V KK 433/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 grudnia 2025 r.
SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący)
SSN Jacek Błaszczyk
SSN Jarosław Matras (sprawozdawca)
w sprawie W.M.
skazanego z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 3 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu,
w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
w dniu 10 grudnia 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 22 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV Ka 38/25,
utrzymującego wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim
z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II K 215/24,
uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu
Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim i na podstawie art. 17 §
1 pkt 7 k.p.k. umarza postępowanie w sprawie, a kosztami procesu
w sprawie obciąża Skarb Państwa.
Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński Jarosław Matras
V KK 433/25
2
UZASADNIENIE
W.M. został oskarżony o to, że: „w dniu 12 kwietnia 2018 roku w T. woj. [...]
działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował doprowadzić do
niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem B.G. w kwocie 6 700.00 złotych za
pomocą wprowadzenia w błąd, w ten sposób że do Sądu Rejonowego w Tomaszowie
Maz. złożył pozew o zapłatę kwoty 6 700,00 złotych, sprawa o sygn. I C [...], do
którego załączył weksel wskazując, że jest to weksel własny sporządzony przez B.G.,
gdyż w rzeczywistości był to weksel in blanco, lecz zamierzonego czynu nie osiągnął
z uwagi na oddalenie powództwa przez Sąd, przy czym czyn ten stanowi wypadek
mniejszej wagi”, tj. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 286
§ 3 k.k.
Wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II K 215/24, Sąd Rejonowy w
Tomaszowie Mazowieckim oskarżonego W.M. uznał za winnego dokonania
zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286
§ 1 k.k. w zw. z art. 286 § 3 k.k. i art. 4 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 14 § 1 k.k. w
zw. z art. 286 § 3 k.k. wymierzył mu karę 120 stawek dziennych grzywny, przyjmując
wartość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych, nadto orzekł o kosztach
postępowania.
Wyrok ten zaskarżył obrońca oskarżonego, który wskazał na:
I. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 17 §1 pkt 7 k.p.k.,
stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt. 8 k.p.k.
polegające na przypisaniu oskarżonemu W.M. zarzucanego mu czynu w sytuacji,
gdy co do tego samego zachowania, które składało się na czyn przypisany
oskarżonemu - zawierającego się w ramach tego samego zdarzenia faktycznego
(historycznego) - postępowanie karne zostało już prawomocnie zakończone
wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb, z dnia 28 stycznia 2022 r. (Sygn.
akt: IV Ka 750/21) którym oskarżony został uniewinniony od zarzucanego mu czynu
polegającego m. in na przedłożeniu w nieustalonej dacie nie później niż w dniu 24
lipca 2018 r. wypełnionego weksla w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie
V KK 433/25
3
Mazowieckim do sprawy I C [...], jako weksla zupełnego, działając w ten sposób na
szkodę B.G., a zatem zachowania tożsamego z tym, które W.M. zostało przypisane
w niniejszym postępowaniu i z uwagi na fakt, że było ono elementem czynu, który
został już prawomocnie osądzony - zachodziła w tym zakresie negatywna przesłań
procesowa w postaci rei iudicatae-,
II. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść
rozstrzygnięcia, a mianowicie:
- art. 41 § 1 kpk w zw. z art. 4 kpk - poprzez wydanie skarżonego wyroku przez
Sędziego SR X. Y., która z uwagi na stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu
decyzji podjętej na etapie postępowania przygotowawczego, dotyczącej uchylenia
postanowienia Prokuratora o umorzeniu postępowania przygotowawczego,
wypowiedziała się co do oceny materiału dowodowego, w tym okoliczności mających
świadczyć o podjęciu przez oskarżonego „oszukańczych zabiegów”, zresztą
tożsamych jak zawarte w uzasadnieniu skarżonego wyroku, co wskazywało, iż Sąd
jeszcze przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie - uzewnętrznił
swoje przekonanie dotyczące orzeczenia, jakie ma zapaść w przedmiocie
odpowiedzialności oskarżonego W.M., co w konsekwencji powodowało, że
pozbawione jest ono przymiotu obiektywizmu;
III. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia
i mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, że oskarżony W.M.
