V KK 368/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 6 marca 2025 r.
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jerzy Grubba
SSN Eugeniusz Wildowicz
Protokolant Jolanta Włostowska
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Małgorzaty Kozłowskiej,
w sprawie A.F.
oskarżonego z art. 160 § 2 i § 3 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 6 marca 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt V Ka 217/24
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Zgierzu
z dnia 4 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 1181/20,
1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi w postępowaniu
odwoławczym;
2. zarządza zwrot A.F. uiszczonej opłaty od kasacji w kwocie
450.00 zł.
V KK 368/24
2
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Zgierzu wyrokiem z 4 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 1181/20,
uniewinnił oskarżonego A.F. od popełnienia czynu zakwalifikowanego w akcie
oskarżenia z art. 160 § 2 i 3 k.k., polegającego na tym, że „w dniu 31 maja 2017 r. w
Z., woj. [...], będąc lekarzem kardiologiem zatrudnionym w M. w Z., zobowiązanym
do opieki nad pacjentką T.J. mając wiedzę o wynikach badań laboratoryjnych
wykazujących nieprawidłowy i rosnący poziom markerów uszkodzenia mięśnia
sercowego, zalecił lekarzowi prowadzącemu P.P. (aktualnie W.) dalszą obserwację
pacjentki znajdującej się w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Z. i odmówił
przyjęcia wymienionej do placówki M. w sytuacji, gdy stan zdrowia pokrzywdzonej,
ustalony na podstawie wyników badań laboratoryjnych, uzasadniał niezwłoczne
przyjęcie pacjentki do wskazanej placówki celem podjęcia diagnostyki inwazyjnej, w
tym wykonania koronagrafii i dalszej obserwacji chorej, nie zachowując należytej
ostrożności i postępując niezgodnie z zasadami wiedzy i sztuki medycznej, czym
nieumyślnie naraził T.J. na bezpośrednie niebezpieczeństwo powikłań
spowodowanych ostrym zespołem wieńcowym i bezpośrednie niebezpieczeństwo
utraty życia”.
Wyrok ten zaskarżyła apelacją prokurator Prokuratury Okręgowej w Łodzi,
która w zwykłym środku odwoławczym zarzuciła:
1. obrazę „art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez przekraczającą granicę
swobodnej, sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego i dowolną ocenę
dowodów poprzez:
- uznanie za wiarygodne wyjaśnień A.F., odnośnie tego czy podczas
wczesnoporannej rozmowy oskarżony nie odmówił przyjęcia T.J. do palcówki M. i
wskazywał, że słysząc o pogarszającym się stanie T.J. i opisywanych przez dr P.W.
objawach polecił przywieźć chorą, podczas gdy z konsekwentnych i kategorycznych
zeznań świadka P.W., którym Sąd niezasadnie i wbrew zasadzie wynikającej z art.
7 k.p.k., odmówił wiarygodności, wynika, że dr A.F. twierdził, iż nie ma podstaw do
V KK 368/24
3
wykonania w tym momencie koronarografii i nakazał ponowny kontakt ok. godziny
7.00,
- zakwestionowanie wartości dowodowej opinii biegłych z Uniwersytetu [...], jako
opartej na błędnych założeniach, podczas gdy biegli kilkukrotnie uzupełniali swoją
opinię i to właśnie oni, jako jedyni, zwrócili uwagę na objaw jaki pojawił się u T.J., w
postaci napadu padaczkowego i dokonali jego oceny w procesie diagnozowania
chorej,
- zakwestionowanie wartości dowodowej opinii uzupełniającej z dnia 2 czerwca
2020 r. sporządzonej przez zespół biegłych Collegium Medicum Uniwersytetu [...]
