IV KK 421/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 listopada 2025 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący)
SSN Waldemar Płóciennik
SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca)
w sprawie B. R.
skazanej za czyn z art. 178a § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
na posiedzeniu w dniu 18 listopada 2025 r.
kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść skazanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku
z dnia 24 marca 2025 r., sygn. akt III K 82/25,
1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.
umarza postępowanie;
2. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.
[J.J.]
Waldemar Płóciennik
Kazimierz Klugiewicz
Zbigniew Puszkarski
UZASADNIENIE
IV KK 421/25
2
Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem z dnia 24 marca 2025 r., sygn. akt III K 82/25,
oskarżoną B. R. uznał za winną tego, że w dniu 22 grudnia 2024 r. w R. prowadziła w stanie
nietrzeźwości (1mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu) w ruchu lądowym pojazd
mechaniczny, a to samochód osobowy m-ki V. nr rej. […]. , tj. czynu z art. 178a § 1 k.k. i za
to na podstawie tego przepisu wymierzył jej karę 5 miesięcy pozbawienia wolności,
warunkowo zawieszając jej wykonanie na okres próby 2 lat. Nadto orzekł wobec oskarżonej:
- na mocy art. 42 § 2 k.k. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów
mechanicznych na okres 4 lat,
- na mocy art. 43a § 2 k.k. środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 6.000
zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej,
- na mocy art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b § 1 k.k. przepadek pojazdu mechanicznego
V. o numerze rejestracyjnym […]. , który prowadziła w dniu zdarzenia.
Zasądził do oskarżonej na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwocie 180 zł.
Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i uprawomocnił się z
dniem 1 kwietnia 2025 r.
Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k.
zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonej B. R. , zarzucając „rażące naruszenie
przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na
przeprowadzeniu postępowania i wydaniu wobec B. R. wyroku skazującego, podczas gdy
oskarżona ta zmarła przed jego wydaniem, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia
orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.”. W konkluzji wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja jest oczywiście zasadna, co pozwoliło uwzględnić ją w całości w trybie art. 535 §
5 k.p.k. Należy zarazem zaznaczyć, że zgodnie z art. 529 k.p.k. śmierć oskarżonego nie stoi
na przeszkodzie rozpoznaniu kasacji wniesionej na jego korzyść.
Z akt sprawy wynika, że korespondencję wysyłaną przez Sąd Rejonowy w Rybniku do
oskarżonej B. R. , w tym zawiadomienie o terminie rozprawy, urząd pocztowy zwrócił
nadawcy z adnotacją, że nie została podjęta w terminie (k. 49, 50). W protokole rozprawy
głównej przeprowadzonej 24 marca 2025 r. odnotowano, że oskarżona B. R. nie stawiła się
na rozprawę, ale jest o niej prawidłowo zawiadomiona oraz że na podstawie art. 374 § 1
IV KK 421/25
3
k.p.k. Sąd postanowił „prowadzić rozprawę pomimo nieobecności oskarżonej prawidłowo
zawiadomionej o terminie rozprawy, uznając jej obecność za nieobowiązkową” (k.53). Na
rozprawie wydano wyrok skazujący B. R. .
W toku postępowania wykonawczego ustalono, że w systemie PESEL-SAD odnotowany
jest zgon B. R. , który nastąpił 6 lutego 2025 r. (k. 58). Skutkowało to wydaniem przez Sąd
Rejonowy w Rybniku w dniu 23 kwietnia 2025 r. postanowienia o umorzeniu postępowania
wykonawczego (k. 64). Dopiero później Sąd wystąpił do właściwego urzędu stanu cywilnego
o nadesłanie odpisu skróconego aktu zgonu B. R. . Urząd Stanu Cywilnego w R. przekazał
ten dokument, oznaczony numerem […]. Potwierdzono w nim, że B. R. urodzona […] 1973
r. w R., córka J. i T.(dane tożsame z podanymi w wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku),
zmarła 6 lutego 2025 r., a zatem przed wydaniem skazującego ją wyroku. Oznacza to, że w
niniejszej sprawie już na etapie postępowania rozpoznawczego wystąpiła negatywna
przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., która powinna skutkować umorzeniem
postępowania karnego, co nie nastąpiło wobec braku wiedzy Sądu o śmierci oskarżonej. Nie
zmienia to jednak faktu, że zaistniało uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. i że
zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wyroku skazującego B. R. .
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy zgodnie z wnioskiem kasacji
uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku i na podstawie art. 17 § 1 pkt
5 k.p.k. umorzył postępowanie. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu znajduje oparcie
w art. 632 pkt 2 k.p.k.
[J.J.]
[a.ł]
Waldemar Płóciennik
Kazimierz Klugiewicz Zbigniew Puszkarski
