IV KK 367/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 listopada 2025 r.
SSN Dariusz Świecki (przewodniczący)
SSN Eugeniusz Wildowicz
SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)
w sprawie V. L.
skazanego za czyn z art. 178a § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 13 listopada 2025 r.
kasacji Prokuratora Generalnego, na niekorzyść
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej
z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II K 424/24
uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i przekazuje sprawę Sądowi
Rejonowemu w Dąbrowie Górniczej do ponownego rozpoznania.
Małgorzata Gierszon
Dariusz Świecki
Eugeniusz Wildowicz
UZASADNIENIE
Wyrokiem nakazowym z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II K 424/24, Sąd
Rejonowy w Dąbrowie Górniczej uznał Y. L. za winnego tego, że:
w dniu 12 kwietnia 2024 r. prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny marki H.
IV KK 367/25
2
o nr rej. […] będąc w stanie nietrzeźwości z wynikiem 1,34 mg/l zawartości w
wydychanym powietrzu, tj. przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i za to na podstawie art.
178a § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k., przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. wymierzył
mu karę 250 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej
na kwotę 20 zł. Na podstawie: art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec
oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów
mechanicznych na okres 3 lat, art. 43a § 2 k.k. w zw. z art. 39 pkt 7 k.k. orzekł wobec
niego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej
kwotę 5000 zł tytułem świadczenia pieniężnego i na podstawie art. 44b § 1 k.k. w zw.
z art. 178a § 5 k.k. orzekł wobec oskarżonego przepadek pojazdu mechanicznego
marki H. o nr rej. […]
Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i stał się prawomocny z dniem 7
września 2024 r.
Prokurator Generalny zaskarżył ten wyrok w całości kasacją wniesioną na podstawie
art. 521 k.p.k. Zarzucił w niej:
rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego
procesowego, a mianowicie art. 500 § 1 i 3 k.p.k. oraz art. 502 § 1 k.p.k. polegające
na:
1. wadliwym przyjęciu, że okoliczności czynu i wina oskarżonego Y. L. nie budzą
wątpliwości i w konsekwencji wydaniu bez przeprowadzenia rozprawy wyroku
nakazowego, na mocy którego uznano oskarżonego za winnego popełnienia czynu
z art. 178a § 1 k.k. w sytuacji, gdy zachodziła konieczność wyjaśnienia na rozprawie
istotnych okoliczności wynikających z zeznań świadków R. M. i S. C. złożonych na
etapie postępowania przygotowawczego, a wskazujących - wbrew informacji z
Krajowego Rejestru Karnego - na uprzednią karalność oskarżonego za prowadzenie
pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości oraz w okresie obowiązywania
zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze
skazaniem za to przestępstwo, a więc w warunkach określonych w art. 178a § 4 k.k.;
2. orzeczeniu wobec Y. L. na podstawie art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k.,
przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. kary 250 stawek dziennych grzywny, przy
IV KK 367/25
3
ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych, podczas gdy zgodnie
z treścią przepisu art. 502 § 1 k.p.k. wyrokiem nakazowym można orzec karę
grzywny w maksymalnej wysokości do 200 stawek dziennych albo do 200 000
złotych
i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego i przekazanie sprawy Sądowi
Rejonowemu w Dąbrowie Górniczej do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna i dlatego została uwzględniona w trybie art.
535 § 5 k.p.k.
Zaskarżony nią wyrok wydano z rażącą obrazą przepisów wskazanych w obydwu
zarzutach kasacji, przy czym zważywszy na charakter owych uchybień, nie tylko
mogły one mieć, ale wręcz miały, istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
Nie ulega wątpliwości, iż zgodnie z treścią art. 500 § 1 k.p.k. warunkiem wydania
wyroku nakazowego jest m.in. stwierdzenie, że na podstawie zebranych, w danej
sprawie, dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości. Nie
ma ich zarówno odnośnie sprawstwa danego czynu, winy oskarżonego, wypełnienia
wszystkich znamion tego czynu wymienionych w przepisach prawa karnego
materialnego, przy uwzględnieniu wszystkich dowodów przedstawionych w akcie
oskarżenia, ale także w zakresie innych istotnych okoliczności. Do nich z pewnością
należy zaliczyć ustalenie, czy oskarżony nie był wcześniej karany. Prawidłowe
przyjęcie braku wątpliwości co do tych wszystkich kwestii może jednak nastąpić
dopiero wtedy, gdy zostaną zebrane wszystkie dostępne dowody, niezbędne do
poprawnego wyrokowania w trybie postępowania nakazowego.
Tak się jednak w niniejszej sprawie nie stało.