zrealizował znamiona przypisanego mu czynu, w ten sposób, że usiłował wprowadzić
Sąd w błąd, co do charakteru weksla „w celu uniknięcia podniesienia przez B.G.
zarzutu przedawnienia roszczenia i pozbawienie pozwanego w sprawie cywilnej
takiej możliwości” - w sytuacji, gdy z tak opisanego przez Sąd zachowania nie
wynikały okoliczności relewantne dla realizacji znamion przypisanego mu czynu,
albowiem co ustala Sąd samo roszczenie przysługiwało oskarżonemu, jako
wierzycielowi, a przy tym nie pozbawiało to możliwości podniesienia zarzutu
przedawnienia, to bowiem było niezależne od woli oskarżonego, a jednocześnie brak
było tożsamości podmiotu, który miałby zostać wprowadzony w błąd i tego, do
którego rozporządzenia „własnym” mieniem miałoby rzekomo dojść, co w
V KK 433/25
4
konsekwencji nie pozwalało na przyjęcie, że oskarżony W.M. wypełnił znamiona
określone w art. 13 §1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk.”
Podnosząc te zarzuty obrońca wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku i
umorzenie postępowania z uwagi na negatywną przesłankę procesową w postaci rei
iudicatae; ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie
oskarżonego W.M. od popełnienia zarzucanego mu czynu; ewentualnie o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego
rozpoznania.”
Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV Ka 38/25, Sąd Okręgowy w
Piotrkowie Trybunalskim zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Kasację w tej sprawie wniósł obrońca skazanego, który zaskarżając wyrok
sądu odwoławczego w całości podniósł zarzut:
„I. Naruszenie przepisów postępowania, stanowiące bezwzględną
przyczynę odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 2 kpk, polegające na
nienależytej obsadzie Sądu II instancji rozpoznającego sprawę oskarżonego W.M. w
postępowaniu odwoławczym, w składzie którego orzekał Sędzia X.1 Y.1, powołany
do pełnienia urzędu na stanowisko Sędziego Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb,
na podstawie nominacji przedstawionej uchwałą z dnia [...] 2020 r. Nr [...] wydaną
przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną w trybie określonym przepisami
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 z późn. zm.), niespełniającą
wymogu niezależności, co w efekcie doprowadziło do naruszenia standardu
niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty
Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw
Człowieka i Podstawowych Wolności przy rozpoznaniu sprawy oskarżonego W.M.,
który nie miał w toku postępowania odwoławczego zapewnionych gwarancji
wynikających z w/w przepisów;
II. Naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 17 § 1 pkt. 7
k.p.k., stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt.
8 k.p.k. polegające na utrzymaniu zaskarżonego apelacją obrońcy wyroku Sądu
V KK 433/25
5
Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim - w sytuacji, gdy co do tego samego
zachowania, które składało się na czyn przypisany oskarżonemu - zawierającego się
w ramach tego samego zdarzenia faktycznego (historycznego) - postępowanie karne
zostało już prawomocnie zakończone wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie
Tryb, z dnia 28 stycznia 2022 r., (Sygn. akt: IV Ka 750/21) którym oskarżony został
uniewinniony od zarzucanego mu czynu polegającego m. in. na przedłożeniu w
nieustalonej dacie nie później niż w dniu 24 lipca 2018 r. wypełnionego weksla w
Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Mazowieckim do sprawy I C [...], jako weksla
zupełnego, działając w ten sposób na szkodę B.G., a zatem zachowania tożsamego
z tym, które W.M. zostało przypisane w niniejszym postępowaniu i z uwagi na fakt,
iż było ono elementem czynu, który został już prawomocnie osądzony - zachodziła
w tym zakresie negatywna przesłanka procesowa w postaci rei iudicatae”.
