IV KO 96/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Dnia 30 lipca 2026 r.
w sprawie M.O.,
skazanego za czyn z art. 286 § 1 k.k. i in.
w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 30 lipca 2026 r.,
w przedmiocie rozważenia dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania
w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 10 grudnia 2020 r., II AKa 262/20,
zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej
z dnia 26 lutego 2020 r., III K 88/18,
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
odmówić przyjęcia wniosku wobec
bezzasadności.
jego
oczywistej
UZASADNIENIE
Skazany M.O., pismem z dnia 24 lutego 2024 r., wystąpił do Ministra
Sprawiedliwości z prośbą o pomoc w jego sprawie. Pismo to zostało najpierw
przekazane Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach (k. 3 akt IV KO 127/24), a
ostatecznie Sądowi Najwyższemu i potraktowane jako osobisty wniosek skazanego
o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu
Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 grudnia 2020 r., II AKa 262/20, zmieniającym
wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 26 lutego 2020 r., III K 88/18.
IV KO 96/25
2
Skazany wskazał, że w innej jego sprawie (zawisłej na czas złożenia wniosku przed
Sądem Okręgowym w Bielsku-Białej o sygn. akt III K 156/20) przeprowadzono
dowód z opinii biegłego z zakresu bankowości, rachunkowości i analizy rachunków.
W ocenie skazanego ten dowód rzutuje na ustalenia faktyczne w sprawie, której
wznowienia się domaga. Skazany załączył postanowienie z wcześniejszej sprawy
wznowieniowej IV KO 151/21, kopię postanowień o dopuszczeniu dowodu z opinii
biegłego w sprawie III K 156/20 oraz fragmenty opinii (s. 3, 12, 15-16, 25-26, 51-53).
Sprawa M.O. została przydzielona do rozpoznania SSN A.D. i
zarejestrowana pod sygn. akt IV KO 127/24. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia
24 stycznia 2025 r., IV KO 127/24, odmówił przyjęcia wniosku skazanego wobec
jego oczywistej bezzasadności.
Na skutek zażalenia skazanego od ww. postanowienia, Sąd Najwyższy
postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r., IV KZ 10/25, uchylił zaskarżone
postanowienie z uwagi na bezwzględną przyczynę odwoławczą nienależytej
obsady Sądu Najwyższego i sprawę z wniosku skazanego o wznowienie
postępowania przekazał Sądowi Najwyższemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Należało odmówić przyjęcia osobistego wniosku skazanego o wznowienie
wskazanego w nim postępowania z powodu jego oczywistej bezzasadności.
Stosownie do art. 545 § 3 k.p.k. osobisty wniosek strony o wznowienie
postępowania podlega w sposób formalny wstępnej kontroli w zakresie jego treści.
W wypadku stwierdzenia, że świadczy ona o jego oczywistej bezzasadności, sąd
odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od profesjonalnego pełnomocnika.
Oczywista bezzasadność wniosku powstaje w szczególności, gdy wniosek
odwołuje się do okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o
wznowienie postępowania.
Tak właśnie jest w tej sprawie. Skazany kilkukrotnie zwracał się do Sądu
Najwyższego inicjując postępowanie wznowieniowe i żaden z jego wniosków nie
doprowadził do wzruszenia prawomocnego wyroku. Dotychczas Sąd Najwyższy
dwukrotnie oddalił wniosek obrońcy skazanego postanowieniami: z dnia 22 lutego
2022 r., IV KO 151/21 oraz z dnia 20 września 2024 r., IV KO 18/24, zaś
IV KO 96/25
3
postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2022 r., IV KO 30/22, odmówił przyjęcia
osobistego wniosku skazanego z uwagi na jego oczywistą bezzasadność. Każdy z
tych wniosków koncentrował się na problematyce opinii biegłego i zeznań P.G.
W postępowaniu wznowieniowym Sąd Najwyższy bada istnienie ściśle
określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego podstaw
wznowieniowych, zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k. i art.
542 § 3 k.p.k. Pismo skazanego należy potraktować jako żądanie wznowienia
postępowania z uwagi na „nowe fakty i dowody” (art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k.).
Jednakże, aby można było wznowić postępowanie karne na podstawie „nowych
faktów i dowodów”, ujawnić się musi dowód lub okoliczność nieznana sądowi
orzekającemu w chwili wyrokowania, a jednocześnie w wysokim stopniu
uprawdopodobniająca wadliwość wydanego orzeczenia i w takim samym stopniu
wskazująca, że po wznowieniu postępowania zapadnie orzeczenie zasadniczo
odmienne od orzeczenia poprzedniego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z
dni: 26 kwietnia 2021 r., V KO 3/21; 22 grudnia 2021 r., V KZ 63/21). Tego typu
warunków wniosek skazanego nie spełnia.
