IV KK 433/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 lutego 2026 r.
SSN Ryszard Witkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Anna Dziergawka
SSN Stanisław Stankiewicz
w sprawie M. S.
skazanego za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
na posiedzeniu w dniu 19 lutego 2026 r.
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego,
od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Myszkowie
z 28 kwietnia 2025 r sygn. akt II K 840/24,
uchyla wyrok w zaskarżonej części, to jest w zakresie orzeczonego
na podstawie art. 44b § 1 k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k. w punkcie
5. przepadku pojazdu i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi
Rejonowemu w Myszkowie do ponownego rozpoznania.
[J.J.]
Anna Dziergawka
Ryszard Witkowski
Stanisław Stankiewicz
UZASADNIENIE
IV KK 433/25
2
Sąd Rejonowy w Myszkowie wyrokiem z 28 kwietnia 2025 r. sygn. akt
II K 840/24 uznał oskarżonego M. S. za winnego tego, że:
„w dniu 1 grudnia 2024 r. w Ż. woj. [...] znajdując się w stanie nietrzeźwości
potwierdzonym badaniem na urządzeniu kontrolno-pomiarowym wskazującym w
pierwszej próbie: 0,78 mg/l, w drugiej: 0,74 mg/l alkoholu
w wydychanym powietrzu, w trzeciej próbie: 1,27 ‰, w czwartej 1,34 ‰ alkoholu we
krwi, prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy marki T. o nr rej. […].”, tj.
popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., za które na podstawie art. 178a § 1 k.k.
w zw. z art. 37a § 1 k.k. oraz art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył mu karę 150 (stu
pięćdziesięciu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 15
(piętnastu) zł (pkt 1).
Tym samym wyrokiem na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego
środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych
w ruchu lądowym na okres 5 lat (pkt 3), a ponadto na podstawie art. 43a § 2 k.k.
środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w wysokości 5000 zł na rzecz
Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (pkt 4). W pkt
5 wyroku na podstawie art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b § 1 k.k. orzekł przepadek
na rzecz Skarbu Państwa samochodu marki T. o nr rej. […].. Nadto obciążył
oskarżonego kosztami sądowymi.
Wyrok ten bez postępowania odwoławczego uprawomocnił się w dniu 6 maja
2025 r.
Kasację od opisanego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Na podstawie art.
521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok w zakresie zawartego w pkt 5 jego części
dyspozytywnej rozstrzygnięcia o orzeczeniu przepadku pojazdu mechanicznego, na
niekorzyść oskarżonego M. S., zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na treść
wyroku naruszenie prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 366 § 1 k.p.k. w
zw. z art. 410 k.p.k., polegające na zaniechaniu wyjaśnienia wynikających ze
zgromadzonego materiału dowodowego wszystkich istotnych okoliczności sprawy,
dotyczących prawa własności pojazdu mechanicznego marki T. o nr rej. […]., wg.
IV KK 433/25
3
stanu na dzień popełnienia przypisanego oskarżonemu czynu zabronionego oraz na
dzień wyrokowania w sprawie, w konsekwencji czego, z rażącym i mającym istotny
wpływ na treść orzeczenia naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie art. 44b
§ 1 i 2 k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k., orzeczono na rzecz Skarbu Państwa - w związku
ze skazaniem M. S., za popełniony przez niego w dniu 1 grudnia 2024 r. występek
kwalifikowany z art. 178a § 1 k.k. - przepadek wskazanego pojazdu mechanicznego,
w sytuacji gdy nie stanowił on wyłącznej własności oskarżonego, w konsekwencji
czego, przy prawidłowym zastosowaniu dyspozycji art. 44b § 2 k.k., w miejsce
przepadku pojazdu mechanicznego powinien zostać orzeczony przepadek jego
równowartości”.
Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie wyroku
w zaskarżonej części, a mianowicie w zakresie zawartego w pkt 5 rozstrzygnięcia
w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu mechanicznego i przekazanie sprawy
w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Myszkowie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k., a wobec
wniesienia jej z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 524 § 3 k.p.k., mogła
zostać uwzględniona w całości na posiedzeniu bez udziału stron.
Zgodnie z art. 44b § 1 k.k. w wypadkach wskazanych w ustawie sąd orzeka
przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym.
Jednym z przypadków, w których sąd zobowiązany jest do orzeczenia przepadku,
jest popełnienie przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. lub art. 178a § 4 k.k.,
chyba że zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa określonego w art.
178a
§ 1 k.k. była niższa niż 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu
albo nie prowadziła do takiego stężenia (art. 178a § 5 k.k.).