polegającej na uznaniu, iż biegli nie potrafili wskazać związku pomiędzy brakiem
przeprowadzenia samej koronarografii i ewentualnej angioplastyki a narażeniem
pacjentki, podczas gdy biegli wskazali jednoznacznie, że w sytuacji gdy lekarze
szpitala rozpoznali u niej zespół wieńcowy, niezorganizowanie transportu i
niewysłanie jej do M. było postępowaniem nieprawidłowym, a nieprawidłowość ta
wynikała z braku zgody lekarza z M. na przewiezienie chorej,
- oparcie oceny dotyczącej zaniechania oskarżonego jedynie na założeniach
płynących z opinii wydanej przez […] Instytut Ekspertyz Medycznych, i uznanie, że
najpełniej uwzględnia dostępny A.F. stan wiedzy w czasie zaistniałych zdarzeń, a
także brak możliwości podjęcia przez niego wiążącej decyzji w przedmiocie dalszego
leczenia T.J., z której wynika, iż rozmowa pomiędzy P.W. a A.F. nie była konsultacją
medyczną w rozumieniu art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie
lekarza i lekarza dentysty, a nadto na oskarżonym nie ciążył bezpośredni obowiązek
opieki nad pacjentką, gdyż chora nie została zbadana przez oskarżonego ani
osobiście, ani za pomocą systemów teleinformatycznych, nie analizował on jej
dokumentacji medycznej oraz nie podejmował decyzji o jej diagnostyce i leczeniu,
podczas gdy wnioski tej opinii zawierają interpretację art. 42 ust. 1 ustawy o zawodzie
lekarza i lekarza dentysty odnoszącą się do aktualnego stanu prawnego, a cytowany
przepis w brzmieniu obowiązującym w czasie zdarzenia nie nakładał, na lekarza
wydającego opinię, obowiązku zapoznania się z dokumentacją medyczną pacjentki,
a nadto z niesłusznie zakwestionowanej przez Sąd, opinii biegłych z Uniwersytetu
[...] wynika, iż w opiniowanym przypadku już zapadały decyzje diagnostyczne tj.
telefoniczne zalecenie przez lekarza dyżurnego M. powtórzenia wskaźników
V KK 368/24
4
uszkodzenia mięśnia sercowego, co przeczy poglądowi , że „tylko lekarze ze szpitala,
w którym była hospitalizowana (chora) mieli możliwość podejmowania w jej sprawie
decyzji diagnostyczno-terapeutycznych”,
- wyrażenie przez Sąd stanowiska, iż zapis zawarty w umowie dzierżawy pomiędzy
Szpitalem Wojewódzkim a M. o wdrożeniu rozwiązań organizacyjnych
umożliwiających całodobowe przyjmowanie pacjentów Szpitala z kardiologicznym
stanem zagrożenia życia nie może stanowić źródła powstania stosunku
obligacyjnego pomiędzy T.J., hospitalizowaną w innej placówce medycznej, a
lekarzami M., podczas gdy z zapis przedmiotowej umowy jednoznacznie na taki
obwiązek wskazuje, a lekarz M. (A.P.) już podczas wcześniejszej konsultacji
przekazał zalecenia o konieczności powtórzenia badań na godzinę 7 rano i zalecił
ponowny kontakt z M., podobnie jak to następnie uczynił oskarżony w rozmowie z dr
F.,
które to uchybienia doprowadziły do błędnej oceny materiału dowodowego, a w
konsekwencji uniewinnienia oskarżonego;
2. obrazę art. 366 k.p.k. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych
okoliczności sprawy poprzez zaniechanie uzupełniającego przesłuchania P.W. i A.F.
celem zweryfikowania, czy podczas prowadzonej przez nich rozmowy, świadek
przekazywała informacje o napadzie padaczkowym, który wystąpił u pacjentki co
pozwoliłoby na określenie momentu przeprowadzenia rozmowy i miało wpływ ocenę
decyzji podjętej przez oskarżonego odnośnie braku podstaw do przeprowadzenia u
chorej zabiegu koronarografii;
3. obrazę art. 201 k.p.k. i art.366 k.p.k. nieprzeprowadzenie konfrontacji pomiędzy
biegłymi, co do rozbieżności w ocenie prezentowanych przez nich wniosków
dotyczących powinności ciążących na lekarzach, a w szczególności na oskarżonym,
podejmowanych przez nich decyzji wydawanych zaleceń w procesie leczenia T.J.,
co skutkowało niewyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w
konsekwencji doprowadziło do uniewinnienia oskarżonego od zarzucanego mu
czynu”.
Jednocześnie oskarżyciel publiczny wniósł o przeprowadzenie
uzupełniającego postępowania dowodowego (przesłuchanie oskarżonego i świadka
P.W., przesłuchanie obu zespołów biegłych, ewentualnie dopuszczenie dowodu z
V KK 368/24
5
opinii kolejnego zespołu biegłych) oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku sądu meriti
i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Po rozpoznaniu tej apelacji Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 4 kwietnia
2024 r., sygn. akt V Ka 217/24, zmienił zaskarżony wyrok sądu a quo w ten sposób,
że na podstawie art. 66 k.k. i art. 67 § 1 k.k. warunkowo umorzył postępowanie
przeciwko oskarżonemu A.F. na okres roku próby (pkt 1 wyroku), nakładając na
niego obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przez zapłatę na rzecz
oskarżycieli posiłkowych M.J. i M.J. kwot po 9.000 zł (pkt 2 wyroku).
