V KZ 51/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 listopada 2025 r.
SSN Paweł Kołodziejski
w sprawie J. M.
wobec którego warunkowo umorzono postępowanie o czyn z art. 216 § 1 i 2 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 12 listopada 2025 r.,
zażalenia pełnomocnika oskarżyciela prywatnego A. K.
na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego V Wydziału Karnego Odwoławczego
Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 23 września 2025 r., sygn. akt V WKK 25/25
o odmowie przyjęcia kasacji
od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku
z dnia 27 czerwca 2025 r., sygn. akt V Ka 124/25,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Ciechanowie
z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt II K 555/22
na podstawie art. 530 § 3 k.p.k. i art. 518 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie;
2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu
oskarżyciela prywatnego A.K. – adw. K.L. (Kancelaria Adwokacka
w P.) kwotę 1.771,20 zł (jeden tysiąc siedemset siedemdziesiąt
jeden złotych dwadzieścia groszy), w tym 23 % VAT, tytułem
opłaty za sporządzenie i wniesienie kasacji oraz sporządzenie
zażalenia na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego V Wydziału
Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 23
września 2025 r., sygn. akt V WKK 25/25.
V KZ 51/25
2
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Ciechanowie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt II
K 555/22, uznał J. M. za winnego popełnienia czynu z art. 216 § 1, 2 i 3 k.k. i na
podstawie art. 216 § 3 k.k. odstąpił od wymierzenia mu kary (k. 452).
Po rozpoznaniu wywiedzionej przez oskarżyciela prywatnego A. K. apelacji,
Sąd Okręgowy w Płocku wyrokiem z dnia 27 czerwca 2025 r. w sprawie o sygn. akt
V Ka 124/25, zaskarżony wyrok zmienił w ten sposób, że uznając J. M. winnym
popełnienia czynu z art. 216 § 1 i 2 k.k., postępowanie karne wobec niego
warunkowo umorzył na okres próby 1 roku i zobowiązał go do przeproszenia
pokrzywdzonego (k. 532).
Od powyższego orzeczenia kasację wniósł wyznaczony oskarżycielowi
prywatnemu A. K. z urzędu pełnomocnik, zaskarżając go w całości, na niekorzyść
oskarżonego J. M. , zarzucając mu rażącą obrazę przepisów prawa procesowego,
tj. art. 433 § 1 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., a także art. 415 § 1 k.p.k. w zw. z art. 46
k.k., oraz rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 66 § 3 k.k. i art. 66 § 1 i 2
k.k. w zw. z art. 67 § 1 k.k. (k. 556, 569-572).
Zarządzeniem z dnia 23 września 2025 r., sygn. akt V WKK 25/25, Zastępca
Przewodniczącego V Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w
Płocku na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. odmówił przyjęcia powyższej kasacji z
uwagi na fakt, iż została ona wniesiona od wyroku warunkowo umarzającego
postępowanie na niekorzyść oskarżonego i nie podnosiła uchybień procesowych
wymienionych w art. 439 k.p.k. (k. 582).
Na to zarządzenie w ustawowym terminie zażalenie wniósł pełnomocnik
oskarżyciela prywatnego A. K. , zarzucając mu:
1. „rażącą obrazę art. 523 § 3 kpk poprzez nieprawidłowe zaniechanie uznania
kasacji wywiedzionej na niekorzyść oskarżonego od wyroku warunkowo
umarzającego postanowienie jako nie mieszczącej się w dyspozycji tego
przepisu,
V KZ 51/25
3
2. rażącą obrazę przepisów prawa procesowego w art. 530 § 2 kpk oraz art.
523 § 3 kpk poprzez wydanie zarządzenia o odmowie przyjęcia kasacji ze
względu na uznanie, że w sprawie zachodzi okoliczność zawarta w przepisie
art. 523 § 3 k.p.k. podczas gdy przepis art. 530 § 2 k.p.k. nie przewiduje
możliwości odmowy przyjęcia kasacji na opisanej podstawie.”
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w
całości, a także przyznanie kosztów świadczonej oskarżycielowi prywatnemu
pomocy prawnej z urzędu w zakresie sporządzenia i wniesienia kasacji oraz
zażalenia w niniejszej sprawie, a także „kosztów obrony w postępowaniu
kasacyjnym” wskazując, że koszty te nie zostały dotychczas uiszczone w całości
ani w części (k. 587-588).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie pełnomocnika oskarżyciela prywatnego nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 523 § 3 k.p.k. kasację na niekorzyść można wnieść jedynie w
razie uniewinnienia oskarżonego albo umorzenia postępowania. Wyjątek od
wskazanej zasady uregulowany został w art. 523 § 4 pkt 1 i 2 k.p.k., który stanowi,
że ograniczenie to nie dotyczy kasacji wniesionej z powodu uchybień wymienionych
w art. 439 k.p.k., a także w przypadku, gdy ten nadzwyczajny środek zaskarżenia
wnosi Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich, bądź Rzecznik Praw
Dziecka.
W przedmiotowej sprawie wobec J. M. zapadł wyrok warunkowo umarzający
postępowanie, od którego kasacja nie przysługuje. Pomimo, iż literalna treść art.