Wskazując te zarzuty obrońca wniósł o „-uchylenie zaskarżonego wyroku
Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. IV Wydział Kamy Odwoławczy z dnia 22
kwietnia 2025 r. oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie
Mazowieckim II Wydział Karny z dnia 7 listopada 2024 r., w sprawie Sygn. akt: II K
215/24 i umorzenie postępowania z uwagi na negatywną przesłankę procesową
określoną w art. 17 § 1 pkt. 7 kpk w postaci powagi rzeczy osądzonej;
ewentualnie o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. IV
Wydział Karny Odwoławczy z dnia 22 kwietnia 2025 r. i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.”
W odpowiedziach na kasację obrońcy skazanego, zarówno z- ca Prokuratora
Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim, jak i pełnomocnik oskarżyciela
posiłkowego wnieśli o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja w zakresie zarzutu z pkt II okazała się zasadna w stopniu oczywistym,
co umożliwiało jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Zresztą
od tego zarzutu kontrolę kasacyjną należało rozpocząć, skoro potencjalnym skutkiem
V KK 433/25
6
zasadności tego zarzutu musiało być umorzenie postępowania karnego, a zatem
zakończenie postępowania karnego, w sytuacji, gdy ewentualne uwzględnienie
zarzutu z pkt I kasacji prowadziłoby tylko do powtórzenia rozprawy odwoławczej. Ma
rację skarżący, że zaskarżony wyrok sądu odwoławczego jest dotknięty uchybieniem
z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.
Podstawą zarzutu kasacji z pkt II było twierdzenie obrońcy (czynione już w
formie zarzutu apelacyjnego), że kwestia odpowiedzialności karnej oskarżonego za
czyn będący przedmiotem aktu oskarżenia w tej sprawie została już prawomocnie
rozstrzygnięta w postępowaniu karnym zakończonym prawomocnym wyrokiem
Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 stycznia 2022 r., w sprawie
o sygn. akt IV Ka 750/21. Tożsamy zarzut apelacyjny nie został uwzględniony, a sąd
odwoławczy uznał, że nie zachodzi w tej sytuacji przeszkoda procesowa w postaci
powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Przypomnieć zatem trzeba, że w sprawie o
sygn. akt II KK 51/21 Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim oskarżony
stanął pod zarzutem następującej treści: „w nieustalonym okresie jednak nie później
niż do dnia 24 lipca 2018 r. wypełnił bez zgody i upoważnienia B.G. weksel in blanco
na kwotę 6700 zł z terminem wykupu na dzień 24.01.2016 r. i tak wypełniony weksel
przedłożył Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Mazowieckim w dniu 24 lipca 2018 r.
do sprawy I C [...] jako weksel zupełny, czym działał na szkodę B.G.”, tj. o czyn z art.
270 § 2 k.k. Akt oskarżenia został wniesiony przez prokuratora Prokuratury
Rejonowej w Tomaszowie Mazowieckim po zakończeniu śledztwa w sprawie PR [...],
a z uzasadnienia aktu oskarżenia wynikało, że W.M. w pozwie z dnia 12 kwietnia
2018 r. w sprawie I C [...] Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim, wniósł o
zasądzenie od pozwanego B.G. kwoty 6700 zł a swoje roszczenie wywodził z weksla
własnego, który miał zostać wystawiony w dniu 24 stycznia 1995 r. Prokurator
podkreślił, że W. M. w toku postępowania cywilnego uważał, iż swoje roszczenie
opiera na wekslu zupełnym, gdy tymczasem nie można było przyjąć, że jest to weksel
własny, albowiem osoba, która go wystawiła w dniu 24 stycznia 1995 r. „musiałaby
być jasnowidzem”, skoro wymieniony w wekslu Bank powstał dopiero w 2000 r. (k.
