IV KS 27/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 września 2026 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Artymiuk
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie M.K.,
oskarżonego z art. 284 § 2 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 2 września 2026 r.,
skargi obrońcy oskarżonego
na wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku
z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt VI Ka 616/25,
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku
z dnia 8 października 2025 r., sygn. akt III K 1995/24,
i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania,
1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Okręgowemu w Rybniku do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym;
2. zarządza zwrot oskarżonemu uiszczonej opłaty od skargi w
kwocie 450 złotych.
Tomasz Artymiuk
Kazimierz Klugiewicz
Eugeniusz Wildowicz
IV KS 27/26
2
UZASADNIENIE
M.K. został oskarżony o to, że w maju 2023 roku w J., przy ulicy [...], dokonał
przywłaszczenia powierzonych mu cudzych rzeczy ruchomych w postaci tokarki T. o
numerze seryjnym […] wraz z przynależną do niej szafą szufladową z akcesoriami,
frezarki V. o numerze seryjnym [...] wraz z przynależną do niej szafką szufladową z
akcesoriami, skrzynki siatkowej z zawartością części maszyn, miski olejowej, dwóch
sztuk szafek szufladowych w kolorze czerwonym, granitowej płyty pomiarowej,
mikrometrów oraz szafki elektrycznej o łącznej wartości 100 000 złotych na szkodę
G.K.,
tj. o przestępstwo z art. 284 § 2 k.k.
Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem z dnia 8 października 2025 r., sygn. akt
III K 1995/24, na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.,
uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Od tego wyroku apelację na niekorzyść oskarżonego wniósł prokurator oraz
pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego.
Prokurator, podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania, która mogła
mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 167 k.p.k. w zw. z 366 k.p.k.) oraz błędu w
ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę, a mających wpływ na treść
wyroku, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy
sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, podnosząc zarzuty błędu w
ustaleniach faktycznych oraz obrazy przepisów postępowania (art. 7 k.p.k., art. 410
k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k.), a także wskazując na naruszenie prawa materialnego
(przepisów Konwencji CMR i Kodeksu cywilnego), wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w
Rybniku.
IV KS 27/26
3
Sąd Okręgowy w Rybniku wyrokiem z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt VI Ka
616/25, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania
Sądowi Rejonowemu w Rybniku.
Skargę na wyrok Sądu drugiej instancji wniósł obrońca oskarżonego,
podnosząc zarzut rażącego naruszenia art. 437 § 2 k.p.k., a w konsekwencji wydanie
orzeczenia kasatoryjnego mimo braku ustawowych podstaw do jego wydania, w
szczególności poprzez:
1) przyjęcie, że w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia na nowo
przewodu sądowego w całości, mimo że z samego uzasadnienia zaskarżonego
wyroku wynika wyłącznie potrzeba przeprowadzenia kilku ściśle oznaczonych
czynności dowodowych, wobec czego nie sposób przyjąć spełnienia przesłanki
wskazanej w art. 437 § 2 k.p.k.;
2) wydanie orzeczenia kasatoryjnego z pominięciem reformatoryjnego modelu
postępowania odwoławczego, niewykorzystanie przez sąd odwoławczy własnych
kompetencji do samodzielnej oceny zgromadzonego materiału oraz do jego
ewentualnego uzupełnienia, a także bez wykazania, że dopiero po przeprowadzeniu
takiej własnej kontroli zachodziłaby przeszkoda z art. 454 § 1 k.p.k. uniemożliwiająca
rozstrzygnięcie merytoryczne;
3) zastąpienie ustawowej podstawy kasatoryjnej polemiką z merytoryczną oceną
dowodów dokonaną przez Sąd Rejonowy, mimo że wyrok uniewinniający nie miał
charakteru arbitralnego, lecz stanowił rezultat pełnej, logicznej i procesowo
poprawnej oceny materiału dowodowego, a ewentualne oczekiwanie dalszego
pozyskiwania dowodów obciążających nie mogło prowadzić do przekształcenia sądu
pierwszej instancji w organ poszukujący materiału dla oskarżenia.
Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w
Rybniku z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt VI Ka 616/25, i przekazanie sprawy temu
Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym oraz o
zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego kosztów obrony w
postępowaniu skargowym według norm przepisanych.
IV KS 27/26
4
Prokurator w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zasadnie wskazano w niej na
obrazę art. 437 § 2 k.p.k. przez Sąd odwoławczy.
