IV KS 13/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 maja 2026 r.
SSN Dariusz Kala (przewodniczący)
SSN Waldemar Płóciennik (sprawozdawca)
SSN Andrzej Stępka
w sprawie D. M.
oskarżonego z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1a k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 21 maja 2026 r.,
skargi prokuratora
na wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie
z dnia 13 listopada 2025 r., VII Ka 697/25,
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Lublińcu
z dnia 28 lutego 2025 r., II K 541/24
i przekazujący sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Okręgowemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania.
Waldemar Płóciennik
Dariusz Kala
Andrzej Stępka
UZASADNIENIE
IV KS 13/26
2
Wyrokiem z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt II K 541/24, Sąd Rejonowy w
Lublińcu uznał oskarżonego D. M. za winnego tego, że „w dniu 28 sierpnia 2024 r. w
H. i H., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego
zamiaru, dokonał z portfela K. M. zaboru w celu przywłaszczenia cudzych rzeczy
ruchomych w postaci pieniędzy w kwocie 2.200 zł, a także karty uprawniającej do
podjęcia pieniędzy z automatu bankowego, stanowiącej własność jego żony K. M., a
następnie przy użyciu tej karty (do której znał numer PIN) dokonał bez zgody i wiedzy
K. M., kradzieży w włamaniem w wypadku mniejszej wagi, cudzych rzeczy
ruchomych w postaci pieniędzy (będącymi we władaniu K. M. ) poprzez: opłacenie w
sklepie w H. przy ul. […] zakupów za kwotę 57,29 zł, wypłacenie z automatu
bankowego kwoty 100 zł, a następnie kwoty 2.500 zł, czym działał na szkodę K. M.
w łącznej wysokości 4.857,29 zł”, tj. za winnego popełnienia czynu z art. 278 § 1 k.k.
w zw. z art. 278 § 1a k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k. w zw. z art. 11
§ 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to na mocy art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k.
w zw. z art. 11 § 3 k.k. zw. z art. 57b k.k. wymierzył mu karę 4 miesięcy pozbawienia
wolności;
2. na mocy art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek kompensacyjny w
postaci obowiązku naprawienia w całości wyrządzonej przestępstwem szkody
poprzez zapłatę na rzecz K. M. 4.857,29 zł.
W pkt 3 i 4 Sąd orzekł o kosztach i opłatach.
We wniesionej apelacji, zaskarżając wyrok w całości, obrońca oskarżonego
zarzucił:
„1. naruszenie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1a k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w
zw. z art. 283 k.k. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,
polegające na przyjęciu, że oskarżony dopuścił się kradzieży i kradzieży z
włamaniem w sytuacji, gdy rozporządzał środkami finansowymi wchodzącymi w
skład majątku wspólnego małżonków, co do którego miał prawo rozporządzać,
2. naruszenie art. 278 § 1 k.k. poprzez błędną wykładnię pojęcia <> i przyjęcie, że oskarżony działał z zamiarem przywłaszczenia,
IV KS 13/26
3
podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że miał on zamiar zwrotu środków do
majątku wspólnego”.
Ponadto
„1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na
jego treść, polegający na błędnym przyjęciu, że oskarżony działał z zamiarem
definitywnego przywłaszczenia środków finansowych, podczas gdy z materiału
dowodowego wynika, że miał zamiar ich zwrotu,
2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu, że oskarżony
posiadał środki finansowe pozwalające mu na zwrot pieniędzy wypłaconych z konta
bankowego oraz zabezpieczenia materialnych potrzeb rodziny,
3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że środki będące w
dyspozycji żony oskarżonego stanowiły dla oskarżonego <>, mimo
istnienia ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej”.
Obrońca podniósł również zarzut:
1. naruszenia art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez bezzasadne oddalenie wniosków
dowodowych obrony zmierzających do wykazania, że oskarżony posiadał środki
finansowe pozwalające na zwrot pieniędzy na wspólne konto,
2. naruszenia art. 7 k.p.k. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów
i dokonanie tej oceny w sposób dowolny,
3. naruszenia art. 4 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających
na korzyść oskarżonego, w szczególności dotyczących posiadania środków
finansowych na zwrot pieniędzy oraz faktycznych relacji finansowych w małżeństwie,
4. naruszenia art. 410 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału
dowodowego ujawnionego w toku rozprawy,
a w konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego,
ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania.
IV KS 13/26
4
Sąd Okręgowy w Częstochowie, po rozpoznaniu apelacji obrońcy
oskarżonego, wyrokiem z 13 listopada 2025 r., sygn. akt VII Ka 697/25, uchylił
zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Lublińcu do
ponownego rozpoznania.