102). Dalej, jak wynikało z uzasadnienia aktu oskarżenia, prokurator przywołał
oświadczenie B. G. złożone w toku postępowania cywilnego, z którego wynikało, że
rozpoznał swój podpis na blankiecie weksla, co upoważniło prokuratora do
V KK 433/25
7
stwierdzenia, iż wystawił on weksel in blanco. Prokurator przyjął w tym układzie, że
oskarżony wypełnił weksel in blanco, przy czym wypełnienie przez oskarżonego tego
weksla nastąpiło niezgodnie z wolą podpisanego, co stanowi przestępstwo z art. 270
§ 2 k.k. Prokurator dodał dalej: „ponieważ takie działanie sprawcy doprowadza do
tego, że wynikające z weksla zobowiązanie wystawcy jest dla niego niekorzystne lub
mniej korzystne w porównaniu ze stanem jaki by istniał, gdyby weksel wypełniono z
jego wolą, możliwa jest też kwalifikacja takiego zachowania z art. 286 § 1 k.k.” Sąd
Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim wyrokiem z dnia 13 lipca 2021 r. w sprawie
o sygn. akt II K 51/21 uznał oskarżonego za winnego zarzucanego mu czynu z tą
zmianą w opisie czynu, iż w miejsce wyrażenia” „do dnia 24 lipca 2018 r.” przyjął
wyrażenie: „do dnia 12 kwietnia 2018 r.” oraz w miejsce wyrażenia: „w dniu 24 lipca
2018 r.” przyjął wyrażenie: „w dniu 12 kwietnia 2018 r.” i na podstawie art. 270 § 2
k.k. wymierzył mu karę sześciu miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie
warunkowo zawiesił na okres próby dwóch lat (w wyroku znalazły się także inne
rozstrzygnięcia). Na skutek apelacji obrońcy oskarżonego Sąd Okręgowy w
Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 28 stycznia 2022 r. w sprawie o sygn. akt
IV Ka 750/21 zmienił zaskarżony wyrok i oskarżonego uniewinnił od zarzucanego mu
czynu.
W sprawie niniejszej, tj. w sprawie o sygn. akt II K 215/24 Sądu Rejonowego
w Tomaszowie Mazowieckim, oskarżony stanął pod następującym zarzutem: „w dniu
12 kwietnia 2018 roku w T. woj. [...] działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej
usiłował doprowadzić do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem B.G. w
kwocie 6 700.00 złotych za pomocą wprowadzenia w błąd, w ten sposób że do Sądu
Rejonowego w Tomaszowie Maz. złożył pozew o zapłatę kwoty 6 700,00 złotych,
sprawa o sygn. I C [...], do którego załączył weksel wskazując, że jest to weksel
własny sporządzony przez B.G., gdyż w rzeczywistości był to weksel in blanco, lecz
zamierzonego czynu nie osiągnął z uwagi na oddalenie powództwa przez Sąd, przy
czym czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi”. Czyn ten w akcie oskarżenia
zakwalifikowano z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 3 k.k.
Wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r. w sprawie II K 215/24 W.M. został skazany za
przestępstwo opisane w akcie oskarżenia na podstawie art. 14 § 1 k.k. w zw. z art.
286 § 3 k.k. na karę grzywny w ilości 120 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości
V KK 433/25
8
jednej stawki na 20zł; wyrok zawierał także rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Po rozpoznaniu apelacji obrońcy (podniesiono w niej zarzut naruszenia powagi
rzeczy osądzonej), Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 22
kwietnia 2025 r. w sprawie IV Ka 38/25 zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Już porównanie przedmiotu rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej
prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie o
sygn. akt IV Ka 750/21 nie pozostawia cienia wątpliwości, że w tym postępowaniu
rozstrzygnięto już co do odpowiedzialności karnej za to samo zdarzenie, co w
sprawie objętej kasacją. Świadczy o tym analiza aktu oskarżenia w sprawie o sygn.
akt II K 51/21 Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim, a także w
konsekwencji opis czynu, jaki został przyjęty przez sąd pierwszej instancji. W wyroku
z dnia 13 lipca 2021 r. w sprawie II K 51/21 jako datę końcową zdarzenia objętego
aktem oskarżenia słusznie przyjęto datę złożenia pozwu cywilnego do Sądu
Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim, tj. dzień 12 kwietnia 2018 r. (I C [...]), a
przecież w opisie tego czynu znalazło się także zachowanie oskarżonego polegające
na wypełnieniu weksla in blanco na tę samą kwotę co w obecnej sprawie i działanie
na szkodę tej samej osoby. Co więcej, w opisie tego czynu wskazano, że weksel
został przedłożony Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Mazowieckim do sprawy I
C [...], a zatem do tej samej sprawy, co wskazana w postępowaniu karnym, które
zakończyło w sprawie IV Ka 750/21 Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim.