Wyrok Sądu drugiej instancji zaskarżył kasacją obrońca oskarżonego. Zarzucił
w niej „rażące naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść
orzeczenia, a to art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art 47
Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji
o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegające na wydaniu przez
Sąd odwoławczy wyroku w składzie z (wyłącznym) udziałem Sędziego Sądu
Okręgowego X. Y., tj. osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Okręgowego w Łodzi
na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, w sytuacji, gdy wadliwość procesu
powoływania tego Sędziego prowadzi - w konkretnych realiach przedmiotowej
sprawy, m.in. mając na względzie bieżący przebieg jego ścieżki zawodowej czy też
postawę akceptacji, uwiarygodniania, a wręcz sanowania działań godzących w
niezawisłość i niezależność sędziowską - do naruszenia standardu niezawisłości i
bezstronności Sądu (co skutkuje uznaniem o nienależytej obsadzie sądu), a w
konsekwencji rozpoznanie niniejszej sprawy przez Sąd, który nie był należycie
obsadzony, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k.”.
W oparciu o ten zarzut autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku
w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w
Łodzi.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej w Łodzi
wniosła o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej, natomiast uczestnicząca w
rozprawie kasacyjnej prokurator Prokuratury Krajowej poparła wniesioną kasację
V KK 368/24
6
wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania sądowi ad quem.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Podniesiony w kasacji zarzut, wskazujący na uchybienie mające postać
bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., które
zaistniało na etapie postępowania przed Sądem drugiej instancji, jest zarzutem
zasadnym. Był to zresztą w realiach tej sprawy (warunkowe umorzenie
postępowania), z uwagi na ograniczenia dotyczące możliwości wniesienia kasacji
strony na korzyść (art. 523 § 2 k.p.k.), jedyny zarzut umożliwiający jej wniesienie (art.
523 § 4 pkt 1 k.p.k.) i co więcej jedyne uchybienie, które mogło podlegać rozpoznaniu.
Kwestia nienależytej obsady sądu, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a
związana z udziałem w składzie orzekającym osoby powołanej na urząd sędziego w
sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz. 3 – dalej w tekście ustawa o KRS z 2017 r.), była w ostatnich latach
przedmiotem wielu orzeczeń Sądu Najwyższego, w których wyrażono – podzielany
również przez ten skład orzekający – pogląd, że jeżeli w konkretnych okolicznościach
wadliwość tego procesu powołania prowadzi do naruszenia standardu niezawiłości
i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.
47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji
praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC), zachodzi bezwzględna przyczyna
odwoławcza określona w powołanym na wstępie przepisie.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że zasadnicze znaczenie przy interpretacji art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k. na uchwała składu połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej,
Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-
4110-1/2020 (OSNK 2020, ż. 2, poz. 3), a w szczególności jej pkt. 2.
Sąd Najwyższy w tym składzie podtrzymuje wielokrotnie wyrażany w
orzecznictwie pogląd o zachowaniu mocy obowiązującej wskazanej wyżej uchwały
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21
[OSNK 2021, z. 10, poz. 41], uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 [OSNK 2022, z. 6, poz. 22],
V KK 368/24
7
uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III
PZP 1/22 [OSNPiUS 2022, nr 10, poz. 95], postanowienia Sądu Najwyższego z dnia
27 lutego 2023 r., II KB 10/22 [OSNK 2023, z. 5-6, poz. 28], z dnia 13 kwietnia 2023
r., III CB 6/23 i z dnia 19 października 2023 r., I ZB 52/22).
