IV KK 211/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 lipca 2025 r.
Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący)
SSN Małgorzata Bednarek (sprawozdawca)
SSN Anna Dziergawka
w sprawie P. P.
w przedmiocie wydania wyroku łącznego
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 16 lipca 2025 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie
z 28 marca 2024 r., sygn. VII Ka 102/24,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Nidzicy
z 20 grudnia 2023 r., sygn. II K 298/23,
uchyla wyrok w zaskarżonej części oraz wyrok Sądu
Rejonowego w Nidzicy z 20 grudnia 2023 r., sygn. II K 298/23, w
części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w jego punkcie III i
sprawę w uchylonym zakresie przekazuje do ponownego
rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Nidzicy.
Małgorzata Bednarek Zbigniew Kapiński Anna Dziergawka
UZASADNIENIE
IV KK 211/25
2
Sąd Rejonowy w Nidzicy, w sprawie skazanego P. P. on, wyrokiem łącznym z 20
grudnia 2023 r., sygn. akt II K 298/23:
1. na podstawie art. 85 § 1 k.k. w brzmieniu nadanym ustawą z 19 czerwca
2020
r.
o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych
przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym
postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19
(Dz. U. z 2020 r., poz. 1086) obowiązującym od dnia 24 czerwca 2020 r.,
rozwiązał węzeł kary łącznej ograniczenia wolności orzeczonej wyrokiem
Sądu Rejonowego w Nidzicy z 10 grudnia 2021 r., sygn. akt II K 199/21,
opisanym w pkt. 2 części wstępnej wyroku oraz węzeł kary łącznej
pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Olsztynie z
20 września 2022 r. o sygn. akt II K 996/22;
2. na podstawie art. 568 a § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 569 § 1 k.p.k. w zw. z art.
85 a k.k. i art. 85 § 1 k.k., art. 86 § 1 i 3 k.k. i w zw. z art. 81 ust. 2 ustawy z 19
czerwca
2020
r.
o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych
przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym
postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19
(Dz. U. z 2020 r., poz. 1086), połączył wobec skazanego P. P. jednostkowe
kary ograniczenia wolności orzeczone w sprawach o sygn. akt II K 33/21 oraz
II
K
199/21
i
wymierzył
w ich miejsce karę łączną 2 lat ograniczenia wolności polegająca na
wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w
wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym;
3. na podstawie art. 568 a § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 569 § 1 k.p.k. w zw. z art.
85
a
k.k.
i art. 85 § 1 k.k., art. 86 § k.k. i art. 87 § 1 k.k. w zw. z art. 81 ust. 2 ustawy z
19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych
udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID - 19 oraz o
uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z
wystąpieniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 1086), połączył wobec
skazanego P. P. jednostkowe kary pozbawienia wolności orzeczone w
sprawach:
1.
Sądu Rejonowego w Nidzicy o sygn. akt II K 35/22 - 10 miesięcy
ograniczenia wolności, zamienioną postanowieniem z dnia 10 stycznia 2023
r. na 148 dni zastępczej kary pozbawienia wolności,
IV KK 211/25
3
2.
Sądu Rejonowego w Olsztynie o sygn. akt II K 996/22 - dwie kary po
3 miesiące pozbawienia wolności,
3.
Sądu Rejonowego w Nidzicy o sygn. akt II K 98/22 - karę 6 miesięcy
pozbawienia wolności i w ich miejsce wymierzył karę łączną 1 roku i 2
miesięcy pozbawienia wolności;
4. na podstawie art. 568 a § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 569 § 1 k.p.k. w zw. z art.
85 a k.k. i art. 85 § 1 k.k., art. 86 § 1 k.k. i w zw. z art. 81 ust. 2 ustawy z 19
czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych
udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID - 19 oraz o
uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z
wystąpieniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 1086), połączył wobec
skazanego P. P. jednostkowe kary pozbawienia wolności orzeczone w
sprawach:
1.
Sądu Rejonowego w Nidzicy o sygn. akt II K 244/22 - karę 7
miesięcy pozbawienia wolności,
2. Sądu Rejonowego w Nidzicy o sygn. akt II K 339/22 – karę 6 miesięcy
pozbawienia wolności,
3.
Sądu Rejonowego w Nidzicy o sygn. akt II K 375/22 – karę 6
miesięcy pozbawienia wolności,
4.
Sądu Rejonowego w Nidzicy o sygn. akt II K 177/22 - karę 6
miesięcy pozbawienia wolności,
5.