Jest zatem oczywiste, że czyn będący przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie II K
51/21, to przecież czyn polegający na usiłowaniu oszustwa sądowego, gdzie w
oparciu o weksel in blanco (zdaniem prokuratora nieprawnie wypełniony) oskarżony
usiłował uzyskać wyrok sądu zasądzające kwotę objętą wekslem, co miało prowadzić
do działania na szkodę pokrzywdzonego B. G. Trafnie zresztą w uzasadnieniu aktu
oskarżenia prokurator wskazywał na kwalifikację z art. 286 § 1 k.k., choć nie wiadomo
dlaczego, nie dokonano takiego zakwalifikowania czynu zarzuconego oskarżonemu.
W sprawie o sygn. akt II K 215/24 oskarżony stanął więc pod zarzutem
popełnienia tego samego czynu, co do którego już zapadło prawomocne orzeczenie
(wyrok w sprawie II K 51/21 uprawomocnił się w dniu 28 stycznia 2022 r.). Tożsamość
zachowania (idem) wynikała przecież z tożsamości miejsca i czasu (złożenie w dniu
V KK 433/25
9
12 kwietnia 2018 r. pozwu do Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim),
tożsamości czynności wykonawczej (złożenie pozwu z załączonym wekslem, który
był innego charakteru niż deklarował oskarżony [zamiast własny był in blanco],
takiego samego celu działania, a zatem wprowadzenia sądu w błąd co do „legalności”
weksla, aby sąd wydał wyrok zasądzający roszczenie objęte wekslem. Wszystkie
elementy tożsamości czynu są zatem wspólne, a fakt, że w sprawie II K 215/24 Sądu
Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim w opisie czynu elementem oszustwa
sądowego miał być charakter weksla nie ma kompletnie znaczenia (błędne
rozważania na stronie piątej uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie
Trybunalskim w sprawie IV Ka 38/25). Zauważyć wypada, że w sprawie o sygn. akt
II K 51/21 także chodziło o nieuprawnione wypełnienie weksla (tego samego) i
złożenie go w sądzie (tym samym) do tej samej sprawy. Może gdyby sąd drugiej
instancji dostrzegł, że zdarzenie prawomocnie osądzone miało jednak inny czas, niż
ten jaki przyjął wadliwie w swoim uzasadnieniu (por. str. 4 i uwagi, że czyn miał
miejsce do dnia 24 lipca 2018 r., gdy tymczasem sąd pierwszej instancji datę czynu
określił na datę do dnia 12 kwietnia 2018 r.), to ustrzegłby się tego rażącego
naruszenia prawa. Już tylko na marginesie podnieść trzeba, że nie miał racji sąd
odwoławczy także co do zarzutu obrońcy oskarżonego w zakresie w jakim apelacji
wskazywał na brak elementu wprowadzenia sądu w błąd (końcowa część zarzutu
błędu w ustaleniach faktycznych). Przecież w opisie czynu nie ujęto, że podmiotem
wprowadzonym w błąd miał być sąd cywilny i to sąd dopiero (na skutek wydania
wyroku zasądzającego) rozporządziłby mieniem pokrzywdzonego (!). Opis czynu był
oczywiście wadliwy, skoro to B. G. miałby rozporządzić mieniem własnym. Można
jedynie wyrazić zdziwienie, że tak oczywiste błędy zdarzają się na poziomie Sądu
Okręgowego.
Z tych powodów wobec zasadności zarzutu drugiego kasacji konieczne stało
się uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku sądu pierwszej instancji i umorzenie
postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. a także rozstrzygnięcie o kosztach
zgodnie z treścią art. 632 pkt 2 k.p.k.
Zbędne było w takim układzie odnoszenie się do zarzutu z pkt I kasacji.
V KK 433/25
10
[WB]
Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński Jarosław Matras
