V KO 227/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 czerwca 2026 r.
SSN Andrzej Stępka
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 2 czerwca 2026 r.
w sprawie S. C.
wniosku SSN Włodzimierza Wróbla o wyłączenie sędziów SN Małgorzaty Bednarek
oraz Igora Zgolińskiego od udziału w sprawie V KO 227/25 w zakresie rozpoznania
sygnalizacji obrońcy skazanej co do konieczności wznowienia z urzędu
postępowania kasacyjnego z uwagi na uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,
na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. i art. 6 ust. 1
Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,
p o s t a n o w i ł
wyłączyć Sędziów Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek oraz
Igora Zgolińskiego od rozpoznania sprawy V KO 227/25
dotyczącej sygnalizacji obrońcy skazanej co do konieczności
wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego o sygn. akt V
KK 391/25.
UZASADNIENIE
W dniu 8 grudnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo procesowe
obrońcy skazanej S. C. , adw. R. Z. , sygnalizujące w oparciu o art. 9 § 2 k.p.k.
wydanie orzeczenia w postępowaniu kasacyjnym V KK 391/25 przez sąd
nienależycie obsadzony, co skutkować winno wznowieniem z urzędu
przedmiotowego postępowania. Obrońca podniósł, że postanowieniem z dnia 7
V KO 227/25
2
listopada 2025 r., wydanym w sprawie V KK 391/25, Sąd Najwyższy w składzie -
SSN Stanisław Stankiewicz - orzekł o oddaleniu kasacji obrońcy A. C. . Obrońca
podkreślił, że Sędzia Stanisław Stankiewicz został powołany do pełnienia funkcji
sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie
określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
W dniu 12 marca 2026 r. Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby
Karnej wydał zarządzenie na podstawie art. 80 § 1 uSN oraz § 80 ust. 7 regSN w
zw. z art. 544 § 2 k.p.k., wyznaczające skład mający orzekać w tej sprawie, w
osobach Sędziów SN: Igor Zgoliński, Małgorzata Bednarek oraz Włodzimierz
Wróbel (sprawozdawca). W dniu 1 kwietnia 2026 r. SSN Włodzimierz Wróbel złożył
wnioski o wyłączenie na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. SSN
Małgorzaty Bednarek oraz SSN Igora Zgolińskiego od rozpoznania przedmiotowej
sprawy wobec powołania tych osób na stanowisko SSN z naruszeniem art. 179
Konstytucji RP.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W niniejszej sprawie słusznie wskazuje się, że nie jest możliwe orzekanie
przez sędziów znajdujących się w tej samej sytuacji ustrojowej (nemo iudex in
causa sua). Sędziowie Małgorzata Bednarek oraz Igor Zgoliński zostali powołani na
stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji wydanej przez
Krajową Radę Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Wadliwość tej procedury wykazana została w uchwałach trzech połączonych Izb:
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia
23 stycznia 2020 r., (BSA I-4110-1/20) oraz składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22. Z tych orzeczeń wynika przede
wszystkim, że sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd
sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w tym trybie prowadzi do nienależytej obsady sądu w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Wielokrotnie już Sąd Najwyższy wskazywał, że w dyspozycji art. 40 § 1 pkt
1 k.p.k. mieszczą się przypadki obejmujące taką więź sędziego ze sprawą, iż wynik
V KO 227/25
3
danego postępowania będzie miał znaczenie nie tylko dla jego stron, ale także dla
samego sędziego. Z orzecznictwa tego wynika, że wyłączeniu na podstawie art. 40
§ 1 pkt 1 k.p.k. podlega sędzia w sytuacji, w której miałby on dokonać oceny
stosunku prawnoprocesowego (którego podmiotem, obok stron, jest także sędzia
rozpoznający sprawę), wywierającego zarazem wpływ na jego własne prawa i
obowiązki. Jeżeli status sędziego jest wadliwy albo ustrojowo „nieczysty”, to
wadliwość ta, wątpliwość i „nieczystość” pozbawiają go uprawnień i obowiązków
jurysdykcyjnych, co najmniej in casu, a jeżeli je wykona, spowoduje wystąpienie
bezwzględnej przyczyny odwoławczej, a więc cel - wymierzenie sprawiedliwości - z
powodów leżących po stronie sędziego nie zostanie osiągnięty. Poza sporem jest,
że oceny ważności i skuteczności tego stosunku nie może dokonywać sędzia
będący jego stroną albo będący w identycznej sytuacji ustrojowo-procesowej (J.
Gudowski, Iudex impurus. Wyłączenie z mocy samej ustawy sędziego objętego
zarzutem wadliwego powołania lub przejścia na wyższe stanowisko sędziowskie,
Przegląd Sądowy 2022, nr 5, s. 19-20). Skoro sędzia, którego prawidłowość
powołania mogą być kwestionowane – a tym samym jego niezawisłość oraz
bezstronność - i musi on, rozpoznając sprawę, sam dokonać osądu w tym zakresie,
a więc eo ipso oceny zachodzącego między nim a stronami stosunku,
prawnoprocesowego, to jest z mocy ustawy wyłączony jako iudex in sua causa,
gdyż - co oczywiste, nawet gdyby był krystaliczne bezstronny - wynik tego osądu,
dotycząc go osobiście, wpływając na jego prawa i obowiązki z dziedziny prawa
publicznego, pośrednio dotknie także jego sfery prywatnej. Przepisy wyłączają w
tym przypadku sędziego niezależnie od jego subiektywnego poczucia
bezstronności i gotowości do jej uszanowania w konkretnej sprawie (zob. m.in.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 29 października 2025 r., I KK 379/25,
LEX nr 3982215; z dnia 20 listopada 2025 r., V KO 89/25, LEX nr 3944450; z dnia
13 stycznia 2026, II KK 98/25). W zaistniałej sytuacji konieczne było wyłączenie
sędziów SN Małgorzaty Bednarek oraz Igora Zgolińskiego, ponieważ nie ulega
wątpliwości, że oceniając zasadność wystąpienia obrońcy skazanej S. C. adw. R. Z.
, Sędziowie ci mieliby w polu widzenia własny status zawodowy, związany z trybem
powołania na stanowiska sędziowskie z udziałem KRS ukształtowanej na mocy
ustawy z 2017 r. Wydanie postanowienia przez Sąd Najwyższy w tak
V KO 227/25
4
ukształtowanym składzie stanowiłoby tym samym przejaw rażącego naruszenia
instytucji iudex inhabilis, a w konsekwencji - zgodnie z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. -
bezwzględną przesłankę uchylenia wydanego orzeczenia. Zagwarantowanie
realizacji prawa do sądu wymaga przydzielenia rozpoznania tej sprawy osobie,
która nie jest w tej samej sytuacji ustrojowej.
[J.J.]
[a.ł]
Andrzej Stępka