Sądu Rejonowego w Nidzicy o sygn. akt II K 156/22 - karę 1 roku
pozbawienia wolności,
f) Sądu Rejonowego w Nidzicy o sygn. akt II K 324/22 - karę 4 miesięcy pozbawienia
wolności i wymierzył w ich miejsce karę łączną 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia
wolności;
6. na podstawie art. 576 § 1 k.p.k. w pozostałym zakresie połączone
rozstrzygnięcia pozostawił do odrębnego wykonania;
7. na podstawie art. 577 k.p.k. na poczet kary łącznej ograniczenia
wolności zaliczył skazanemu okres kary dotychczas odbytej w sprawie o sygn.
akt II K 199/21;
8. na podstawie art. 577 k.p.k. na poczet kary łącznej pozbawienia
wolności zaliczył skazanemu okres kary dotychczas odbytej w sprawie o sygn.
akt II K 996/22.
IV KK 211/25
4
Od powyższego wyroku - w części dotyczącej rozstrzygnięcia przyjętego
w punkcie IV - apelację na niekorzyść skazanego P. P. wywiódł prokurator, w której
podniósł zarzut obrazy art. 85 § 1 k.k. poprzez objęcie karą łączną 2 lat i 4 miesięcy
pozbawienia wolności jednostkowej kary 6 miesięcy pozbawienia wolności
wymierzonej P. P. wyrokiem Sądu Rejonowego w Nidzicy z 30 grudnia 2022 r., sygn.
akt II K 375/22, mimo że czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k., za który kara
ta została orzeczona, nie pozostawał w realnym zbiegu z pozostałymi czynami
objętymi węzłem kary łącznej. Odnośnie do przyjętego we wskazanym zakresie
rozstrzygnięcia oskarżyciel publiczny podniósł również zarzut rażącej
niewspółmierności kary łącznej.
Po rozpoznaniu apelacji prokuratora Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z 28
marca 2024 r., sygn. akt VII Ka 102/24:
1. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
1.
z punktu IV sentencji wyroku wyeliminował karę wymienioną w
punkcie
IV c orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Nidzicy w sprawie o sygn. akt
II
K 375/22,
2.
złagodził wymierzoną skazanemu w punkcie IV sentencji wyroku
karę
łączną
do
2 lat pozbawienia wolności;
3. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie odnośnie do
połączenia
w wyroku łącznym wyroku Sądu Rejonowego w Nidzicy o sygn. akt II K
375/22;
4. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części.
Od powyższego wyroku kasację wywiódł Prokurator Generalny, który podniósł
zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa
procesowego - art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., skutkujące rażącą obrazą
art. 85 § 1 k.k., polegające na przeprowadzeniu nienależytej kontroli odwoławczej
i utrzymaniu w mocy wyroku sądu I instancji częściowo rażąco niesprawiedliwego
z powodu objęcia karą łączną orzeczoną w punkcie III, kary 10 miesięcy ograniczenia
wolności wymierzonej skazanemu P. P. prawomocnym wyrokiem nakazowym Sądu
Rejonowego w Nidzicy z dnia 9 lutego 2022 r. o sygn. akt II K 35/22, mimo że kara
ta nie podlegała łączeniu, ponieważ postanowieniem Sądu Rejonowego w Nidzicy z
dnia 3 października 2023 r. o sygn. akt II K 35/22, prawomocnym z dniem 14
października 2023 r., na podstawie art. 2 a § 2 k.w. w zw. z art. 4 pkt 5 ustawy z dnia
7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks kamy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.
IV KK 211/25
5
2022.2600) oraz 2 a § 3 k.w., uległa zamianie na karę 1 miesiąca ograniczenia
wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele
społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym.
Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego w Olsztynie w zaskarżonej części i utrzymanego nim w tym zakresie
wyroku Sądu Rejonowego w Nidzicy i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania sądowi I instancji.
Odpowiedź na powyższą kasację złożył obrońca skazanego, w której wniósł
o jej uwzględnienie.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniesiona na korzyść skazanego kasacja jest oczywiście zasadna w związku
z czym możliwe było jej uwzględnienie na posiedzeniu w oparciu o przepis art. 535
§ 5 k.p.k.
W zaskarżonej części Sąd Rejonowy w Nidzicy połączył bowiem dwie kary
jednostkowe w wymiarze 3 miesięcy pozbawienia wolności orzeczone wobec
skazanego P. P. wyrokiem Sądu Rejonowego w Olsztynie o sygn. akt II
K 996/22, za czyny z art. 278 § 1 k.k. popełnione w dniach 24 kwietnia i 21 grudnia
2021 r., karę 6 miesięcy pozbawienia wolności wymierzoną wyrokiem Sądu
Rejonowego w Nidzicy z 7 października 2022 r., sygn. akt II K 98/22, za czyn z art.
278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k. popełniony w okresie od 18 października 2021 r.
do 10 stycznia 2022 r. a także karę 10 miesięcy ograniczenia wolności orzeczonej
wyrokiem Sądu Rejonowego w Nidzicy z 9 lutego 2022 r., sygn. akt II K 35/22, za
występek z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k. popełniony w okresie od 2 do 3
stycznia 2022 r., co do której postanowieniem z 10 stycznia 2023 r. sygn. II Ko
813/22 (II K 35/22), Sąd Rejonowy w Nidzicy zarządził wobec skazanego wykonanie
148 dni zastępczej kary pozbawienia wolności.