Nie może zatem budzić wątpliwości, że w świetle tej uchwały a także innych
orzeczeń Sądu Najwyższego (zob. wskazane wyżej uchwały składów siedmiu
sędziów Sądu Najwyższego: z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 i z dnia 5 kwietnia
2022 r., III PZP 1/22 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 27 lutego 2023 r.,
II KB 10/22 [OSNK 2023, z. 5-6, poz. 28], z dnia 13 kwietnia 2023 r., III CB 6/23 i z
dnia 19 października 2023 r., I ZB 52/22, a także wyroki Sądu Najwyższego: z dnia
26 lipca 2022 r., III KK 404/21 [OSNK 2023, z. 5-6, poz. 22], z dnia 12 października
2022 r., III KK 193/20, z dnia 19 października 2022 r., II KS 32/21 [OSNK 2023, z. 5-
6, poz. 24], z dnia14 grudnia 2022 r., II KK 206/21 [OSNK 2023, z. 5-6, poz. 25], z
dnia 15 lutego 2023 r., II KK 571/22 [OSNK 2023, z. 5-6, poz. 27], z dnia 6 kwietnia
2023 r., II KK 119/22, z dnia 19 kwietnia 2023 r., III KK 375/21 [OSNK 2023, z. 5-6,
poz. 29], z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, z dnia 14 czerwca 2023 r., II KK 489/21,
z dnia 18 lipca 2023 r., III KS 26/22, z dnia 24 sierpnia 2023 r., V KK 562/22, z dnia
26 września 2023 r., II KK 288/23, z dnia 28 września 2023 r., II KK 55/23, z dnia 11
października 2023 r., III KK 185/23, z dnia 18 października 2023 r., III KK 60/23, z
dnia 8 listopada 2023 r., III KK 239/23, 12 grudnia 2023, II KK 74/22, 21 grudnia 2023
r., II KK 287/23) oraz orzeczeń trybunałów międzynarodowych – Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka [ETPCz]) i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
[TSUE] – (zob. wyroki ETPCz: z dnia 22 lipca 2021 r., w sprawie Reczkowicz
przeciwko Polsce [skarga nr 43447/19], z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i
Ozimek przeciwko Polsce [skargi nr 49868/19 i 57511/19], z dnia 3 lutego 2022 r.,
Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce [skarga nr 1469/20], z dnia 15 marca
2022 r. [Wielka Izba], Grzęda przeciwko Polsce (skarga 43572/18), z dnia 23
listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce [skarga nr 50849/21] oraz wyroki TSUE
z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21), Krajowa Rada
Sądownictwa ukształtowana ustawą o KRS z 2017 r., nie jest organem niezależnym
od władzy wykonawczej i ustawodawczej, a tym samym nie jest organem tożsamym
V KK 368/24
8
z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje art. 187 ust.
1 Konstytucji RP.
Konsekwencją dopuszczenia do funkcjonowania, w sferze obejmującej proces
nominacyjny sędziego, organu powołanego w sposób sprzeczny z Konstytucją RP,
jest odpadnięcie przyjmowanego dotąd powszechnie domniemania niezawisłości i
bezstronności sędziego nominowanego na wniosek tego organu. Tym samym, jak to
stwierdzono w uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, nie istnieje już to domniemanie
w stosunku do osób, które przystąpiły do konkursów sędziowskich po 17 stycznia
2018 r., a ustalenie czy konkretny sędzia, który uzyskał nominację w opisywanych
warunkach, nie jest stronniczy, w sytuacji, gdy przestała obowiązywać reguła jego
bezstronności, która była zasadą przed 2018 r., wymaga przeprowadzeniu dowodu
pozytywnego bezstronności, gdy uprzednio trzeba było wykazać sytuację przeciwną
– brak bezstronności.
Uwzględniając uwagi poczynione w powołanych wyżej orzeczeniach, w
szczególności ETPCz, w tym kryteria oceny spełnienia in concreto przez sąd
gwarancji przewidzianych w art. 6 ust. 1 EKPC, a więc bezstronności i niezawisłości
oraz wskazane na wstępie uwarunkowania ustrojowe w postaci roli w procesie
nominacji sędziowskich wadliwie powołanej i obsadzonej KRS, Sąd Najwyższy
uznaje, że w istocie, a priori, odpowiedzieć można, iż dwa pierwsze kryteria testu o
jakim mowa m.in. w wyroku Wielkiej Izby ETPCz z dnia 1 grudnia 2020 r. (skarga nr
26374), w sprawie Guðmundur Andri Ástráðsson przeciwko Islandii, mające
bezpośrednie zastosowania również w tym wypadku, zawsze wypadać będą dla
nominata negatywnie. Doszło bowiem w takim wypadku do naruszenia prawa
krajowego – Konstytucji RP – poprzez złożenie wniosku o powołanie sędziego przez
organ ukształtowany odmiennie niż wynika to z jej art. 187 i który – poprzez „zbliżenie”
do władz politycznych – nie spełnia swej ustrojowej roli „stania na straży
niezależności sądów i niezawisłości sędziów” (art. 186 ust.1). „Naruszenie prawa
krajowego” tej rangi zawsze musi być oceniane jako „dostatecznie poważne”.
