V KK 114/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 marca 2026 r.
Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący)
SSN Stanisław Stankiewicz (sprawozdawca)
SSN Adam Roch
Protokolant Kamila Zacharz
przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej delegowanego do Prokuratury
Krajowej Krzysztofa Urgacza
w sprawie A.S.
skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 12 marca 2026 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na korzyść skazanego,
od wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi
z dnia 5 września 2024 r., sygn. akt VI K 555/24,
uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Sądowi
Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi do ponownego
rozpoznania.
Adam Roch
Zbigniew Kapiński
UZASADNIENIE
Stanisław Stankiewicz
V KK 114/25
2
A.„S.” został oskarżony o to, że: w dniu 16 grudnia 2022 r. w nieustalonym w
chwili obecnej miejscu, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi nieustalonymi
sprawcami, co do których wyłączono materiały do odrębnego postępowania, w celu
osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził W.K. do niekorzystnego
rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 690 zł, w ten sposób, że za
pośrednictwem portalu M. wprowadził pokrzywdzoną w błąd co do zamiaru i
możliwości sprzedaży kurtki marki C. a następnie po otrzymanej wpłacie ww. kwoty
na konto bankowe o nr [...], nie przesłał zakupionego towaru ani nie zwrócił gotówki,
czym działał na szkodę W.K., tj. o popełnienie czynu z art. 286 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi wyrokiem z dnia 5 września
2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VI K 555/24:
1. oskarżonego A. „S.” w ramach zarzucanego mu czynu uznał za winnego tego, że
w dniu 16 grudnia 2022 r. w O., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu
z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził W.K.
do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 690 zł w ten sposób,
że za pośrednictwem portalu M. wprowadził pokrzywdzoną w błąd co do zamiaru i
możliwości sprzedaży kurtki marki C., a następnie po otrzymanych od pokrzywdzonej
dwóch wpłatach kwot po 345 złotych każda na konto bankowe o nr [...] nie przesłał
zakupionego towaru ani nie zwrócił gotówki, działając na szkodę W.K., czym wypełnił
dyspozycję art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to, na podstawie art. 286 § 1
k.k. w zw. z art. 57b k.k. wymierzył oskarżonemu karę 7 miesięcy pozbawienia
wolności oraz na podstawie art. 33 § 2 k.k. karę 150 stawek dziennych grzywny po
10 zł jedna stawka;
2. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił wykonanie
orzeczonej w pkt 1 kary pozbawienia wolności na okres 2 lat próby;
3. na podstawie art. 72 § 1 pkt 4 k.k. zobowiązał oskarżonego do wykonywania pracy
zarobkowej w okresie próby;
4. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł w stosunku do oskarżonego A.„S.” obowiązek
naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej W.K. kwoty
690 zł.
Sąd rozstrzygnął także o kosztach postępowania obciążając nimi
oskarżonego.
V KK 114/25
3
Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił
się w dniu 13 września 2024 r. bez postępowania odwoławczego.
Kasację, w trybie art. 521 § 1 k.p.k., wniósł Prokurator Generalny, który
zaskarżył ten wyrok w całości na korzyść oskarżonego A.S. i zarzucił: rażące i
mogące mieć istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego
procesowego, a mianowicie art. 117 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 374 § 1 k.p.k. i art. 6
k.p.k. polegające na wadliwym uznaniu, że awizowane i niepodjęte w terminie
zawiadomienie oskarżonego o terminie rozprawy wyznaczonej w dniu 5 września
2024 roku, zostało mu prawidłowo doręczone i wystąpiły tym samym warunki do
rozpoznania sprawy pod jego nieobecność, podczas gdy korespondencję tę wysłano
ze wskazaniem nieprawidłowych danych identyfikujących osobę oskarżonego jako A.
„S.”, co nie mogło doprowadzić do jej odbioru (podjęcia) przez adresata i w
konsekwencji skutkowało przeprowadzeniem postępowania pod jego nieobecność z
rażącym naruszeniem prawa oskarżonego do obrony, polegającym na
uniemożliwieniu mu wzięcia udziału w rozprawie oraz poddania wyroku skazującego
wydanego nadto omyłkowo wobec osoby A. „S.” kontroli Sądu II instancji.
W konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w
całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja okazała się zasadna.
W istocie w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego i mającego istotny
wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa karnego procesowego, a
mianowicie art. 117 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 374 § 1 k.p.k., a w konsekwencji także
i art. 6 k.p.k., co implikowało wydanie orzeczenia kasatoryjnego.
Rozpoznanie niniejszej sprawy (o sygn. akt VI K 555/24) na rozprawie w dniu
5 września 2024 r., nastąpiło bowiem pod nieobecność A.S., przy nieprawidłowym
przyjęciu, przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, że oskarżony ten
został skutecznie zawiadomiony o terminie rozprawy w trybie art. 133 § 2 k.p.k.
Tymczasem brak było podstaw do stwierdzenia, iż wezwanie zostało oskarżonemu
prawidłowo doręczone, a tym samym do prowadzenia rozprawy pod jego
nieobecność. Lektura materiału aktowego sprawy jasno wskazuje, że postępowanie
V KK 114/25
4
przygotowawcze było prowadzone wobec A.S. Mianowicie zostało wydane
postanowienie o przedstawieniu zarzutów (ich uzupełnieniu k. 87, 123), a w
charakterze podejrzanego został przesłuchany A.S. (k. 106-107, 124-125).
Tymczasem akt oskarżenia został skierowany przeciwko A. „S.”, przy czym nie
powinno ulegać wątpliwości, że błąd w nazwisku oskarżonego wynikał z oczywistej
omyłki pisarskiej, która nie została sprostowana. Skutkowało to tym, że w Sądzie
Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, podczas rejestracji sprawy (sygn. akt VI
K 555/24) wskazano, iż dotyczy ona oskarżonego A. „S.”. Błąd w nazwisku
oskarżonego nie został dostrzeżony i skorygowany w toku dalszych czynności,
podejmowanych przez ten Sąd. W konsekwencji zawiadomienie o terminie rozprawy,
wyznaczonej na dzień 5 września 2024 r., zostało zatem wysłane do A.„S.”, na adres
wskazany przez A.S. Korespondencja ta nie została podjęta i po dwukrotnym jej
awizowaniu została zwrócona do nadawcy, tj. Sądu Rejonowego dla Łodzi-
Śródmieścia w Łodzi. Rozprawa przeprowadzona w dniu 5 września 2024 r., pod
nieobecność oskarżonego, zakończyła się wydaniem wyroku skazującego. Sąd
Rejonowy w części wstępnej wydanego orzeczenia wskazał również, iż rozpoznawał
sprawę A. „S.”, a w konsekwencji w sentencji wyroku za winnego popełnienia czynu
z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. omyłkowo uznał oskarżonego A.„S.”.
W realiach przedmiotowej sprawy, nie powinno budzić żadnych wątpliwości,
iż wysłanie zawiadomienia o rozprawie innej de facto niż oskarżony osobie, nie
spełnia warunku prawidłowego poinformowania go o jej terminie, niezbędnego
przecież dla prowadzenia postępowania pod nieobecność oskarżonego. Wskazać
przy tym należy, iż błąd w nazwisku oskarżonego w korespondencji skierowanej na
właściwy adres A.S., nie mógł skutkować ani jej doręczeniem osobistym „do rąk
własnych”, ani też jej podjęciem w placówce pocztowej w związku z pozostawieniem
awizo w skrzynce pocztowej, gdyż osoba adresata - odbiorcy korespondencji
sądowej winna być identyfikowana na podstawie dokumentu potwierdzającego jej
tożsamość. Okoliczność ta ma szczególne znaczenie dla doręczenia oskarżonemu
zawiadomienia o pierwszym terminie rozprawy, dla którego przepisy prawa
procesowego nie przewidują możliwości doręczenia innego, niż osobiste (art. 132 §
1 i § 4 k.p.k.) lub zastępcze (art. 133 k.p.k.). Nie ulega wątpliwości, że wysłanie
korespondencji sądowej listem poleconym na inne dane osobowe uniemożliwia
V KK 114/25
5
„prawdziwemu” adresatowi odbiór takiej korespondencji, czy to do rąk własnych od
pracownika poczty, czy też ewentualnie w placówce pocztowej. Nie jest możliwe w
takiej sytuacji złożenie reklamacji, ani jakiekolwiek negocjowanie z pracownikiem
poczty w celu odbioru korespondencji sądowej nominalnie kierowanej do kogoś
innego (zob. wyroki SN: z 6 listopada 2024 r., V KK 439/24; z 11 grudnia 2024 r., IV
KK 404/24).