Po pierwsze, oczywista bezzasadność wniosku wynika z braku
udowodnienia okoliczności, która ma stanowić jego podstawę. Co prawda do
wniosku skazany dołączył kopię dwóch postanowień o dopuszczeniu dowodu z
opinii biegłego, jednakże nie załączył całej treści kluczowej, w swojej ocenie, opinii,
a jedynie jej fragmenty, kilka stron nie stanowiących spójnej całości oraz pełnej
opinii (konkretnie strony: 3, 12, 15, 16, 25, 26, 51-53 opinii). Tymczasem to skazany
(lub jego obrońca), w razie powoływania się na podstawę de novis, obarczony
jest ciężarem uprawdopodobnienia zasadności wniosku o wznowienie
postępowania, skoro wcześniej prawomocnym wyrokiem skazującym obalone
zostało domniemanie niewinności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3
grudnia 2025 r., V KO 155/25). Przedkładając niepełną opinię biegłego, mającą
stanowić „nowy dowód” w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., skazany nie
zrealizował ciążącego na nim obowiązku.
Po drugie, obrońca skazanego domagał się już wznowienia postępowania z
powołaniem na treść tej samej opinii, jak czyni to obecnie skazany (w aktach
sprawy IV KO 18/24 znajdują się te same, wybrane strony opinii biegłego, które
IV KO 96/25
4
skazany przesłał wraz z osobistym wnioskiem w niniejszej sprawie). Wniosek ten
został oddalony postanowieniem w sprawie IV KO 18/24. Spełniona jest zatem
przesłanka z art. 545 § 3 k.p.k., stanowiąca o możliwości odmowy przyjęcia
wniosku w szczególności, gdy wniosek odwołuje się do okoliczności, które były już
rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy w
niniejszym składzie w całej rozciągłości podziela argumentację ze sprawy IV KO
18/24. Trafnie wskazano tam, że dla uwzględnienia wniosku konieczne jest
wykazanie wpływu, jaki nowy dowód miałby mieć na prawomocne orzeczenie,
powodując potrzebę jego wzruszenie. W tej sprawie skazany nie wykazał
skutecznie w jaki sposób powoływany we wniosku dowód podważa ustalenia
faktyczne w sprawie i jak wpływa on na zakres jego odpowiedzialności karnej. Sąd
Najwyższy w sprawie IV KO 18/24 słusznie zauważył, że w postępowaniu o sygn.
akt III K 156/20 przeprowadzono więcej niż jedną ekspertyzę z zakresu
rachunkowości. Na tę okoliczność wskazał sam skazany, w tym załączając do
aktualnego wniosku dwa odrębne postanowienia o przeprowadzeniu dowodu z
takich opinii. Ostatecznie powołuje się jednak tylko na jedną z nich. Co więcej, ma
rację Sąd Najwyższy w sprawie IV KO 18/24, że materiał dowodowy w sprawie M.O.
opierał się nie tylko na analizie kryminalistycznej rachunków bankowych, ale także
zeznaniach szeregu świadków, wyjaśnieniach oskarżonego, licznych dokumentach
finansowych (zob. uzasadnienie wyroku Sądu I instancji, k. 3294-3336). Dowody te
zakwestionowano w treści apelacji, a do ich wartości Sąd odwoławczy
ustosunkował się szeroko w uzasadnieniu swojego wyroku (k. 3387-3403). Na
marginesie wskazać należy, że w postępowaniu, którego wznowienia domaga się
skazany, nie dopuszczono opinii biegłego z zakresu rachunkowości, uznając, że do
dokonania prostych wyliczeń matematycznych nie jest konieczna opinia specjalisty
(rozważania w punkcie 3.10. uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego).
W świetle powyższych argumentów należało uznać osobisty wniosek
skazanego za oczywiście bezzasadny w rozumieniu art. 545 § 3 k.p.k. i w rezultacie
odmówić przyjęcia go do rozpoznania.
Sąd Najwyższy dostrzega, że w postanowieniu wydanym w sprawie IV KZ
10/25 z dnia 2 czerwca 2025 r., którym uchylono postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 24 stycznia 2025 r. (IV KO 127/24) i przekazano sprawę Sądowi
IV KO 96/25
5
Najwyższemu do ponownego rozpoznania (co nastąpiło ze względu na nienależytą
obsadę Sądu Najwyższego orzekającego w sprawie IV KO 127/24) znalazło się
zalecenie rozważenia wyznaczenia skazanemu obrońcy z urzędu w celu
sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania a to wobec „okoliczności
mających wynikać z uzyskanej przez niego ekspertyzy”. Jednak, wobec treści
postanowienia wydanego w sprawie IV KO 18/24, którym nie uwzględniono
wniosku o wznowienie postępowania karnego wniesionego przez obrońcę
wyznaczonego z urzędu i odwołującego się do wskazanej ekspertyzy, zalecenie
Sądu Najwyższego poczynione w prawie IV KZ 10/25 należy uznać za nieaktualne.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w części
dyspozytywnej postanowienia.
[WB]
[a.ł]
