I CNP 94/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Władysław Pawlak
26 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. o stwierdzenie
niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy
z 7 marca 2024 r., VIII Ga 257/23,
wydanego w sprawie z powództwa P. O.
przeciwko E. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Z.
o zapłatę,
1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę
450 (czterysta pięćdziesiąt) zł, z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
pozwanemu niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem
kosztów postępowania ze skargi o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego wyroku.
[PG]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 6 października 2023 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy zasądził od
strony pozwanej E. sp. z o.o. w Z. na rzecz powoda P. O. kwotę 16 569, 70 zł z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie od szczegółowo wskazanych kwot do dnia
zapłaty oraz rozstrzygnął o kosztach procesu i rygorze natychmiastowej
wykonalności.
I CNP 94/24
2
Sąd pierwszej instancji ustalił, że 1 stycznia 2022 r., 1 kwietnia 2022 r. i 1
maja 2022 r. strony zawarły umowy o świadczenie usług pozycjonowania, w
ramach których strona pozwana zleciła powodowi wykonanie usługi polegającej na
pozycjonowaniu witryny za wynagrodzeniem płatnym miesięcznie, na podstawie
faktur wystawionych przez wykonawcę, do których wyliczenia będą dostępne w
programie monitorującym. Zgodnie z § 7 ust. 2 ww. umów stronom przysługiwało
prawo do rozwiązania umowy z miesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na
koniec miesiąca. Według § 7 ust. 3 umowy w przypadku, gdy zleceniodawca
narusza umowę, w szczególności opóźnia się z zapłatą wynagrodzenia dłużej niż
dwa miesiące wykonawca może jednostronnie rozwiązać umowę z końcem
miesiąca, w którym złoży wskazana oświadczenie bez obowiązku zachowania
okresu wypowiedzenia, oczekując odstępnego w wysokości trzykrotności
miesięcznych opłat. Jak stanowił § 7 ust. 4 strona pozwana miała prawo
wypowiedzieć umowę tylko w przypadku gdy nie miała w stosunku do powoda
żadnych zobowiązań wynikających z tej umowy.
Za pozycjonowanie witryny wskazanej przez pozwanego oraz prowadzenie
fanpage’a powód w okresie od 4 maja 2022 r. do 2 listopada 2022 r. wystawił 6
faktur na kwoty 2299,93 zł każda oraz jedną na kwotę 2300,93 zł. Usługi były
wykonywane przez powoda prawidłowo, zaś 29 lipca 2022 r. strona pozwana
sporządziła oświadczenie o wypowiedzeniu umowy zawartej 1 kwietnia 2022 r., a w
dniu 29 lipca 2022 r. oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z 1 stycznia 2022 r. W
oświadczeniach nie podano przyczyny wypowiedzenia. Natomiast powód 29
grudnia 2022 r. wypowiedział stronie pozwanej umowę z 1 kwietnia 2022 r.
Sąd Rejonowy wyjaśnił, że strony zawarły nienazwaną umowę o
świadczenie usług w zakresie pozycjonowania strony internetowej oraz w zakresie
usług prowadzenia komunikacji na […].com nr […] i strona pozwana potwierdziła,
że usługi te były wykonywane prawidłowo za okres objęty pozwem i nie
kwestionowała ich jakości. Do zawartej przez strony umowy mają zastosowanie -
na mocy zawartego w art. 750 k.c. odesłania - przepisy o zleceniu, w tym art. 735 §
1 k.c. Strony mogą nadać umowie zlecenia większą trwałość czasową, w
szczególności, gdy jej przedmiotem ma być odpłatne wykonywanie czynności przez
przyjmującego zlecenie w sposób ciągły. Cel ten mogą osiągnąć, jeżeli dający
I CNP 94/24
3
zlecenie zrzeknie się z góry uprawnienia do wypowiedzenia. Ze względu na to, że
takie nieodwołalne zlecenie mogłoby służyć różnym celom, w tym także obejściu
ustawy, prawodawca zastrzegł, że nie można z góry zrzec się uprawnienia do
wypowiedzenia z ważnych powodów (art. 746 § 3 k.c.). Rozstrzygnięcie, czy
istnieją ważne przyczyny w rozumieniu powołanego przepisy powinno być
dokonane z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy, a także treści i celu
łączącej strony umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług. W świetle tego
przepisu umowę zlecenia może wypowiedzieć każda ze stron, gdyż jest to stosunek
oparty na zaufaniu.
W ocenie Sądu a quo strony zawierając umowę wyraźnie zastrzegły
możliwość wcześniejszego jej wypowiedzenia w przypadku zaistnienia ku temu
odpowiednich przesłanek (§ 7 ust.4) i nie wyłączyły uprawnienia każdej ze stron do
wypowiedzenia umowy z ważnych powodów opisanych w powołanym przepisie.