Jedną z gwarancji procesowych, przewidzianych w przepisach obecnie
obowiązującej procedury karnej, jest prawo oskarżonego do brania udziału w
rozprawie (art. 374 § 1 k.p.k.), które umożliwia prowadzenie osobistej obrony w
sprawie. Z realizacją tej odmiany prawa do obrony koresponduje obowiązek
zawiadomienia oskarżonego o czasie i miejscu rozprawy, wynikający z treści art. 117
§ 1 k.p.k. oraz zastrzeżenie, zgodnie z którym czynności nie przeprowadza się, jeżeli
osoba uprawniona nie stawiła się a brak dowodu, że została o niej powiadomiona -
art. 117 § 2 k.p.k. (zob. wyrok SN z 7 marca 2024 r., V KK 546/23). Zatem aby
oskarżony mógł realizować gwarantowane przepisem art. 374 § 1 k.p.k. prawo brania
udziału w rozprawie, obowiązkiem sądu jest prawidłowe zawiadomienie o jej terminie
i miejscu, a gdy brak jest w tym zakresie dowodu, to czynności tej nie powinno się
przeprowadzać.
Przechodząc na grunt realiów procesowych niniejszej sprawy zauważyć
należy, że A.S. nie został de facto prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy
głównej zaplanowanej na dzień 5 września 2024 r., a skoro tak, to Sąd nie był również
uprawniony do jej prowadzenia pod nieobecność ww. oskarżonego. Tylko i wyłącznie
poprawne wskazanie danych osobowych oskarżonego, warunkuje możliwość
uznania zawiadomienia za doręczone także i wtedy, gdy nastąpi sytuacja tzw.
doręczenia zastępczego, o której stanowi przepis art. 133 § 1 i 2 k.p.k.
Rację ma zatem skarżący, że powyższe uchybienia pozbawiły A.S. prawa do
udziału w rozprawie, co stanowi zarazem rażące naruszenie przepisów prawa
procesowego - art. 117 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 374 § 1 k.p.k. Ich konsekwencją było
również naruszenie wynikającego z art. 6 k.p.k. prawa oskarżonego do obrony, skoro
poprzez uniemożliwienie mu osobistego uczestnictwa w rozprawie, nie mógł on
składać wyjaśnień, oświadczeń i wniosków, czy też zaskarżyć przedmiotowego
wyroku. Mając zaś na uwadze, że prawo stron do uczestniczenia w rozprawie jest
V KK 114/25
6
fundamentalnym prawem demokratycznego procesu karnego, a tym samym stanowi
jeden z głównych elementów rzetelnego postępowania, to niewątpliwie
przedstawione wyżej rażące naruszenia przepisów prawa procesowego, mogły mieć
istotny wpływ na treść orzeczenia, jako że orzekanie z naruszeniem rzetelności
procedowania, a szczególnie uniemożliwienie podjęcia aktywnej obrony, nie pozwala
uznać, iż wydany wyrok zapadł w wyniku rzetelnego procesu karnego (por. wyroki
SN: z 16 lipca 2009 r., V KK 48/09, OSNwSK 2009/1/1559; z 18 grudnia 2013 r., III
KK 387/13; z 6 listopada 2018 r., IV KK 421/17).
Konieczne stało się zatem uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w
Łodzi. Sąd ten ponownie przeprowadzi postępowanie, respektując gwarancje
procesowe oskarżonego.
Mając na uwadze powyższe względy Sąd Najwyższy, orzekł jak w wyroku.
Adam Roch
[WB]
[r.g.]
Zbigniew Kapiński
Stanisław Stankiewicz