IV KK 433/25
4
W przedmiotowej sprawie M. S. został skazany za przestępstwo z art. 178a §
1 k.k., a zawartość alkoholu w jego organizmie ustalono na 0,78 mg/l alkoholu w
wydychanym powietrzu (nie była zatem niższa niż 0,75 mg/dm3 w wydychanym
powietrzu). Rzecz jednak w tym, że wykluczone jest orzeczenie przepadku pojazdu,
jeśli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności
sprawcy. Art. 44b § 2 k.k. in principio stanowi, że wówczas orzeka się wobec
skazanego przepadek równowartości pojazdu.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że samochód osobowy marki T. o nr rej.
[…]., którym poruszał się skazany w stanie nietrzeźwości, stanowił własność A. S.
Dane w tym zakresie zawiera zarówno notatka urzędowa sporządzona w dniu 1
grudnia 2024 r. przez funkcjonariusza Policji, protokół oględzin pojazdu i protokół
wyjaśnień podejrzanego.
Powyższe dokumenty stanowią zatem podstawę, by twierdzić, że pojazd nie
był wyłączną własnością skazanego. W takim przypadku orzeczenie jego przepadku
nie było możliwe. Uchybienie to miało istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem
wskutek zaniechania wyjaśnienia opisanych wyżej istotnych okoliczności sprawy,
doszło do orzeczenia przepadku pojazdu, co w wypadku ustalenia, że pozostawał on
własnością innej osoby niż sprawca, było postąpieniem z pokrzywdzeniem A.S. (zob.
np. wyrok SN z 16 czerwca 2025 r. sygn. akt V KK 178/25). Takie ustalenie własności
pojazdu powinno prowadzić do zastosowania przez sąd meriti art. 44b § 2 k.k.,
dotyczącego przepadku równowartości pojazdu.
Zaistniałe uchybienia były rażące i mogły mieć istotny wpływ na treść
wydanego wyroku, bowiem jest wysoce prawdopodobne, że negatywnymi skutkami
orzeczonego środka penalnego została obciążona osoba, której nie przypisano
popełnienia występku z art. 178a § 1 k.k., jak też nie da się wykluczyć, że środek ten
w ogóle nie powinien zostać orzeczony. Należało mieć to w polu widzenia, skoro art.
44b § 5 k.k. stanowi, że przepadku pojazdu mechanicznego oraz przepadku jego
równowartości nie orzeka się, jeżeli orzeczenie przepadku pojazdu jest niemożliwe
IV KK 433/25
5
lub niecelowe z uwagi na jego utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne
uszkodzenie.
Jest prawdopodobne, że odnosi się to do przedmiotowego pojazdu T., skoro
z załączonych do materiałów postępowania dokumentów: protokołu oględzin pojazdu
marki
T.
o
nr
rej.
[…]
(k.
4-5)
wraz
z dokumentacją fotograficzną (k. 44-53), raportu działań (k. 9) oraz kopii materiałów
dot. czynności wyjaśniających w sprawie zdarzenia drogowego (k. 34-39), wynika, iż
w dniu zdarzenia, tj. 1 grudnia 2024 r. oskarżony M. S., kierując
w stanie nietrzeźwości samochodem osobowym marki T. o nr rej. […]., wjechał w
skrzynkę energetyczną oraz przydrożny słup energetyczny, wskutek czego pojazd,
którym się poruszał, został znacznie uszkodzony, a w dniu
5 lutego 2025 r. wyrejestrowany i przekazany do demontażu. Zatem i tę kwestię Sąd
powinien wyjaśnić przed wydaniem wyroku.
Słusznie natomiast wskazano w kasacji, że uregulowana w dyspozycji art. 420
§ 1 k.p.k. możliwość wydania postanowienia uzupełniającego, przedmiotem którego
może być także rozstrzygnięcie co do przepadku, została ograniczona do wyroków
niezawierających takiego rozstrzygnięcia, zatem niedopuszczalne jest
konwalidowanie w tym trybie orzeczeń wadliwych.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. Przy ponownym
rozpoznaniu sprawy, w zakresie wynikającym z tego wyroku, Sąd Rejonowy
w Myszkowie poczyni ustalenia konieczne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie środka
karnego, o którym mowa w art. 44b k.k., uważając by dolegliwość przepadku nie
przekroczyła stopnia winy skazanego (art. 53 § 1 zd. 2 k.k. w zw. z art. 56 k.k.).
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
IV KK 433/25
Anna Dziergawka
6
Ryszard Witkowski
Stanisław Stankiewicz
