V KK 342/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 listopada 2025 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący)
SSN Waldemar Płóciennik (sprawozdawca)
SSN Zbigniew Puszkarski
w sprawie D.D.
w przedmiocie wyroku łącznego
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu.13 listopada 2025 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 22 maja 2023 r., sygn. akt V Ka 461/23,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi
z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt IV 850/22,
uchyla pkt 2 zaskarżonego wyroku, tj. w części utrzymującej w
mocy pkt 3 wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w
Łodzi co do umorzenia postępowania w odniesieniu do wyroków
w sprawach V K 81/21 oraz VI K 114/21 i przekazuje sprawę do
ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi w
uchylonym zakresie.
Waldemar Płóciennik
Kazimierz Klugiewicz
Zbigniew Puszkarski
V KK 342/25
2
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi wyrokiem łącznym z dnia 26
stycznia 2023 r., sygn. akt IV K 850/22, po rozpoznaniu sprawy D.D. skazanego
prawomocnymi wyrokami:
I. Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z dnia 29 stycznia 2021 r., sygn.
akt V K 83/21, za popełnienie w dniu 19 grudnia 2020 r. przestępstwa z art. 278 § 1
k.k., na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu
nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w
stosunku miesięcznym,
II. Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z dnia 30 marca 2021 r., sygn.
akt VI K 114/21, za popełnienie w dniu 24 grudnia 2020 r. przestępstwa z art. 278 §
1 k.k., na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu
nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w
stosunku miesięcznym,
III. Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn.
akt V K 1123/21, za popełnienie w dniu 12 czerwca 2021 r. przestępstwa z art. 278
§ 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., na karę roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności,
polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w
wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym,
IV. Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2022 r.,
sygn. akt IV K 167/22, za popełnienie:
a) w dniu 12 grudnia 2021 r. przestępstwa z art. 278 § 1 k.k., na karę 3 miesięcy
pozbawienia wolności,
b) w dniu 13 maja 2021 r. przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., na
karę 4 miesięcy pozbawienia wolności
gdzie, w miejsce kar jednostkowych, Sąd wymierzył karę łączną 6 miesięcy
pozbawienia wolności,
1. na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 87 § 1 k.k. połączył kary
jednostkowe ograniczenia wolności, z wyroków z pkt III w sprawie V K 1123/21 oraz
V KK 342/25
3
pkt IV b - sygn. akt IV K 167/22, a w ich miejsce wymierzył karę roku pozbawienia
wolności;
2. na podstawie art. 577 k.p.k. zaliczył skazanemu na poczet orzeczonej kary łącznej
pozbawienia wolności okresy rzeczywistego pozbawienia wolności:
a. od dnia 12 grudnia 2021 r. godz. 12:30 do dnia 13 grudnia 2021 r. godz. 12:00
oraz od dnia 13 maja 2021 r. godz. 13:50 do dnia 14 maja 2021 r. oraz od dnia 30
sierpnia 2022 r. - ze sprawy o sygn. akt IV K 167/22 (pkt IV),
b. od dnia 12 czerwca 2021 r. od godz. 19:45 do dnia 14 czerwca 2021 r. do godz.
11:30 - ze sprawy o sygn. akt V K 1123/21 (pkt III),
3. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego w
zakresie wyroków: z pkt I - o sygn. akt V K 83/21, pkt II - o sygn. akt VI K 114/21 oraz
co do kary z pkt IV a - sygn. akt IV K 167/22;
4. zwolnił skazanego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, przejmując je na
rachunek Skarbu Państwa.
Apelację na korzyść skazanego wniósł obrońca, który zaskarżając wyrok w
części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej, na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art.
438 pkt 3 i 4 k.p.k. zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonej w stosunku do
skazanego kary w wymiarze roku pozbawienia wolności, podczas gdy możliwym było
wymierzenie mu kary łącznej w granicach od 9 miesięcy pozbawienia wolności do
roku i 1 miesiąca pozbawienia wolności. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego
wyroku i orzeczenie wobec skazanego D. D. kary pozbawienia wolności w dolnej
granicy ustawowego zagrożenia stosując zasadę pełnej absorpcji, tj. w wymierze 9
miesięcy pozbawienia wolności.
Wyrokiem z dnia 22 maja 2023 r., sygn. akt V Ka 461/23, Sąd Okręgowy w
Łodzi:
1. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że z punktu 1 wyeliminował, po słowach:
„łączy kary jednostkowe”, sformułowanie „ograniczenia wolności”,
2. w pozostałym zakresie wyrok łączny utrzymał w mocy.
Sąd orzekł o kosztach i opłatach.
Kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny, który
zaskarżając wyrok z pkt 2 - w zakresie, w jakim utrzymano w mocy rozstrzygnięcie
zawarte w części dyspozytywnej wyroku łącznego Sądu Rejonowego dla Łodzi -
V KK 342/25
4
Śródmieścia w Łodzi w pkt 3, tj. w części dotyczącej wyroków w sprawach: V K 83/21
i VI K 114/21, na podstawie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k., art. 537 § 1 i 2
k.p.k., zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów
art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na tym, że Sąd II instancji nie
rozpoznał z urzędu apelacji obrońcy skazanego, wniesionej na korzyść D.D.,
niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych w niej zarzutów, w konsekwencji
czego utrzymał rażąco niesprawiedliwe orzeczenie Sądu I instancji, wydane z rażącą
obrazą art. 572 k.p.k. i art. 85 § 1 k.k., poprzez niepołączenie dwóch kar ograniczenia
wolności, orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi
o sygn. akt: V K 83/21 i VI K 114/21, a w ich miejsce niewymierzenie kary łącznej
ograniczenia wolności i umorzenie w tym zakresie postępowania w przedmiocie
wydania wyroku łącznego w sytuacji, gdy istniał w tych sprawach realny zbieg
przestępstw, za które orzeczono tożsame rodzajowo kary, a więc nadające się do
połączenia”. Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji, w postępowaniu
odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniesiona przez Prokuratora Generalnego kasacja jest oczywiście zasadna,
co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Sąd Rejonowy w pkt 3 wyroku, na podstawie art. 572 k.p.k., umorzył
postępowanie o wydanie wyroku łącznego w zakresie wyroków wydanych w sprawie
V K 83/21 oraz VI K 114/21, w sytuacji istnienia warunków określonych w art. 85 § 1
k.k., nakazujących połączenie orzeczonych w nich kar ograniczenia wolności.
Przypisane D.D. w tych sprawach przestępstwa pozostawały ze sobą w realnym
zbiegu, a wymierzone za nie tożsame kary nadawały się do połączenia.
Chronologicznie pierwszy wyrok (nakazowy) został wydany w dniu 29 stycznia
2021 r. w sprawie V K 83/21 przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi,
którym wymierzono skazanemu karę 6 miesięcy ograniczenia wolności. Przed
wydaniem tego orzeczenia D.D. popełnił w dniu 24 grudnia 2020 r. przestępstwo, za
które wyrokiem z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie VI K 114/21, został skazany
również na karę ograniczenia wolności w wymiarze 6 miesięcy.
V KK 342/25
5
Z przedstawionej analizy wynika, że w obu sprawach, tj. w sprawie V K 83/21 oraz
VI K 114/21, istniały warunki do wydania wyroku łącznego. Umorzenie postępowania
w tej części przez orzekający Sąd było bezzasadne.
Przepis art. 572 k.p.k. ma zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy brak jest
warunków do wydania wyroku łącznego. Wówczas sąd wydaje postanowienie o
umorzeniu postępowania. Jednak taka sytuacji nie miała miejsca w tej sprawie.
Wprawdzie we wniesionym przez obrońcę na korzyść D.D. środku odwoławczym
powyższe uchybienie nie zostało podniesione, jednak – przy przeprowadzeniu
rzetelnej kontroli odwoławczej (art. 433 § 1 k.p.k.) – powinno zostać ono dostrzeżone
przez Sąd odwoławczy i skutkować stosowną decyzją, gdyż jego nieuwzględnienie z
urzędu i utrzymanie orzeczenia w mocy utrwalało rażącą niesprawiedliwość wyroku
Sądu pierwszej instancji. Stosownie bowiem do treści art. 440 k.p.k. jeżeli utrzymanie
orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono niezależnie od
granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów zmianie na korzyść oskarżonego albo
w sytuacji określonej w art. 437 § 2 zdanie 2 uchyleniu. Z obowiązku tego Sąd
Okręgowy w Łodzi nie wywiązał się. Utrzymując w mocy zaskarżony wyrok w
zakresie pkt 3 wyroku Sądu Rejonowego, tj. umarzającego postępowanie o wydanie
wyroku łącznego co do wyroków wydanych w sprawach V K 81/21 i VI K 114/21,
dopuścił się rażącej obrazy art. 572 k.p.k. i art. 85 § 1 k.k. Uchybienie to miało istotny
wpływ na treść zapadłego orzeczenia i skutkowało koniecznością uchylenia pkt 2
wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi w opisanej wcześniej części i przekazania sprawy
w tym zakresie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Warto
dodatkowo podkreślić, że:
- jak wynika z sekcji 3.1.2. uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego, przy
rozstrzyganiu o łączeniu kar zastosowane zostało prawo materialne obowiązujące
po 24 czerwca 2020 r. (wszystkie zbiegające się czyny zostały popełnione po tej
dacie);
- stosownie do art. 85 § 1 k.k., podstawą do konstruowania zbiegów skazań jest
ustalenie kiedy zapadł pierwszych choćby nieprawomocny wyrok,
- przy wielości wyroków i czynów możliwe jest ustalenie istnienia kilku zbiegów, dla
których poszczególne wyroki będą pierwsze, co umożliwia orzeczenie w wyroku
łącznym kilku kar łącznych;
V KK 342/25
6
- nie było konieczne uchylenie pkt 3 wyroku Sądu Okręgowego w całości, bowiem
zarzut Prokuratora Generalnego dotyczył sprzecznego z prawem zaniechania
połączenia kar ograniczenia wolności opisanych w wyrokach z pkt I i II części
wstępnej wyroku Sądu Rejonowego, a nie dotyczył rozstrzygnięcia o umorzeniu
postępowania w odniesieniu do wyroku opisanego w pkt IV a, ponieważ skazanie w
tym zakresie nie wchodzi w skład żadnego zbiegu wyznaczonego treścią art. 85 § 1
k.k.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd winien mieć na uwadze poczynione uwagi.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
Waldemar Płóciennik
[WB]
[a.ł]
Kazimierz Klugiewicz
Zbigniew Puszkarski