Pozostaje zatem sięgnięcie po trzeci punkt testu wypracowanego w
orzecznictwie sądów krajowych, w tym w pierwszym rzędzie Sądu Najwyższego oraz
judykatach organów międzynarodowych, co pozwala na ustalenie, że konkretny
V KK 368/24
9
sędzia, który uzyskał nominację w opisywanych warunkach, nie jest stronniczy, w
sytuacji, gdy obalone zostało domniemanie jego bezstronności.
Przeprowadzając test niezależności i bezstronności sądu w kontekście
ewentualnego zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k., należy mieć na względzie stopniowalność kryteriów doboru do sądów różnego
rzędu, gdyż surowsze są wymagania w stosunku do sędziów ubiegających się o
awans do sądów, które znajdują się wyżej w strukturze sądownictwa. To zaś
przesądza o konieczności oceny, w ramach testu niezawisłości konkretnego
sędziego, okoliczności takich jak np.: równoczesność (lub zbliżony czas)
uruchomienia drogi awansowej z objęciem ważnego stanowiska w administracji
sądowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra Sprawiedliwości, utajnienie obrad KRS
w zakresie danej kandydatury, jednoznacznie negatywna opinia zgromadzenia
ogólnego sędziów, porównanie osiągnięć zawodowych kandydata z doświadczeniem
zawodowym i poparciem środowiska dla kontrkandydatów, to, czy kandydat w ogóle
miał kontrkandydata do awansu, czy też był jedyną osobą, która wzięła udział w
danym konkursie.
O nienależytej obsadzie sądu w przypadku, w którym w jego skład wchodzi
sędzia powołany w wadliwym procesie nominacyjnym, może przesądzić ponadto fakt
uzyskania nominacji na stanowiska funkcyjne pozostające w dyskrecjonalnej
kompetencji władzy politycznej, udział w pracach gremiów powiązanych z władzą
polityczną, wykonywanie określonych zadań lub funkcji na podstawie arbitralnych
decyzji władzy politycznej, co obejmuje również tzw. delegacje ministerialne,
dodatkowe zatrudnienie w jednostkach bezpośrednio podporządkowanych władzy
politycznej, charakter sprawy, do której rozstrzygnięcia ukształtowano dany skład
sądu, a także działalność publiczna i wypowiedzi danego sędziego, wykraczające
poza gwarantowane przez Konstytucję ramy udziału w debacie publicznej, a
wskazujące na zaangażowanie w realizację określonych celów politycznych władzy
wykonawczej (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 19 października 2022 r., II KS
32/21; z dnia 30 maja 2023 r., II KK 23/22; z dnia 26 lutego 2025 r., V KK 141/24).
W niniejszej sprawie jednoosobowy skład Sądu odwoławczego tworzył sędzia
X. Y., który powołany został na urząd sędziego początkowo Sądu Okręgowego w
Łodzi, a następnie na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Łodzi w procedurze z
V KK 368/24
10
udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy o KRS z
2017 r. – uchwały KRS Nr [...]1 z dnia [...] 2018 r. oraz Nr [...] z dnia [...] 2024 r.
Słusznie w uzasadnieniu kasacji zwrócił uwagę obrońca na
nietransparentność obu przeprowadzonych z udziałem tego sędziego postępowań
konkursowych. Okoliczności wskazane w kasacji a dotyczące sędziego X. Y. znalazły
swoje jednoznaczne potwierdzenie w dokumentacji zgromadzonej w aktach
osobowych tego sędziego, materiałach nadesłanych przez Krajową Radę
Sądownictwa dotyczących wystąpienia z wnioskiem o powołanie na wolne
stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Łodzi ogłoszone w M. P. z 2018 r., poz.
292 oraz wystąpienia z wnioskiem o powołanie na wolne stanowisko sędziego Sądu
Apelacyjnego w Łodzi ogłoszone w M. P. z 2023 r., poz. 540, uzyskanych z Sądu
Apelacyjnego w Łodzi protokołów posiedzeń Kolegium tego Sądu z dnia 18 czerwca
2018 r. i z dnia 11 października 2023 r. oraz protokołu Zgromadzenia Sędziów
Apelacji Łódzkiej z dnia 26 czerwca 2018 r.