Skargę na wyrok uchylający wniósł Prokurator Rejonowy w Lublińcu, który
zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść D. M. zarzucił „obrazę przepisów
postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a to art. 437 § 2 k.p.k. poprzez jego
niezasadne zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do
uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Lublińcu i przekazania sprawy
temu Sądowi do ponownego rozpoznania z uwagi na konieczność przeprowadzenia
przez Sąd I instancji na nowo przewodu w całości, w sytuacji, gdy nie jest konieczne
przeprowadzenie na nowo przewodu sądowego w całości, a jedynie jego
uzupełnienie w zakresie wskazanym przez Sąd odwoławczy, a nadto w sprawie nie
zaistniały przesłanki wskazane w art. 439 § 1 k.p.k. i art. 454 k.p.k.”, wnosząc o
uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi
Okręgowemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniesiona przez prokuratora skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarga na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej
instancji, stosownie do treści art. 539a § 3 k.p.k., może być wniesiona wyłącznie z
powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 §
1 k.p.k. Zgodnie z art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., uchylenie orzeczenia i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach
wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne
przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy w Częstochowie uchylił wyrok Sądu
pierwszej instancji, wskazując jako podstawę art. 437 § 2 k.p.k. i konieczność
przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. W jego ocenie, wynika to z
konieczności zgromadzenia „części dowodów i ponownej weryfikacji całego
IV KS 13/26
5
materiału dowodowego, który będzie mógł stanowić podstawę właściwej oceny
prawnokarnej zachowania oskarżonego” (pkt 5.3.1.2.1. formularza).
Niezmienne pozostaje stanowisko wyrażone w uchwale I KZP 3/19, iż
konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, o której mowa w art.
437 § 2 zdanie drugie k.p.k., jako powód uchylenia przez sąd odwoławczy
zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do
ponownego rozpoznania, zachodzi wówczas, gdy orzekający sąd pierwszej instancji
naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało, w realiach sprawy,
nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę
powtórzenia (przeprowadzenia na nowo) wszystkich czynności procesowych
składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji (uchwała składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19, OSNK 2019,
z. 6, poz. 3). Akceptując powyższe stanowisko, stwierdzić należy, że w
rozpoznawanej sprawie nie zaktualizowały się okoliczności nakazujące
przeprowadzenie w całości na nowo przewodu sądowego w postępowaniu przed
Sądem Rejonowym. Według aktualnie obowiązujących reguł postępowania
apelacyjnego, sąd odwoławczy, co do zasady, po rozpoznaniu wniesionego środka
zaskarżenia, winien wydać orzeczenie merytoryczne, a nie kasatoryjne. Wiąże się to
z możliwością prowadzenia przez ten sąd postępowania dowodowego i wydawania
orzeczeń reformatoryjnych, przy ograniczeniu wiążącym się z treścią art. 454 § 1
k.p.k.
Zajęte przez Sąd Okręgowy w Częstochowie stanowisko i podniesione na tę
okoliczność argumenty, nie są wystarczające do uznania, że wadliwość
postępowania przed Sądem Rejonowym pociąga za sobą konieczność ponowienia
przewodu sądowego w całości, tym bardziej, iż w „Zapatrywaniach prawnych i
wskazaniach co do dalszego postępowania” Sąd stwierdza, iż niezbędne jest
uzupełniające przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków wskazanych przez
obrońcę na rozprawie głównej w dniu 26 lutego 2025 r., mających mieć wiedzę na
temat zabezpieczonych środków finansowych przez oskarżonego służących do
zwrotu do majątku wspólnego stron oraz ponowne przeanalizowanie przez Sąd
Rejonowy akt sprawy pod kątem ustalenia zamiaru D. M. . Dopiero na podstawie tak
IV KS 13/26
6
przeprowadzonego postępowania, w ocenie Sądu odwoławczego, Sąd pierwszej
instancji będzie mógł dokonać oceny prawnokarnej zachowań oskarżonego.
Przy zmienionym modelu postępowania odwoławczego, zakresie zaskarżenia
wyroku Sądu pierwszej instancji i treści podniesionych zarzutów apelacyjnych, nie
istnieją przeszkody w przeprowadzeniu przez Sąd Okręgowy postępowania
dowodowego w zakreślonym przez niego w uzasadnieniu wyroku zakresie, w tym
także przesłuchania świadków. Treść i zakres stwierdzonych na etapie postępowania
apelacyjnego uchybień, winny skłonić Sąd orzekający do: samodzielnego
uzupełnienia materiału dowodowego - przesłuchania wnioskowanych przez obrońcę
świadków [w ocenie Sądu Najwyższego wniosek obrońcy oskarżonego z rozprawy
głównej z dnia 26 lutego 2025 r. dotyczył dwóch świadków, którzy mieliby zeznawać
na różne okoliczności – jednego, który miał pomagać oskarżonemu w porozumieniu
z pokrzywdzoną, drugi – który zabezpieczył środki finansowe służące do zwrotu do
majątku wspólnego stron (k – 99)], próby dokonania oceny tak pozyskanego
materiału dowodowego oraz analizy zgromadzonych dowodów pod kątem zamiaru
oskarżonego i ewentualnego wydania orzeczenia merytorycznego.
Mając powyższe na uwadze uznać należało, że wniesiona skarga jest
zasadna, ponieważ w sprawie nie zaistniała podstawa uchylenia wyroku Sądu
Rejonowego w Lublińcu i przekazania jej temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Konieczne było więc uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie i
przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym.
[J.J.]
[r.g.]
Waldemar Płóciennik
Dariusz Kala
Andrzej Stępka
