V KS 20/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Kołodziejski
Dnia 1 lipca 2026 r.
w sprawie P.S.
oskarżonego o przestępstwo z art. 58 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 1 lipca 2026 r.,
skargi obrońcy oskarżonego
na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Okręgowego w Toruniu
z dnia 6 lutego 2026 r., sygn. akt IX Ka 328/25
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu
z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II K 487/23
i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę;
2. wniosek obrońcy oskarżonego o zasądzenie kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu
w postępowaniu skargowym – jako przedwczesny – pozostawić
bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Toruniu wyrokiem z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II K
487/23 uniewinnił P.S. od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 58 ust. 2
V KS 20/26
2
ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz rozstrzygnął w przedmiocie kosztów
procesu.
Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone na niekorzyść oskarżonego przez
prokuratora, który podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Po rozpoznaniu
tego środka odwoławczego, Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z dnia 6 lutego
2026 r., sygn. akt IX Ka 328/25 uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał
Sądowi Rejonowemu w Toruniu do ponownego rozpoznania.
Skargę na wyrok sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego,
zarzucając „naruszenie art. 437§ 2 zdanie drugie kpk, poprzez błędne przyjęcie, że
w sprawie zachodzi konieczność skazania oskarżonego uniewinnionego przez Sąd
I Instancji, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwalał
na przyjęcie, że doszło do przestępstwa, ani że dopuścił się go oskarżony, przy
jednoczesnym zaniechaniu przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, które
pozwoliłyby na usunięcie ewentualnych wątpliwości co do zaistnienia czynu”. W
konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy
sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu
skargowym.
Prokurator w pisemnej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na wyrok sądu odwoławczego nie jest
zasadna, znajdując wręcz na granicy dopuszczalności, co implikowało jej oddalenie
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
Na wstępie godzi się przypomnieć, że zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k.
podstawą do wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia w postaci skargi na
wyrok sądu odwoławczego o charakterze kasatoryjnym jest wyłącznie naruszenie
przepisu art. 437 k.p.k. albo wystąpienie uchybień enumeratywnie wymienionych w
art. 439 § 1 k.p.k. Tak więc rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania, czy
zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza albo czy sąd odwoławczy
uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. do
wydania wyroku zmieniającego, względnie czy jest konieczne przeprowadzenie na
nowo przewodu sądowego w całości (art. 437 § 2 in fine k.p.k.). Natomiast
V KS 20/26
3
niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy w trybie art. 539a k.p.k. badał
merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli odwoławczej w aspekcie
uchybień podniesionych w apelacji, jak również zasadność uchybień stwierdzonych
przez sąd drugiej instancji (zob. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 2023 r., II KS
28/23 i przywołane tam judykaty).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że
skarżący traktuje przedmiotową instytucję jako sui generis „superapelację”,
oczekując weryfikacji trafności decyzji podjętej przez organ ad quem. Kwestionuje
bowiem zarówno dokonaną na etapie postępowania drugoinstancyjnego ocenę
dowodów, w tym zwłaszcza zeznań świadków K.B. i M.G. oraz wyjaśnień samego
oskarżonego, jak i poczynione na tej podstawie ustalenia faktyczne. Jak wskazano
wyżej, tego rodzaju argumentacja nie mogła doprowadzić do oczekiwanego
rezultatu. Celem instytucji przewidzianej w rozdziale 55a k.p.k. nie jest bowiem
„dublowanie” przeprowadzonej już kontroli instancyjnej, a wyeliminowanie
bezpodstawnego wydawania przez sądy odwoławcze wyroków kasatoryjnych w
sytuacji, gdy rozstrzygnięcie in meriti mogło zapaść w drugiej instancji.
Podstawą wydania przez Sąd Okręgowy w Toruniu wyroku kasatoryjnego w
przedmiotowej sprawie był art. 454 § 1 k.p.k. określający regułę ne peius (vide
punkt 5.3.1.4.1. formularza UK2). Przepis ten stanowi, że sąd odwoławczy nie
może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co
do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. Zważywszy na wskazaną
okoliczność obrońca oskarżonego mógł wnieść skargę bądź to z powodu
ewentualnego naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. w związku z brakiem zaistnienia
przeszkody określonej w art. 454 § 1 k.p.k., bądź z powodu uchybień wymienionych
w art. 439 § 1 k.p.k. Tego rodzaju argumentacji próżno szukać w uzasadnieniu
skargi, co – w powiązaniu ze wskazaną próbą wykorzystania tejże instytucji do
poddania orzeczenia drugoinstancyjnego merytorycznej ocenie – przesądziło o jej
niezasadności. Tym bardziej, że sąd odwoławczy w sposób wyraźny wskazał, że
zgromadzony materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że zachodzą podstawy
do wydania wyroku skazującego. Uznał zatem, że skazanie oskarżonego P.S. przy
ponownym rozpoznaniu sprawy jest realne, a nie jedynie hipotetyczne. Tak więc
trafnym jest wniosek, iż w układzie procesowym jaki wystąpił w przedmiotowej
V KS 20/26
4
sprawie, Sąd Okręgowy w Toruniu nie miał możliwości wydania innego orzeczenia
niż kasatoryjne, bowiem na przeszkodzie temu stał zakaz wynikający z art. 454 § 1
k.p.k., na który to przepis wprost powołał się sąd odwoławczy w swoim wyroku.
Tym samym nie dopuścił się naruszenia art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.
Odnosząc się natomiast do wniosku obrońcy z urzędu o zasądzenie kosztów
pomocy prawnej stwierdzić należy, że nie zasługiwał on na uwzględnienie z uwagi
na swą przedwczesność. Adw. J.I. została wyznaczona obrońcą oskarżonego z
urzędu nie do postępowania skargowego, lecz do całego postępowania karnego (k.
63). Zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej w
toku tego postępowania powinno zapaść dopiero w orzeczeniu kończącym
postępowanie w sprawie (art. 626 § 1 k.p.k.). Charakteru takiego nie ma natomiast
orzeczenie zapadłe w następstwie rozpoznania skargi na wyrok sądu
odwoławczego, które przesądza jedynie na jakim etapie to postępowanie karne
będzie się dalej toczyło (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 6 listopada 2025 r., I
KS 28/25 i przywołane tam orzecznictwo oraz poglądy doktryny).
Z tych względów, wobec niestwierdzenia okoliczności, o których mowa w art.
439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
[wb]
[r.g.]