Materiały, potwierdzające tezy sformułowane przez autora kasacji wniesionej
na korzyść oskarżonego A.F., stały się też podstawą powołanego już wcześniej w
tym uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2025 r., V KK 141/24,
którym to wyrokiem – stwierdzając wystąpienie w sprawie bezwzględnej przyczyny
odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – uchylono, z uwagi na
nieprawidłową obsadę sądu, wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi dnia z 9 sierpnia 2023
r., sygn. akt V Ka 851/21, i to ze względu na udział w tym składzie sędziego X. Y.
Sąd Najwyższy w składzie orzekających co do niniejszej kasacji stanowisko
wyrażone w tym wcześniej zapadłym wyroku oraz argumentację wspierającą ocenę
sądu z udziałem sędziego X. Y. w całej rozciągłości akceptuje i do niej się w tym
miejscu odwołuje uznając za własną.
Nie ulega wątpliwości, że w świetle omówionych w uzasadnieniu wyroku Sądu
Najwyższego z dnia 26 lutego 2025 r. zaszłości kolejne awanse wymienionego
sędziego, uzyskiwane pomimo wyraźnie mniejszego niż u innych kandydatów
poparcia zarówno Kolegium Sądu Apelacyjnego jak i środowiska sędziowskiego
(protokół Zgromadzenia Sędziów Apelacji Łódzkiej z dnia 26 czerwca 2018 r.), przy
uwzględnieniu m.in. opinii sędziego wizytatora SSA P.Z. w związku z ubieganiem się
o urząd sędziego sądu apelacyjnego, a także samego postępowania przed Krajową
V KK 368/24
11
Radą Sądownictwa, zwłaszcza w konkursie zakończonym uchwałą KRS z dnia [...]
2024 r., Nr [...], w którym to postępowaniu wobec wycofania się niego dwóch innych
sędzi mających zdecydowanie większe poparcie Kolegium niż on, a w związku z tym
braku kontrkandydatów, a wreszcie przebiegu samej procedury konkursowej w
Krajowej Radzie Sądownictwa (wyniki Zespołu KRS oraz głosowania na posiedzeniu
plenarnym), procesy te zakończone powołaniem X. Y. na urząd sędziego w sądach
wyższego rzędu, nie tylko nie mały charakteru transparentnego, lecz wręcz
wskazywały, że wystąpienie przez Radę do Prezydenta RP z kolejnymi wnioskami
wynikało z innych niż merytoryczne, bliżej nieustalonych przesłanek.
Co więcej, jeżeli uwzględni się i te bezsporne fakty jakimi były kilkakrotne
delegacje wymienionego sędziego początkowo do Sądu Okręgowego w Łodzi, a
następnie do Sądu Apelacyjnego w Łodzi, udzielane dyskrecjonalnymi decyzjami
przez Ministra Sprawiedliwości (Ł.P. i A.D.) pomimo niejednoznacznego poparcia ze
strony Kolegium, czy wręcz w tej mierze opinii negatywnej, trudno zaprzeczyć
wyrażonemu w kasacji obrońcy stanowisku o związkach wyżej wymienionego w
ówczesną władzą polityczną i to w sytuacji podejmowania przez tę władzę (Ministra
Sprawiedliwości), wspieraną przez władzę ustawodawczą, destrukcyjnych dla
polskiego wymiaru sprawiedliwości działań zmierzających do ograniczenia
niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
O akceptacji przez sędziego X. Y. tych rujnujących polski porządek prawny
działań świadczą też daty powołania go przez Prezydenta RP na urząd sędziego
Sądu Okręgowego w Łodzi oraz na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego. Wprawdzie
w pierwszym przypadku sam konkurs przed niekonstytucyjną Krajową Radą
Sądownictwa rozpoczął się jeszcze przed wydaniem wyroku TSUE z dnia 19
listopada 2019 r., A.K. i in. (połączone sprawy C-585/18, C-624/18 i C-625/18),
wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2019 r., III PO 7/18 (OSNIPiUS 2020, z.
