IV KK 233/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Eugeniusz Wildowicz
Dnia 9 lipca 2025 r.
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 9 lipca 2025 r.
sprawy A. G.
skazanego z art. 258 § 1 k.k. i.in.,
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt II AKa 541/23,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 12 października 2020 r., sygn. akt V K 9/13,
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2. obciążyć skazanego A. G. kosztami
kasacyjnego.
postępowania
[J.I.]
UZASADNIENIE
A. G. został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 12
października 2020 r., sygn. akt V K 9/13, na karę łączną 3 lat pozbawienia wolności
oraz karę łączną grzywny w wysokości 500 stawek dziennych – przy ustaleniu
wysokości jednej stawki na kwotę 150 zł – za to, że popełnił czyny zarzucone mu w
pkt XLIV, XLV i XLVI aktu oskarżenia, tj. przestępstwo z art. 258 § 1 k.k.,
IV KK 233/25
2
przestępstwo z art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., art. 309 k.k. w zw. z art. 33
§ 3 k.k., a także czyn stanowiący zarazem przestępstwo kryminalne i skarbowe –
kwalifikowany z art. 56 § 1 k.k.s. i art. 76 § 1 k.k.s w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s.
przy zast. 7 § 1 k.k.s. i art. 6 § 2 k.k.s. w w. z art. 2 § 2 k.k.s. oraz z art. 271 § 1 i 3
k.k. i art. 273 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 4 §
1 k.k. (przy czym na mocy art. 8 § 2 i 3 k.k.s. wykonaniu podlega tylko kara
orzeczona za przestępstwo skarbowe). Wyrokiem tym Sąd orzekł ponadto wobec
oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności
gospodarczej związanej z handlem wyrobami stalowymi na okres 4 lat.
Sąd Apelacyjny w Katowicach, po rozpoznaniu apelacji obrońcy i prokuratora
na niekorzyść, wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt II AKa 541/23,
utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji.
Obrońca A. G. wniósł kasację od wyroku Sądu odwoławczego, zaskarżając
go w całości i zarzucając:
„1. rażącą obrazę przepisów postępowania karnego, tj. art. 7 k.p.k., art. 92 k.p.k.,
art. 410 k.p.k., art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k., art. 192 § 2 k.p.k., 202 § 2 k.p.k., art 389 §
3 k.p.k., przez dopuszczenie się przez Sąd orzekający błędu dowolności w ocenie
dowodu zgromadzonego w postępowaniu przygotowawczym i wyjście poza ramy
swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie za w pełni wiarygodne wyjaśnień
złożonych przez współoskarżonego A. S. w postępowaniu przygotowawczym w
dniach 20 lipca 2009 r. i 17 marca 2010 r., pomimo iż współoskarżony zmarł przed
złożeniem wyjaśnień w postępowaniu przed Sądem I instancji, a podczas składania
wyjaśnień w postępowaniu przygotowawczym wskazał, że przez wiele lat
nadużywał alkoholu, co skutkowało koniecznością amputacji kończyn w związku z
czym ani Sąd I ani II instancji nie miał możliwości samodzielnego dokonania oceny,
czy zachodzą wątpliwości co do stanu psychicznego oskarżonego A. S., jego stanu
rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego
postrzeżeń, poczytalności, zdolności prowadzenia przez A. S. obrony w sposób
samodzielny i rozsądny, a w konsekwencji czy zachodzi potrzeba sporządzenia
opinii przez dwóch biegłych lekarzy psychiatrów o stanie zdrowia psychicznego
oskarżonego A. S..
IV KK 233/25
3
2. rażącą obrazę przepisów postępowania karnego tj. art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art.
79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k., art. 192 § 2 k.p.k., 202 § 2 k.p.k., art 389 § 3 k.p.k. przez
nierozstrzygnięcie wątpliwości niedających się usunąć co do stanu psychicznego
oskarżonego A. S., jego stanu rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub
odtwarzania przez niego postrzeżeń, poczytalności, zdolności prowadzenia przez A.
S. obrony w sposób samodzielny i rozsądny, co w konsekwencji skutkowało
uznaniem wyjaśnień oskarżonego A. S. za wiarygodne;
3. i w konsekwencji powyższych obydwu zarzutów - obrazę art. 45 ust. 1
Konstytucji RP przez nierozstrzygnięcie samodzielnie przez Sąd orzekający
zagadnienia poczytalności oskarżonego A. S., do czego Sąd orzekający był
zobligowany.”
Podnosząc powyższe, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i
uniewinnienie skazanego, ewentualnie przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu
w Katowicach do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście bezzasadna, toteż podlega rozpoznaniu i oddaleniu
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Podstawową wadą niniejszej kasacji jest brak odniesienia podniesionych w
niej zarzutów – zarówno w ich podstawie prawnej, jak też słownym opisie - do
orzeczenia Sądu odwoławczego, co nadaje im charakter niekasacyjny.