Powyższy zapis umowny nie był sprzeczny z prawem ani z zasadami współżycia
społecznego. Postanowienie to nie pozbawiało więc strony pozwanej możliwości
wypowiedzenia z ważnych powodów, jak np. utrata zaufania. Niemniej jednak
powinna była to udowodnić, czemu nie sprostała, zwłaszcza że jest przedsiębiorcą,
od którego wymagana jest podwyższona staranność. Nawet nie został złożony
wniosek o przesłuchanie jej reprezentanta.
W apelacji strona pozwana zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji co do
zasądzonej należności głównej ponad kwotę 14 081,41 zł, tj. co do kwoty 2488,29
zł oraz odsetek (k. 118).
Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę materiału
dowodowego dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, z wyjątkiem ustalenia, że
strona pozwana przyznała, iż usługa świadczona na jej rzecz przez powoda była
wykonywana prawidłowo. Jednak ten błąd nie miał wpływu na prawidłowość
rozstrzygnięcia. Sąd ad quem nie zgodził się z zarzutem apelacyjnym naruszenia
art. 365¹ k.c., a to z tego względu, że zdaniem Sądu Okręgowego nie mógł mieć
zastosowania w tej sprawie, z uwagi na przepis szczególny, jakim w stosunku do
ogólnego art. 365¹ k.c. jest art. 746 § 3 k.c. Ponadto Sąd drugiej instancji
potwierdził stanowisko Sądu pierwszej instancji, że strona pozwana nie wykazała
I CNP 94/24
4
zaistnienie ważnych powodów w rozumieniu art. 746 § 3 k.c. jako podstawy
wypowiedzenia. Przede wszystkim oświadczenia o wypowiedzeniu nie wskazywały
przyczyny, zaś korespondencja mailowanie nie pozwala stwierdzić dokładnie na
jakie ważne przyczyny powołuje się pozwana.
W skardze na niezgodność z prawem prawomocnego wyroku Sądu
Okręgowego strona pozwana zaskarżyła go w całości, wnosząc o stwierdzenie, że
jest niezgodny z art. 58 k.c. w zw. z art. 365¹ k.c., art. 365¹ k.c. oraz art. 746 § 1 i 3
k.c. w zw. z art. 750 k.c., a także art. 229 k.p.c. i art. 230 k.p.c. Zarzuciła
naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 58 k.c. w zw. z art. 365¹ k.c. przez
przyjęcie, że postanowienie § 7 ust. 4 umów jest ważne, podczas gdy łamie ono
zakaz ograniczania wypowiadania zobowiązań bezterminowych o charakterze
ciągłym; art. art. 365¹ k.c. oraz art. 746 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 750 k.c. przez
przyjęcie, że art. 746 § 3 k.c. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 365¹
k.c.; 2) prawa procesowego, tj. art. 229 k.c. oraz art. 230 k.p.c. przez uznanie, iż
usługi wykonywane przez powoda były realizowane prawidłowo na tej podstawie,
że jest to fakt bezsporny, podczas gdy okoliczność ta nie była ani okolicznością
przyznaną, ani okolicznością, co do której strona pozwana się nie wypowiedziała,
przeciwnie w piśmie procesowym z 19 czerwca 2023 r. zaprzeczyła temu, a w
konsekwencji błędne ustalenie, że usługa była wykonywana prawidłowo, podczas
gdy strona pozwana podnosiła, że usługa nie była wykonywana prawidłowo.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż w uchwale składu siedmiu
sędziów z dnia 15 października 2020 r., III PZP - zasada prawna - Sąd Najwyższy
wyjaśnił, że strona nie ma obowiązku skorzystania ze skargi nadzwyczajnej przed
wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.
W konsekwencji nie było podstaw do odrzucenia skargi pozwanego przez wzgląd
na brak skorzystania ze skargi nadzwyczajnej w celu wzruszenia skarżonego
prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.).
2. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Jej celem jest uzyskanie prejudykatu
I CNP 94/24
5
umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną
przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej (art. 4171 § 2 k.c.).
Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego niezgodność z
prawem orzeczenia rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa
musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty. Orzeczenie niezgodne
z prawem to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi
różnej wykładni przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej
wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga
głębszej analizy prawnej. Tylko w takim przypadku orzeczeniu sądu można
przypisać cechy bezprawności. Istotą władzy sądowniczej jest orzekanie w
warunkach niezawisłości, w sposób bezstronny, zależny nie tylko od
obowiązujących ustaw, ale także od wewnętrznego przekonania sędziego oraz jego
swobody w ocenie praw i faktów stanowiących przedmiot sporu. Treść orzeczenia,
jak wspomniano wyżej, zależy również od wyników wykładni, które mogą być różne,
w zależności od jej przedmiotu, i przyjętych metod. W związku z tym, może istnieć
wiele możliwych interpretacji, a sam fakt wykładni z natury rzeczy cechuje
subiektywizm. (zob. uzasadnienia do wyroków Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca
2006 r. I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35, z dnia 31 marca 2006 r. IV CNP
25/05, OSNC , nr 1, poz. 17, z dnia 17 maja 2006 r., I CNP 14/06 nie publ., z dnia
13 maja 2009 r. IV CNP 122/08, nie publ, z dnia 3 czerwca 2009 r. IV CNP 116/08
nie publ.).
