IV KO 208/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 marca 2026 r.
SSN Małgorzata Bednarek (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Antoni Bojańczyk
SSN Anna Dziergawka
w sprawie D.B.
skazanego z art. 200 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 27 marca 2026 r.
wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 14 października 2021 r., sygn. akt II AKa 247/21
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej
z 26 marca 2021 r., sygn. akt III K 80/20
p o s t a n o w i ł:
1. wniosek oddalić;
2. kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego, w tym
wydatkami w kwocie 20 (dwudziestu) złotych, obciążyć
skazanego.
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego pismem z 24 listopada 2025 r. złożył do Sądu
Najwyższego wniosek o wznowienie postępowania karnego zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 października 2021
r., sygn. akt II AKa 247/21, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w
IV KO 208/25
2
Bielsku-Białej z 26 marca 2021 r., sygn. akt III K 80/20. Ww. wyrokiem D.B. został
uznany winnym popełnienia czynów z art. 200 § 1 k.k., art. 198 k.k., 197 § 3 pkt 2
k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. oraz 18 § 2 k.k. w zw. z art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 12 §
1 k.k., za co wymierzono mu karę łączna 15 lat pozbawienia wolności.
Obrońca skazanego wniósł o uchylenie ww. wyroków i ponowne rozpoznanie
sprawy przez Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej. Zdaniem obrońcy - adw. N.S. w
przedmiotowej sprawie potrzeba wznowienia postępowania wynika z
rozstrzygnięcia organu międzynarodowego, działającego na mocy umowy
międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską tj. wyroku
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 4 listopada 2008 r., w sprawie ze skargi
22695/03 – Demski przeciwko Polsce. Jak wskazał obrońca, orzeczenie to powinno
mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie, z uwagi na wynikającą z
orzecznictwa Sądu Najwyższego konieczność szerokiej interpretacji podstawy
wznowienia postępowania z art. 540 § 3 k.p.k. stanowiącej realizację obowiązku
przestrzegania w każdej sprawie praw i wolności człowieka.
Prokurator, ustosunkowując się do wniosku wniósł o jego oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek obrońcy o wznowienie postępowania karnego wobec skazanego
D.B. jest niezasadny.
Mając na uwadze wskazaną we wniosku obrońcy podstawę wznowienia, w
pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa
Sądu Najwyższego, potrzeba wznowienia postępowania karnego wynikająca z
rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy
międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 540 § 3 k.p.k.)
zachodzi wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia Trybunału dotyczy głównego nurtu
procesu, a charakter i zakres stwierdzonych w jego toku uchybień w istocie
podważa słuszność merytorycznego rozstrzygnięcia (tak: postanowienie SN z 26
lutego 2019 r., II KO 47/18, OSNK 2019, nr 7, poz. 34).
"Potrzeba" wznowienia postępowania, o której mowa w art. 540 § 3 k.p.k.,
może dotyczyć nie tylko postępowania w sprawie, do której odnosi się
IV KO 208/25
3
rozstrzygnięcie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o naruszeniu Konwencji o
ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ale także do innych
postępowań karnych, w których zaistniało naruszenie postanowień Konwencji
tożsame w układzie okoliczności faktyczno-prawnych do stwierdzonego w
orzeczeniu tego Trybunału wydanym przeciwko Polsce. Kluczowa jest więc owa
tożsamość okoliczności faktyczno-prawnych (tak: postanowienie SN z 9 maja 2024
r., III KO 137/23, LEX nr 3713123). Mając na uwadze powyższe rozważania, w
stosunku do D.B., co do którego nie zapadło rozstrzygnięcie Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka, skuteczne zastosowanie art. 540 § 3 k.p.k. wymagałoby
wykazania identycznego uchybienia w rozumieniu okoliczności faktyczno-
prawnych, stwierdzonego przez Europejski Trybunał Praw Człowieka
Obrońca odwołał się do wyroku ETPCz, wydanego w sprawie przeciwko
Polsce - Demski, skarga nr 22695/03. W przedmiotowej sprawie, Trybunał uznał,
że w sprawie doszło do naruszenia artykułu 6 § 1 w związku z art. 6 § 3 (d)
konwencji. W tej sprawie, siedemnastoletnia pokrzywdzona na wniosek prokuratora
przesłuchana przez Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze, zgodnie z art. 316 § 1 k.p.k.,
obowiązującym w roku 2000. Następnie wobec wyjazdu pokrzywdzonej, na etapie
postępowania sądowego jej zeznania zostały odczytane w trybie art. 391 § 1 k.p.k.
Trybunał uznał, że procedujące w sprawie sądy naruszyły prawo oskarżonego do
obrony, jak czytamy w uzasadnieniu ww. wyroku nie można stwierdzić, że miejsce
pobytu świadka nie było znane, czy też, że próbowała ona uniknąć konfrontacji z
oskarżonym. Trybunał wskazał, że gdyby sądy krajowe uczyniły więcej wysiłku, by
wezwać świadka na rozprawę, a ona wskazałaby, że jej uczestnictwo miałoby
negatywny wpływ na jej stan psychiczny, zarzut skarżącego, że jego prawo do
obrony nie zostało poszanowane, postawiony byłby w innej perspektywie.
W sprawie zaś objętej wnioskiem o wznowienie postępowania, podstawą
przesłuchania przebywających na terenie Polski pokrzywdzonych, których miejsce
pobytu było ustalone, był art. 185 c § 1 a i 2 k.p.k., nieobowiązujący w dacie
wyrokowania przez Trybunał. Podstawą odtworzenia nagrań z przesłuchania
pokrzywdzonych i odczytania protokołów był przepis art. 185 c § 2 k.p.k., a nie art.
391 § 1 k.p.k. Kwestia ponownego przesłuchania pokrzywdzonych, o które wnosił
IV KO 208/25
4
oskarżony była zaś przedmiotem rozważań sądu I instancji, który ten wniosek
oddalił, jak i sądu odwoławczego i Sądu Najwyższego, które nie dopatrzyły się w
braku ponownego przesłuchania pokrzywdzonych naruszenia prawa do obrony.
Należy wskazać, że postanowieniem z 11 maja 2022 r., Sąd Najwyższy oddalił jako
oczywiście bezzasadną kasację obrońcy skazanego, zawierającą m.in. zarzut
naruszenia 6 k.p.k. w zw. z art. 185 c § 1 k. i art. 185 a § 1 k.p.k.
Wszystkie te okoliczności wskazują, że w sprawie nie zaistniały tożsame
przesłanki faktyczno-prawne, wobec czego nie jest możliwe wznowienie
postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k.
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy uznał, że w realiach
niniejszej sprawy nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania i z tego
względu wniosek oddalił. O kosztach postępowania wznowieniowego rozstrzygnięto
po myśli art. 639 k.p.k.
Antoni Bojańczyk Małgorzata Bednarek Anna Dziergawka
[WB]
[r.g.]