523 § 3 k.p.k. nie różnicuje podstaw umorzenia postępowania, to jednak jego
zakres zastosowania nie obejmuje rozstrzygnięć o warunkowym umorzeniu
postępowania karnego. Należy bowiem zauważyć, że wyrok warunkowo
umarzający nie stanowi klasycznego „umorzenia” w sensie formalnym, lecz jest
orzeczeniem, w którym sąd przesądza o popełnieniu czynu i winie oskarżonego, a
jedynie z przyczyn celowościowych rezygnuje z wymierzenia kary. Z tego względu,
orzeczenie takie wykazuje istotne podobieństwo do wyroku skazującego, a nie do
decyzji kończącej postępowanie z przyczyn proceduralnych. Przyjęcie odmiennego
stanowiska, dopuszczającego wniesienie kasacji na niekorzyść od wyroku
V KZ 51/25
4
warunkowo umarzającego postępowanie oznaczałoby de facto akceptację
rozszerzającej wykładni przepisu art. 523 § 3 k.p.k., który ze swej natury nie może
być interpretowany w taki sposób. Ustawodawca wyraźnie przewidział ograniczenie
prawa do kasacji w tym zakresie, o czym świadczy brak wymienienia wyroku
warunkowo umarzającego w katalogu rozstrzygnięć objętych dyspozycją tego
przepisu. Skoro zatem, pomimo świadomości istnienia instytucji warunkowego
umorzenia (por. art. 414 § 1 k.p.k.), ustawodawca nie uwzględnił jej w treści
przepisu art. 523 § 3 k.k., należy uznać, że zamierzał wyłączyć możliwość
zaskarżania takiego rozstrzygnięcia kasacją wniesioną na niekorzyść oskarżonego.
Taki sposób rozumienia przepisu odpowiada zasadzie racjonalności ustawodawcy
oraz zapewnia spójność systemową regulacji środków zaskarżenia. Zresztą takie
stanowisko zostało również utrwalone zarówno doktrynie jak i w judykaturze (por.
m.in. postanowienie SN z dnia 25 września 2018 r., V KK 285/18; postanowienie
SN z dnia 19 grudnia 2018 r., IV KZ 51/18; D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K.
Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz.
Tom II. Art. 425-673, Warszawa 2024, s. 567). Skoro zatem podniesione w kasacji
zarzuty nie należały do kręgu bezwzględnych przyczyn odwoławczych, Zastępca
Przewodniczącego Wydziału słusznie odmówił przyjęcia kasacji wniesionej przez
pełnomocnika oskarżyciela prywatnego na niekorzyść oskarżonego od wyroku
warunkowo umarzającego postępowanie.
Odnosząc się zaś do drugiego zarzutu podniesionego w zażaleniu należy
zauważyć, że przepis art. 530 § 2 k.p.k. nakazuje Prezesowi sądu
(przewodniczącemu wydziału, przewodniczącemu składu orzekającego lub
upoważnionemu sędziemu – art. 93 § 2 k.p.k.), do którego wniesiono kasację,
odmowę przyjęcia kasacji, jeżeli m.in. zachodzą okoliczności, o których mowa w
art. 429 § 1 k.p.k., a więc także i wówczas, gdy środek odwoławczy jest
niedopuszczalny z mocy ustawy. Niewątpliwie niedopuszczalna jest kasacja, która
nie uwzględnia ograniczenia wskazanego w przepisie art. 523 § 3 w zw. z § 4 k.p.k.
W tej sytuacji należało odmówić przyjęcia kasacji pełnomocnika oskarżyciela
prywatnego na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art.
523 § 3 k.p.k. Fakt przywołania w zaskarżonym zarządzeniu tylko pierwszego z
przywołanych przepisów pozostaje bez znaczenia z punktu widzenia trafności
V KZ 51/25
5
decyzji podjętej przez Zastępcę Przewodniczącego V Wydziału Karnego
Odwoławczego Sądu Okręgowego w Płocku. Raz jeszcze wskazać bowiem należy,
że wywiedziona przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego kasacja jest
niedopuszczalna z mocy ustawy, albowiem została wniesiona od wyroku
warunkowo umarzającego postępowanie i nie oparto jej na uchybieniach
wymienionych w art. 439 k.p.k. Zatem wskazanie niepełnej podstawy prawnej
odmowy przyjęcia kasacji świadczy wyłącznie o braku staranności podczas
redagowania zarządzenia i nie ma wpływu na jego treść.
Rozstrzygając w przedmiocie kosztów należnych pełnomocnikowi
oskarżyciela prywatnego za udzielenie pomocy prawnej z urzędu kierowano się
treścią art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.
Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1564 ze zm.), a także § 2 pkt 1, § 4
ust. 1 i 3 oraz § 17 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 3 i ust. 7 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb
Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 763 ze zm.).
Skoro zarządzeniem z dnia 31 lipca 2025 r. adw. K.L. został wyznaczony z urzędu
„w celu ewentualnego sporządzenia kasacji” od wyroku Sądu Okręgowego w
Płocku z dnia 27 czerwca 2025 r., sygn. akt V Ka 124/25, co też uczynił, a także
wniósł zażalenie na odmowę przyjęcia kasacji, to za wykonane dotychczas
czynności powinien otrzymać stosowne wynagrodzenie. Nie jest natomiast zasadny
wniosek pełnomocnika oskarżyciela prywatnego w zakresie w jakim domaga się
także pokrycia kosztów za obronę w postępowaniu kasacyjnym. Skoro kasacja nie
została przyjęta, to nie doszło do etapu jej rozpoznania, a tym samym udział
pełnomocnika ograniczył się jedynie do czynności pisemnych. Tym samym
pełnomocnikowi nie przysługuje odrębne wynagrodzenie za „obronę”. Brak jest
podstaw do zasądzenia opłaty w tym zakresie, albowiem nie można przyznać
wynagrodzenia z tytułu czynności, które nie miały miejsca.
Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w sentencji.
[J.J.]
V KZ 51/25
6
[a.ł]
