwca
1973 r. o opłatach w sprawach karnych (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 49 poz. 223
ze zm.) zwalnia skazaną od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych
oraz od opłaty.”
Apelację od tego wyroku wniosła skazana, zaskarżając go w całości. A. M.
przedstawiła zarzut: nieobjęcia węzłem kary łącznej wyroku wydanego przez Sąd
Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu z dnia 1 lutego 2018 r. w sprawie III K
I KK 156/24
4
442/16; rażącej niewspółmierności orzeczonej kary łącznej poprzez niezastosowanie
zasady absorbcji i niewymierzenie kary w wysokości 18 miesięcy pozbawienia
wolności; połączenia węzłem kary łącznej wyroków wydanych w sprawach III K
842/18 oraz III K 1073/18, na podstawie których orzeczono kary ograniczenia
wolności, a które to kary zamieniono na karę pozbawienia wolności i wniosła o
zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie wobec niej kary łącznej w wymiarze 18
miesięcy pozbawienia wolności i 2 lat ograniczenia wolności.
Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 29 września 2023 r., sygn. akt XVII Ka
806/23, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Kasację od tego wyroku wniosła obrońca skazanej, zaskarżając go w pkt 2
utrzymujący w mocy wyrok łączny wydany przez Sąd Rejonowy Poznań - Grunwald
i Jeżyce w Poznaniu w dn. 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt VIII K 446/22. Zarzuciła ona
„rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 85 § 1 i 2 k.k. w brzmieniu
obowiązującym przed dn. 24 czerwca 2020 r. w zw. z art. 4 k.k., mające istotny wpływ
na treść wyroku, poprzez utrzymanie w mocy wyroku łącznego, w którym pominięto
podlegającą łączeniu karę 1 roku pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu
Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu z dn. 1 lutego 2018 r., sygn. akt
III K 442/16, której wykonanie zarządzono postanowieniem z dn. 14 lipca 2022 r.”
i wniosła o:
„1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi
Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania,
2. zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skazanej z urzędu
w związku ze sporządzeniem i wniesieniem niniejszej kasacji według norm
przypisanych.”
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o uchylenie
zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
I KK 156/24
5
Zgodnie z art. 85 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 23 czerwca 2020 r.,
podstawą orzeczenia kary łącznej są wymienione i podlegające wykonaniu w całości
lub w części kary lub kary łączne za przestępstwa o których mowa w § 1.
W doktrynie oraz judykaturze podkreśla się, że zwrot „kary podlegające
wykonaniu” odnosi się do takich kar, w stosunku do których nie została zakończona
procedura ich wykonania. Jeżeli chodzi o karę pozbawienia wolności, której
wykonanie zostało warunkowo zawieszone, przesłanką wykluczającą jej wykonanie
jest niewątpliwie upływ okresu próby oraz dalszych 6 miesięcy od zakończenia tego
okresu, na co wskazuje art. 75 § 4 k.k. W takiej sytuacji nie można przyjąć, iż jest to
kara podlegająca wykonaniu, zatem i podlegająca łączeniu (zob. P. Kardas (w:)
W. Wróbel (red.), Nowelizacja prawa karnego w 2015 r. Komentarz, Kraków 2015,
s. 494-496; wyroki Sądu Najwyższego z: 21 marca 2017 r., III KK 72/17; 14 marca
2017 r., IV KK 363/16).
Sąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację A. M. , nie połączył węzłem
kary łącznej, kary orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w
Poznaniu, sygn. akt III K 442/16, w zakresie którego Sąd Rejonowy Poznań-
Grunwald i Jeżyce w Poznaniu umorzył postępowanie.
Z uzasadnienia wyroku umarzającego postępowanie (sekcja 6 pkt II) zdaje się
wynikać brak ustalenia przez Sąd pierwszej instancji, by zarządzono wykonanie kary
łącznej roku pozbawienia wolności orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej
wykonania wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu z 1 lutego
2018 r., wydanym w sprawie III K 442/16, który uprawomocnił się 26 marca 2018 r.,
„z końcem dnia 26.12.2022 r.”
Tymczasem w sprawie III K 442/16 wyrokiem z 1 lutego 2018 r. orzeczono
wobec A. M.
karę łączną roku pozbawienia wolności
z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby. Sąd Okręgowy
w Poznaniu wyrokiem z 26 czerwca 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Możliwość wykonania zarządzonej kary była zatem uruchamiana, gdy do
uprawomocnienia się zarządzenia o wykonaniu kary doszło przed 26 grudnia 2022 r.
Natomiast do uprawomocnienia się postanowienia w kwestii zarządzenia wykonania
kary doszło 20 września 2022 r. (k. 1006v).
I KK 156/24
6
Wobec tego Sąd Okręgowy w Poznaniu z rażącym naruszeniem przepisów
wskazanych w zarzucie kasacji nie połączył wyrokiem łącznym kary roku
pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i
Jeżyce w Poznaniu ws. o sygn. III K 442/16. Ustalił wprawdzie, że wykonanie tej kary
zostało zarządzone postanowieniem z 14 lipca 2022 r., które uprawomocniło się
„dopiero 20 września 2022 r., natomiast przedmiotowy wyrok wydany został w dniu
1 lutego 2018.” Z cytowanego sformułowania i dalszych wypowiedzi Sądu ad quem
wynika, że upływ terminu umożliwiający zarządzenie wykonania warunkowo
zawieszonej kary pozbawienia wolności liczyć należy od wydania, nie zaś od
uprawomocnienia się wyroku orzekającego taką karę. Takie rozumowanie stało się
przyczynkiem konstatacji, że „postanowienie o zarządzeniu wykonania kary nie
uprawomocniło się przed zakończeniem okresu próby i dalszych 6 miesięcy.
Powyższe skutkuje tym, że przedmiotowa kara nigdy nie zostanie wprowadzona do
wykonania. Słusznie więc uznał Sąd Rejonowy – dodajmy, że z korzyścią dla
skazanej – iż kara orzeczona przedmiotowym wyrokiem nie nadawała się do
połączenia.”
W istocie to ustalenie, będące rezultatem rażąco niedbałego rozpoznania
apelacji skazanej, atakuje kasacja. Czyni to w sposób oczywiście zasadny,
pozwalający na uwzględnienie kasacji na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Biorąc pod uwagę oczywistość i wagę uchybienia zawartego w zaskarżonym
kasacją wyroku, należało ten wyrok uchylić, przekazując sprawę Sądowi
Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym. Ponownie rozpoznając apelację wniesioną przez skazaną, Sąd ten
raz jeszcze rozważy podniesione w niej zarzuty, uwzględniając uwagi poczynione
powyżej.
Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
I KK 156/24
7
Tomasz Artymiuk Andrzej Stępka Andrzej Tomczyk