Wymieniona następnie kara 10 miesięcy ograniczenia wolności zamieniona
następnie na zastępcza karę 148 dni pozbawienia wolności na mocy postanowienia
Sądu Rejonowego w Nidzicy z 3 października 2023 r., sygn. II K 35/22
(prawomocnego z dniem 14 października 2023 r.), wydanego w oparciu o przepis art.
2 a § 2 k.w. w zw. z art. 4 pkt 5 ustawy z 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks
karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022.2600) oraz art. 2 a § 3 k.w., uległa
zamianie na karę 1 miesiąca ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu
IV KK 211/25
6
nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w
stosunku miesięcznym.
Sąd Rejonowy w Nidzicy zatem błędnie przyjął co do ostatniej wymienionej
kary, że wobec skazanego nadal funkcjonuje w obrocie prawnym przypadek kary
podlegający łączeniu w oparciu o przepis art. 85 i 87 k.k. Utworzona kara łączna jest
zatem wadliwa, gdyż obejmuje karę, co do której wspomniane unormowania nie
przewidują możliwości jej połączenia, gdyż kary zamienione w wyniku
przeprowadzenia ich kontrawencjonalizacji, na podstawie art. 2 a k.w., do takich nie
należą.
Zgodnie bowiem z treścią art. 85 § 1 k.k., jeżeli sprawca popełnił dwa lub
więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do
któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju
albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną biorąc za podstawę kary z
osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa. Z treści tego przepisu wynika,
że połączeniu podlegają kary orzeczone za przestępstwa a nie za przestępstwa
i wykroczenia. Instytucja wyroku łącznego określona przepisami Kodeksu karnego
nie pozwala na łączenie kar, które wskutek kontrawencjonalizacji wymierzone zostały
nie na podstawie Kodeksu karnego, lecz Kodeksu wykroczeń.
Zgodnie natomiast z treścią art. 2 a § 2 i § 4 Kodeksu wykroczeń „(…) jeżeli
według nowej ustawy czyn objęty prawomocnym wyrokiem skazującym za
przestępstwo na grzywnę lub karę ograniczenia wolności stanowi wykroczenie,
orzeczone kary ulegają zamianie tylko wówczas, gdy kara grzywny lub ograniczenia
wolności podlegająca wykonaniu przekroczyłaby górną granicę ustawowego
zagrożenia przewidzianą za ten czyn. Wówczas orzeczoną karę grzywny lub
ograniczenia wolności zamienia się na karę w wysokości górnej granicy ustawowego
zagrożenia przewidzianej za dany czyn. (…)”. „(…) Jeżeli według nowej ustawy czyn
objęty prawomocnym wyrokiem skazującym na karę ograniczenia wolności albo
grzywny stanowi wykroczenie i kary te były podstawą orzeczenia kary łącznej, kara
łączna traci moc tylko w razie wydania postanowienia w wypadku, o którym mowa
w § 2 (…)” - co miało miejsce w niniejszej sprawie – o czym była mowa wyżej.
Powyższego uchybienia nie dostrzegł również Sąd Okręgowy
w Olsztynie, który wobec braku podniesionego w tej części zarzutu zobowiązany był
w oparciu o przepis art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. do wyjścia poza granice
zaskarżenia.
Uwzględniając wskazane okoliczności należało zatem uznać, że wyrok Sądu
Okręgowego w Olsztynie w zaskarżonej części i utrzymany nim w mocy w tej części
wyrok Sądu Rejonowego w Nidzicy rażąco naruszył wskazany w kasacji przepis
prawa materialnego, co miało istotny wpływ na ukształtowanie kary łącznej
orzeczonej w pkt. III sądu I instancji. W wyniku tego błędu bezzasadnie bowiem
IV KK 211/25
7
uwzględniono przy jej wymiarze karę 148 dni pozbawienia wolności - wynikiem czego
doszło do orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze wyższym o 2
miesiące w stosunku do sumy kar podlegających łączeniu w oparciu o przepis art. 85
k.k. - co z punktu widzenia omawianych norm prawnych było niedopuszczalne.
Stwierdzone i opisane w kasacji uchybienie miało zatem charakter rażącego
naruszenia prawa procesowego i materialnego oraz w sposób istotny, niekorzystny
dla skazanego, wpłynęły te uchybienia na treść wyroku łącznego, co determinowało
uwzględnieniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia i wydania wyroku
kasatoryjnego w zaskarżonej części.
W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd Rejonowy w Nidzicy powinien
uwzględnić powyższe zapatrywania prawne i wydać wobec P. P. rozstrzygnięcie
wolne od wad oraz odpowiadające obowiązującemu stanowi prawnemu.
Mając powyższe okoliczności na uwadze orzeczono jak w części
dyspozytywnej wyroku.
[J.J.]
[a.ł]
Małgorzata Bednarek
Zbigniew Kapiński
Anna Dziergawka