4, poz. 38) oraz uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnie 23 stycznia 2020
r., BSA I-4110-1/2020, jednak postanowienie o powołaniu na urząd sędziego Sądu
Okręgowego wydane zostało w dniu 5 sierpnia 2020 r., a wręczenie nominacji miało
miejsce w dniu 6 października 2020 r. Trudno nawet zakładać, że orzeczenia te,
jednoznacznie negatywnie oceniające Krajową Radę Sądownictwa jako organ nie
spełniający standardu niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej, nie
V KK 368/24
12
były znane Panu X. Y., wieloletniemu sędziemu (powołanie na urząd sędziego Sądu
Rejonowego w Łodzi w dniu 21 kwietnia 2009 r.) i doktorowi nauk prawnych (uchwała
z dnia 16 grudnia 2016 r. Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu […]), i
że nie miał on świadomości co do konsekwencji tych zaszłości na same procesy
nominacji sędziowskich, a pomimo tego nominację do sądu wyższego rzędu przyjął.
Ocena powyższa jest jeszcze bardziej jednoznaczna w odniesieniu do
kolejnego konkursu do jakiego przystąpił sędzia X. Y. i to niespełna w trzy lata po
objęciu urzędu sędziego sądu okręgowego. Zarówno uchwała KRS z dnia [...] 2024
r., postanowienie Prezydenta RP z dnia [...] 2024 r., a wreszcie wręczenie nominacji
na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Łodzi w dniu [...] 2024 r. i jej przyjęcie
jednoznacznie świadczą o tym, że sędzia ten, z wiadomych tylko sobie powodów,
ignoruje nie tylko orzecznictwo polskiego Sądu Najwyższego, który wielokrotnie
uchylał w oparciu o przepis art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wyroki wydane przez sądy z
udziałem sędziów powołanych na swoje urzędy na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy o KRS z 2017 r., lecz
również wiążące Polskę – w zakresie interpretacji regulacji traktatowych – orzeczenia
międzynarodowych trybunałów (ETPCz i TSUE) powołanych we wstępnej części
niniejszego uzasadnienia. Nie pozostawia to wątpliwości, że postawa tego sędziego
wpisuje się w rujnujące zasadę państwa prawnego działania władzy ustawodawczej
i wykonawczej w latach 2015 – 2023, zwłaszcza od roku 2017. Gdyby nie taka
postawa niektórych sędziów jak Pana X. Y. Polska nie znalazłaby się w tak głębokim
jak obecnie kryzysie konstytucyjnym, a Państwo Polskie nie byłoby zmuszone do
ponoszenia z tego powodu również konsekwencji finansowych.
Sąd Najwyższy podkreśla, że wprawdzie w chwili obecnej ustało tak silne jak
dotąd bezpośrednie zagrożenie naruszania przez organy władzy wykonawczej
niezawisłości sądownictwa, to jednak przytoczone wyżej fakty dotyczące przeszłości
SSA X. Y., w pełni uzasadniają tezę o braku u tego sędziego przymiotów
gwarantujących, że Sąd z jego udziałem był – w chwili wydania wyroku, będącego
przedmiotem obecnej kontroli kasacyjnej – sądem niezależnym i bezstronnym w
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP oraz art. 6 ust. 1 EKPC.
Reasumując, zasadność podniesionego w kasacji obrońcy oskarżonego A.F.
zarzutu stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1
V KK 368/24
13
pkt 2 k.p.k. implikowała uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym.
Procedując ponownie Sąd ten rozpozna wniesione w tej sprawie apelacje
uważając, aby nie powielić uchybienia będącego powodem wydanego przez Sąd
Najwyższy wyroku oraz mając na uwadze kierunek wniesionej kasacji (art. 443 k.p.k.).
Na marginesie, w związku z tym ostatnim zauważeniem, wdaje się wskazane
rozważenie zasadności stosowania instytucji warunkowego umorzenia
postępowania na etapie postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy wyrokiem
Sądu pierwszej instancji oskarżony został uniewinniony od popełnienia zarzucanego
mu czynu. Sąd Najwyższy ma oczywiście świadomość obecnego brzmienia art. 454
§ 1 k.p.k., a także treści art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. oraz tego, że orzeczenie o
warunkowym umorzeniu nie jest skazaniem, przesądza ono wszelako po raz
pierwszy o winie podsądnego i ma niebagatelne znaczenie dla jego sytuacji prawnej,
zwłaszcza w sytuacji braku możliwości skarżenia tego ustalenia.
Uwzględnienie kasacji skutkowało zwrotem oskarżonemu uiszczonej przez
niego opłaty od kasacji (art. 527 § 4 k.p.k.).
Jerzy Grubba
[WB]
[r.g.]
Tomasz Artymiuk Eugeniusz Wildowicz