3. Celem wstępnej selekcji w odniesieniu do tego rodzaju środka,
przewidzianej w art. 4249 k.p.c., jest wyeliminowanie skarg oczywiście
bezzasadnych, które bez konieczności wnikliwej analizy prawnej powinny być
oddalone. Oczywista bezzasadność skargi, jako kryterium dozwolonego wyłączenia
zachodzi, gdy powołane podstawy skargi już przy pierwszej ocenie pokazują, że
faktycznie nie ma możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo
nie mogły mieć wpływu na kształt orzeczenia. Nie ma zatem potrzeby prowadzenia
szerokiej analizy prawnej i dokonywania pogłębionego badania trafności
zaskarżonego orzeczenia, w odniesieniu do zastosowania prawa i jego wykładni.
Ocena zasadności skargi polega na antycypowaniu niejako roli sądu, który
orzekałby co do istoty sprawy z powództwa skarżącego o wynagrodzenie szkody
I CNP 94/24
6
wyrządzonej wydaniem prawomocnego orzeczenia (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2015 r., V CNP 57/14, nie publ.).
W sytuacji, gdy z bezpośredniego oglądu sprawy wynika, że skarga o
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia byłaby oddalona,
trzeba przyjąć, że jest ona oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 4249 k.p.c.
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2014 r., I BP 10/13, nie
publ.).
W przedstawionych okolicznościach faktycznych, w kontekście
podniesionych przez pozwaną zarzutów jej skarga jawi się jako oczywiście
bezzasadna. Przede wszystkim bowiem strona pozwana zaskarżając w całości
wyrok Sądu odwoławczego nie przedstawiła zarzutów w odniesieniu do objętego
zarzutami apelacyjnymi rozstrzygnięcia o roszczeniach odsetkowych. Jeśli
natomiast chodzi o zaskarżone rozstrzygnięcie w zakresie zakwestionowanej w
apelacji należności głównej, to zauważenia wymaga, że ostatecznie spór pomiędzy
stronami w tym zakresie, wyznaczony zakresem żądaniem pozwu i
rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego, implikowanym zakresem zaskarżenia
apelacją, dotyczył w istocie rzeczy jednego miesiąca, tj. obowiązywania umowy do
końca października 2022 r.; strona pozwana stała na stanowisku, iż rozwiązanie
umowy nastąpiło z końcem września 2022 r. Niemniej jednak strona pozwania
zarówno w chwili składania oświadczeń o wypowiedzeniu umów (koniec lipca 2022
r.) i doręczenia ich powodowi (sierpień 2022 r.) a także na koniec września 2022 r.
miała już kilkumiesięczne zaległości w płaceniu wynagrodzenia za świadczone
przez powoda na jej rzecz usługi, które uregulowała dopiero w toku procesu. Strony
w spornym zapisie § 7 ust. 4 postanowiły, że strona pozwana będzie mogła
wypowiedzieć umowę w przypadku, gdy m.in. nie będzie miała żadnych
zobowiązań wynikających z tej umowy w stosunku do powoda. Jak wspomniano
wyżej strona pozwana miała kilkumiesięczne zaległości (począwszy od kwietnia do
września 2022 r.). W takiej sytuacji - zważywszy na rozmiar tych zaległości -
przyjęcie przez Sądy meriti, że sporna umowa obowiązywała jeszcze w
październiku 2022 r., zaś powód w tymże miesiącu nadal wykonywał ją, za co
należy mu się wynagrodzenie, nie jawi się jako oczywiście nieprawidłowe, tym
bardziej, iż także strona pozwana zawierała przedmiotowe umowy jako
I CNP 94/24
7
przedsiębiorca, a w związku z tym należy od niej wymagać podwyższonej lojalności
i staranności w wykonywaniu kontraktu (art. 355 § 2 k.c.), zgodnie z jego treścią.
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 4249 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, a o kosztach postępowania skargowego
orzekł na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 424¹² k.p.c., art.
398²¹ k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 1 k.p.c. Na zasądzone koszty składa
się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone według minimalnej stawki
taryfowej (§ 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 5 pkt 2 i § 20 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych, jedn. tekst: Dz. U. z 2023, poz. 1935 ze zm.).
[PG]
[a.ł]