Podstawą wydania orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd odwoławczy było
uznanie, że w sprawie zachodzi potrzeba przeprowadzenia przewodu sądowego na
nowo w całości (s. 5 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). Sąd drugiej instancji
stwierdził, że „materiał dowodowy, który nie jest kompletny, nie pozwalał na
obiektywną ocenę, czy doszło do popełnienia czynu zabronionego przez
oskarżonego, czy też nie. Ocena zebranego materiału dowodowego była dowolna, a
nie swobodna, co doprowadziło sąd meriti do błędnych ustaleń faktycznych.
Prawidłowe merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia na
nowo przewodu sądowego w całości” (s. 9 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). Jak
wskazuje się jednak w orzecznictwie: „konieczność przeprowadzenia na nowo
przewodu w całości, o której mowa w art. 437 § 2 zdanie drugie in fine k.p.k., jako
powód uchylenia przez sąd odwoławczy zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy
sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zachodzi wówczas, gdy
orzekający sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co
skutkowało, w realiach sprawy, nierzetelnością prowadzonego postępowania
sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo)
wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie
pierwszej instancji” (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19,
OSNKW 2019/6/31; zob. też: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2021 r., V KS
2/21). „W razie stwierdzenia konkretnych treściowych braków części dowodów
osobowych i nieosobowych, Sąd II instancji był zarówno uprawniony, jak i
zobowiązany do tego, by czynności dowodowe autonomicznie przeprowadzić, skoro
aktualnie obowiązujące regulacje postępowania odwoławczego, w tym wynikające z
art. 452 k.p.k., wskazują na znaczne możliwości orzekania reformatoryjnego sądu
odwoławczego, także w oparciu o dowody przeprowadzone wyłącznie w tej fazie
postępowania. Zmiana wyroku sądu I instancji, także zresztą utrzymanie go w mocy,
wykluczona jest jedynie wówczas, gdyby w postępowaniu odwoławczym należało
IV KS 27/26
5
przeprowadzić przewód sądowy w całości, a więc przeprowadzić wszystkie dowody
na nowo” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2022 r., I KS 3/22; zob. też
np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2022 r., I KS 15/22).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt realiów procesowych niniejszej
sprawy należy stwierdzić, że lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje
podstaw do uznania, że stwierdzone przez Sąd odwoławczy uchybienia prowadzą
do potrzeby przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości. Sąd ten
wskazał na braki w ustaleniach Sądu I instancji co do tego, kto jest właścicielem
rzeczy stanowiących przedmiot czynności wykonawczej zarzucanego oskarżonemu
czynu (s. 6 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). W przekonaniu tego Sądu istnieje
szereg dowodów, które winien był przeprowadzić z urzędu Sąd I instancji. Wskazano
jednak tylko na potrzebę zwrócenia się o informacje do spółki H. Sp. z o.o. oraz firmy
L. z siedzibą w O. i przesłuchania jej właściciela – D.Ł. (ibidem). Przeprowadzenie
tych czynności dowodowych mogło jawić się jako czasochłonne i angażujące Sąd,
jednak nie sposób uznać, że braki te implikowały potrzebę przeprowadzenia
przewodu sądowego na nowo w całości. Sąd II instancji był zatem nie tylko
uprawniony, ale i zobowiązany przeprowadzić te dowody i dokonać wówczas
kompleksowej i rzetelnej weryfikacji oceny zgromadzonego w sprawie materiału
dowodowego oraz wyprowadzonych na jego podstawie ustaleń faktycznych przez
Sąd meriti. W tych okolicznościach wydanie orzeczenia kasatoryjnego nastąpiło z
rażącą obrazą art. 437 § 2 k.p.k., co implikowało konieczność uchylenia wyroku Sądu
Okręgowego w Rybniku i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, w którym możliwe będzie, uzupełnienie
materiału dowodowego w celu rzetelnej weryfikacji oceny materiału dowodowego i
wyprowadzonych z nich przez Sąd orzekający ustaleń faktycznych.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku, na podstawie art. 539f
k.p.k. w zw. z art. 526 § 4 k.p.k. zarządzając zwrot oskarżonemu opłaty od skargi.
Wobec faktu, że niniejsze orzeczenie nie kończy postępowania w sprawie, nie
orzeczono w przedmiocie kosztów obrony (zob. art. 626 § 1 k.p.k.).
Tomasz Artymiuk
[WB]
Kazimierz Klugiewicz
Eugeniusz Wildowicz
IV KS 27/26
6
[a.ł]