Przedmiotem zaskarżenia kasacją jest bowiem, co do zasady, orzeczenie Sądu II
instancji, które podlega ocenie w świetle zarzutów podniesionych w nadzwyczajnym
środku odwoławczym, a nie orzeczenie Sądu I instancji. Jak wielokrotnie zwracał
uwagę Sąd Najwyższy, w kasacji złożonej przez stronę nie można podnosić
zarzutów typowych dla postępowania apelacyjnego, kwestionujących orzeczenie
sądu pierwszej instancji. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w toku postępowania
odwoławczego dojdzie do tzw. "efektu przeniesienia", czyli zaabsorbowania do
orzeczenia sądu ad quem uchybień popełnionych przez sąd a quo. Wówczas
jednak autor kasacji powinien poprawnie zaatakować ocenę dowodów
przeprowadzonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, którą zaaprobował sąd
odwoławczy, formułując zarzuty wskazujące na rażące naruszenie przepisów
IV KK 233/25
4
wyznaczających standard kontroli odwoławczej, czyli art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art.
457 § 3 k.p.k. (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 2025
r., III KK 173/25 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2024 r., II
KK 554/23).
Wszystkie podniesione w kasacji zarzuty dotyczą niesłusznego, zdaniem
skarżącego, uznania za wiarygodne wyjaśnień złożonych przez A. S. w
postępowaniu przygotowawczym, obciążających A. G.. Współoskarżony w sprawie
A. S. zmarł przed rozpoczęciem postępowania jurysdykcyjnego, co uniemożliwiło
Sądowi I instancji bezpośredni kontakt z tym źródłem dowodowym. Co istotne, Sąd
I instancji, podobnie jak wcześniej prokurator prowadzący sprawę, nie powziął
wątpliwości co do poczytalności A. S.. Nie było zatem potrzeby prowadzenia przez
niego badań w tym zakresie, a tym bardziej nie doszło do sytuacji, w której Sąd ten
powziąłby niedające się usunąć wątpliwości w tym przedmiocie. Sąd II instancji,
rozpoznając zarzut apelacyjny dotyczący tożsamej kwestii, dogłębnie rozważył
przedmiotowe zagadnienie podkreślając, że złożone w postępowaniu
przygotowawczym przez A. S. wyjaśnienia, a w szczególności sposób ich składania,
wypowiedzi i zachowania przesłuchiwanego nie dostarczają podstaw do
kwestionowania jego poczytalności oraz zdolności do udziału w przesłuchaniu. Sąd
ad quem nie rozważał przy tym samodzielnie zagadnienia stanu psychicznego A. S.,
ale utrzymał w mocy orzeczenie Sądu I instancji zawierające ocenę relacji tej osoby,
jako wiarygodnej, uznając je za słuszne.
Skarżący formułując zarzuty kasacyjne nie tylko nie dochował należytej
staranności, ale też zignorował treść uzasadnienia orzeczenia Sądu odwoławczego,
powielając w kasacji błędy w podstawie prawnej zarzutów, których popełnienie Sąd
Apelacyjny wcześniej mu wytknął. Skoro, jak słusznie zauważył Sąd odwoławczy,
Sąd I instancji nie mógł naruszyć art. 192 § 2 k.p.k. i art. 202 § 2 k.p.k. z uwagi na
śmierć A. S., przepisów tych nie mógł naruszyć również Sąd II instancji. Zgon tej
osoby, co oczywiste, fizycznie uniemożliwiał jej przesłuchanie w obecności biegłych
przed Sądami obydwu instancji. Pożądane było więc takie skonstruowanie zarzutu
kasacyjnego, by owo uchybienie wyeliminować, czego jednak obrońca nie uczynił,
bezrefleksyjnie powtarzając argumentację apelacji.
IV KK 233/25
5
Co do trzeciego zarzutu kasacji należy poczynić uwagę, że jego słowny opis
oraz podstawa prawna nie przystają do siebie, co utrudnia zdekodowanie intencji
skarżącego. Raz jeszcze podkreślić wypada, że zagadnienie poczytalności A. S.
nie było w ogóle przedmiotem refleksji Sądów orzekających w niniejszej sprawie – z
wyjątkiem odniesień do twierdzeń czynionych przez obrońcę A. G. – gdyż nie było
takiej potrzeby. Obowiązuje bowiem domniemanie poczytalności uczestników
procesu, które dopiero może zostać obalone na podstawie konkretnych dowodów,
świadczących o jej braku. Żaden z organów prowadzących postępowanie nie
powziął poważnych wątpliwości odnośnie do poczytalności A. S., a zatem nie był
zobowiązany rozstrzygać tego zagadnienia. Konsekwentne powtarzanie przez
obrońcę A. G., iż z powodu choroby alkoholowej A. S. doświadczał zaburzeń
postrzegania rzeczywistości i zdolności odtwarzania spostrzeżeń, co powinno
dezawuować wszystkie jego depozycje, nie wpływa na jego poczytalność i nie stoi
na przeszkodzie uznaniu przez Sąd jego depozycji za wiarygodne. Zwłaszcza, że
złożone przez zmarłego współoskarżonego wyjaśnienia są zbieżne z pozostałym
zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym – w tym w postaci
obciążających A. G. dokumentów.
Mając na uwadze niekasacyjny charakter zarzutów i ich oczywistą
bezzasadność, kasację niniejszą należało oddalić na posiedzeniu w trybie art. 535
§ 3 k.p.k., o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego rozstrzygając zgodnie
z art. 637a w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[J.J.]
[r.g.]