Nie wyjaśniono bowiem w sposób należyty kwestii wcześniejszej karalności
oskarżonego. Wprawdzie do akt sprawy dołączono dokument z którego wynika, że
oskarżony w dniu 9 maja 2024 r. nie figurował w Krajowym Rejestrze Karnym (k. 55 ),
ale akta te jednocześnie zawierały zeznania R. M. (funkcjonariusza Policji, który
zatrzymywał oskarżonego - k.8-9) o tym, że w bazach informatycznych Policji ustalił,
IV KK 367/25
4
że oskarżony ma zatrzymane uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi,
za kierowanie w stanie nietrzeźwości, co też wynika z notatki urzędowej z dnia 12
kwietnia 2024 r. (k. 2), a także - potwierdzającej te same okoliczności i fakt "trzeciego
zatrzymania oskarżonego z art. 178a k.k." - zeznania S. C. (k. 29-30).
Poza sporem jest, że kwestia, czy oskarżony był już skazany za przestępstwo z art.
178a § 1 k.k. ma - w realiach przedmiotowej sprawy - kluczowe znaczenie. W sytuacji
w której sprawca czynu z art. 178a § 1 k.k. był już wcześniej prawomocnie skazany
za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, podlega on
odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k., co wiąże się z:
zagrożeniem surowszą karą (zagrożenie karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy
do lat 5), brakiem możliwości zastosowania instytucji przewidzianej w art. 37a § 1 k.k.
z uwagi na treść § 2 art. 37a k.k., obowiązkiem orzeczenia dożywotniego zakazu
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (art. 42 § 3 k.k.) oraz obowiązkiem
orzeczenia świadczenia pieniężnego w wysokości co najmniej 10 000 zł (art. 43 a §
3 k.k.), a także koniecznością zmiany opisu czynu.
Tymczasem przytoczone zaszłości potwierdzają to, że Sąd Rejonowy dysponował w
sprawie takim materiałem dowodowym, który wskazywał, że oskarżonemu
zatrzymano prawo jazdy z uwagi na kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie
nietrzeźwości, a także, iż jest to kolejne jego zatrzymanie z art. 178a k.k. W tej
sytuacji bezspornie Sąd ten był zobowiązany do wyjaśnienia okoliczności
dotyczących uprzedniej karalności oskarżonego i powinien był to uczynić poprzez
skierowanie sprawy na rozprawę. Brak było bowiem w tej sytuacji podstaw do
przyjęcia, że okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, a zarazem do wydania
wyroku nakazowego w oparciu o treść art. 500 § 1 i 3 k.p.k. Wydając jednak
zaskarżony wyrok nakazowy Sąd ten rażąco naruszył ten przepis, co zważywszy na
opisany charakter tego uchybienia miało istotny wpływ na jego treść
Tym bardziej, iż poczynione przez skarżącego i przedstawione w kasacji ustalenia,
potwierdzone zawartością dołączonych akt sprawy II K 854/23 Sądu Rejonowego w
Dąbrowie Górniczej, świadczą o tym, że zarzucony i przypisany w niniejszym
postępowaniu czyn został przez oskarżonego popełniony po uprzednim
prawomocnym skazaniu go przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej wyrokiem z
IV KK 367/25
5
dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie II K 854/23, za czyn z art. 178a § 1 k.k., popełniony
w dniu 13 lipca 2023 r. Ta okoliczność musiała prowadzić do przyjęcia zupełnie
odmiennej podstawy orzekania w niniejszej sprawie, albowiem owo skazanie w
przywołanej sprawie II K 854/23, tak w dacie popełnienia czynu będącego
przedmiotem osądu w niniejszej sprawie, jak i w dacie procedowania w tej sprawie
nie uległo zatarciu. Został bowiem oskarżony w sprawie II K 854/23 skazany na karę
grzywny oraz orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat, który to zakaz minie dopiero w
dniu 13 lipca 2028r. (k.34, 61 akt II K 854/23).
Niezależnie od opisanego uchybienia zaskarżony wyrok jest dotknięty także jeszcze
inna wadą.
Stosownie bowiem do treści art. 502 § 1 k.p.k. wyrokiem nakazowym można orzec
karę ograniczenia wolności lub grzywnę w wysokości 200 stawek dziennych albo do
200 000 złotych. Tymczasem wobec oskarżonego zaskarżonym wyrokiem
nakazowym Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej orzekł grzywnę w wysokości 250
stawek dziennych, po ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 50 złotych.
Niestosowanie się do powyżej określonych ograniczeń dotyczących rodzaju oraz
rozmiaru możliwej do orzeczenia wyrokiem nakazowym kary stanowi rażące i mające
istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku naruszenie przywołanego przepisu.
Z tych wszystkich względów należało uznać oczywistą zasadność kasacji
Prokuratora Generalnego oraz - w konsekwencji - uchylić zaskarżony nią wyrok i
sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Dąbrowie
Górniczej. W jego toku Sąd ten będzie miał na względzie powyższe uwagi i
spostrzeżenia.
[J.J.]
[r.g.]
Małgorzata Gierszon
Dariusz Świecki
Eugeniusz Wildowicz
IV KK 367/25
6
